grafika.pdf

Wł aczanie graﬁk do tekstów w L A T E X 2

c 1999–2003 by Wojciech Myszka

1 stycznia 2003 roku

wer. 1.15

Spis tresci

1. Wstep . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

Gdzie on–line znalezc mozna te broszure? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

Kilka słów o numeracji wersji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

2. Wł aczanie graﬁk przygotowanych przez inny program . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

3. Zalety formatu EPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

4. Tworzenie plików EPS przez inne programy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

4.1. Programy systemu Windows . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

4.2. Programy w systemie Unix . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

4.3. Analizator HP 35655A oraz konwersja plików HPGL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

4.4. Konwersja map bitowych do postaci skalowalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13

5. Pakiet graphicx . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14

6. Polecenie includegraphics . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

7. Wł aczanie graﬁk rastrowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18

8. Kolor w tekscie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

9. Inne efekty specjalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

9.1. Skalowanie obiektów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

9.2. Obroty obiektów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

10. Poprawianie plików EPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

11. Inne sposoby przygotowywania rysunków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

11.1. Czcionki uzyte do opisu rysunku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

11.2. Metapost . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

11.3. PSTricks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

11.4. Pakiet XY-pic . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30

11.5. Specjalistyczne pakiety graﬁczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

12. Rysunki „oblane” tekstem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

13. Znaki wodne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32

14. Nakładanie obiektów na siebie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33

15. Srodowisko figure . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34

16. Lektury dodatkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36

17. Zródła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37

Podziekowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39

18. ToDo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39

19. FAQ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39

Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41

Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

1. Wstep

I think L A T E X was successful because, in return for a modest investment in learning

how to use it, a scientist or engineer could write papers without worrying about

what they were going to look like. L A T E X lacks many features of other systems. I

don’t think most of those features help an author of a technical work in any

signiﬁcant way to communicate his or her ideas to the reader. (The major

exception is its lack of good facilities for drawing pictures.)

Leslie Lamport [21]

System L A T E X nie był nigdy pomyslany jako program w którym tworzy sie graﬁke. W czasach kiedy

powstawał (L A )T E X nie znane były jeszcze powszechnie uzywane dzis formaty graﬁczne (PostScript, GIF,

JPEG). Dostepny w otoczeniu picture zestaw polece n ( \line , \vector , \circle , . . . \box , \oval ) pozwala

jedynie na rysowanie linii prostych (o ograniczonych nachyleniach), wektorów (linia prosta 1 z grotem na

ko ncu), okregów (o srednicach ograniczonych do ok. 40pt), kół (o srednicach z jeszcze wezszego zakresu),

prostok atów i prostok atów o zaokr aglonych rogach.

B BM

C CO

]

% %

}

# # # # # # # #

, , ,

" " " " " " " " "

! ! ! ! ! ! ! ! !

, , ,

( ( ( ( ( ( ( ( ( (

, ,

Rysunek 1. Nachylenia linii i wektorów dostepne w L A T E X 2

(oraz okr ag o najwiekszej srednicy)

[7].

Podsumowuj ac: obiekty graﬁczne mozna w (L A )T E Xu tworzyc korzystaj ac z dostepnych elementów typu

punkt lub zaczerniony prostok at albo wprowadzac „znak(i)” specjalnie przygotowanego fontu. Wszystko co

jest bardziej skomplikowane musi byc przygotowane jakims innym programem i wł aczone do tekstu jako

zewnetrzny obiekt albo zlecone do wykonania innym programom (na przykład wszystkie polecenia pakietu

PSTricks ). Poza zakresem naszych zainteresowa n jest wybór programu uzytego do zrobienia wykresu, szkicu

czy schematu, chociaz podamy kilka przykładów takich programów.

Nie oznacza to jednak, ze nie mozna w ten sposób przygotowac skomplikowanych nawet ilustracji. Obra-

zek 4 2 moze o tym swiadczyc.

Bardzo ciekawe omówienie róznych kwestii zwi azanych z róznymi formatami graﬁk i ich przetwarzaniem

na potrzeby publikacji w T E Xu i pdfT E Xu zawiera artykuł Piotra Bolka [2].

1 Zestaw nachyle n wektorów jest jeszcze ubozszy!

2 Tak na marginesie: mozna równiez uzywac polecenia bezier , które zachowano w celu zapewnienia zgodnosci z systemem

L A T E X2.09. Patrz równiez ftp://sunsite.icm.edu.pl/pub/CTAN/macros/latex/doc/html/usrguide/node31.html .

3 ftp://sunsite.icm.edu.pl/pub/CTAN/help/Catalogue/entries/curves.html .

Do rysowania krzywych o nieco bardziej wymyslnych kształtach słuzy polecenie \qbezier składaj ace je

z pojedynczych punktów. 2 (Przykład uzycia polecenia \qbezier zamieszczam na stronie 21.)

Opracowano równiez kilka pakietów wspomagaj acych rysowanie w L A T E Xu. Do ciekawszych zaliczyc

mozna curves . 3 Został wyposazony w szereg bardzo przemyslanych funkcji. Dobrze współpracuje z progra-

mem dvips , emT E X em, nic nie wie, niestety, na temat pdfT E X a.

Bardziej szczegółowy opis otoczenia picture mozna znalezc na przykład w 2. rozdziale ksi azki Rafajłowi-

cza i Myszki [25] albo w rozdziale 10.2 podstawowego podrecznika systemu L A T E X 2

Umieszczony za zgod a prof. Marka Rybaczuka.

1. Wstep

p p p p p p p

p p p p p p p p p p

p p p p p p p p p p p p p p p

p p p p

p p p

p p p p

pppppp

p p

p p p

p p p p

p p p p p p p p p p p p p p p

p p p p p p p p p p

p p p p p p p

p `

ppppppppppppppppppppppppppppppppp

ppppppppppppppppppppppppppppppp

ppppppppppppppppppppppppppppp

ppppppppppppppppppppppppppp

ppppppppppppppppppppppppppppppp ppppppppppppppppppppppppppppppp

pppppppppppppppppppppppppppppppppppppp pppppppppppppppppppppppppppppppppppppp

pppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppp pppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppp

ppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppppp

ppppppppppppppppppppppppppp ppppppppppppppppppppppppppppppppppp ppppppppppppppppppppppppppp

pppppppppppppppppppppppppp ppppppppppppppppppppppppppppppppp pppppppppppppppppppppppppp

pppppppppppp pppppppp ppppppppppppppppppppppppppppppp pppppppp pppppppppppp

pppppppppp pppppp ppppppppppppp ppppppppppppp ppppp pppppppppp

ppppppppp pppp ppppppppppp ppppppppppp pppp ppppppppp

pppppppp pppp ppppppppppp ppppppppppp pppp pppppppp

ppppppp ppp pppppppppp pppppppppp ppp ppppppp

ppppppp pppp ppppppppppp pppppppppppp pppp ppppppp

ppppppp pppp pppppppppppp pppppppppppp pppp ppppppp

pppppp ppppp pppppppppppp pppppppppppp ppppp pppppp

pppppp pppppp ppppppp ppppppppppp ppppppp pppppp pppppp

pppppp ppppppppppppppppp ppppppppp ppppppppppppppppp pppppp

ppppp ppppppppppppppp ppppppppp ppppppppppppppp ppppp

pppppp ppppppppppppp ppppppp ppppppppppppp pppppp

pppppp ppppppppppppp pppppppppppp pppppp

ppppppppppppppppppp ppppppppppppppppppp

ppppppppppppp ppppppppppppp

ppppppppppppppppppppppppppppppppp

ppppppppppppppppppppppppppppppp

ppppppppppppppppppppppppppppp

ppppppppppppppppppppppppppp

p p p p

p p p p p p p p

" ! " !

p p p p p p p

p p p p p p

p p p p p p p

p p p p

b b

e e

ppppp

ppp

Rysunek 2. Ta ilustracja została (juz kilka lat temu) stworzona za pomoc a elementarnych polece n systemu

L A T E X słuz acych do tworzenia rysunków w srodowisku picture

i pare

innych uwag”. Oprócz informacji dotycz acych wł aczania graﬁk zawarte tam były równiez inne tresci: zwi a-

zane z polonizacj a systemu L A T E X czy instalacj a nowej wersji „formatów”.

Na zako nczenie jedna, wazna uwaga. Na codzie n (w domu) korzystam z MiKTeXa. Wszystko o czym

tu pisze sprawdziłem i przetestowałem w tym srodowisku. Jest ono bardzo podobne do srodowiska Web2c

dostepnego na płycie T E X Live (którego uzywam w pracy) czy teTeXa (bardzo czesto z „dokładnosci a” do

kartotek). Wiekszosc tego o czym tu pisze powinna działac równiez z innymi implementacjami L A T E Xa (w tym

równiez z emT E Xem).

Dodatkowo zakładam uzycie programu dvips jako narzedzia przetwarzaj acego pliki .dvi do postaci „dru-

kowalnej”.

I na koniec mała uwaga o charakterze formalnym:

This program may be distributed under the conditions of the LaTeX Project Public License, either

version 1.2 of this license or (at your option) any later version. The latest version of this license

is in http://www.latex-project.org/lppl.html and version 1.2 or later is part of all

distributions of LaTeX version 1999/12/01 or later.

Tekst przygotowany został z wykorzystaniem systemu MiKTeX. Uzywałem „eksperymentalnej” polskiej

klasy dokumentów mwart : http://www.mimuw.edu.pl/~wolinski/mwcls.html .

Gdzie on–line znalezc mozna te broszure?

Dziwne pytanie: przeciez j a czytasz! Jezeli jednak tego potrzebujesz to sprawdz: http://www.gust.org.

pl/doc.html oraz http://www.immt.pwr.wroc.pl/~myszka/grafika/ — byc moze jest tam wersja ciut

bardziej aktualna. (Choc jest to mało prawdopodobne. Nie mam czasu na udoskonalanie tego tekstu. Jak długo

sie da bede starał sie aby kolejna wersja pojawiała sie z kolejnym wydaniem płytki T E XLive. Jak zostanie

jeszcze troche czasu — byc moze pojawi sie jeszcze jedno wydanie w roku.)

Kilka słów o numeracji wersji

Kolejne wersje tego tekstu numerowane s a zgodnie z nastepuj acym schematem: 1.1, 1.2,. . . , 1.8,. . . ,

1.11,. . . Dodatkowo na pierwszej stronie podana jest data kompilacji. Uprzedzam lojalnie, iz w przypad-

ku drobnych zmian tekstu (na przykład korekty zauwazonych błedów) zmienia sie jedynie data bez zmiany

numeru wersji. Byc moze kiedys przyjdzie i pora na wersje drug a — ale bedzie to wymagac znacznych

udoskonale n tekstu, wiec nie nast api zbyt szybko.

p p

Pomysł tej broszurki powstał gdy pomagałem kolegom wł aczac do ich prac rózne rysunki i wykresy

przygotowane w róznych okresach czasu i bardzo róznymi narzedziami. Dzis wiem, ze były one, bardzo

czesto, przygotowane zle . Moze warto poswiecic troche czasu, zeby ilustracje przygotowac porz adnie?

Pierwotna wersja tego tekstu dostepna była, równiez w wersji elektronicznej: http://www.immt.pwr.

wroc.pl/~myszka/grafika/ pod tytułem: „Wł aczanie graﬁk w formacie EPS do tekstów w L A T E X 2

2. Wł aczanie graﬁk przygotowanych przez inny program

oferuj a pewn a zuniﬁkowan a metode wł aczania plików

graﬁcznych: polecenie: \includegraphics (jest ono tłumaczone, oczywiscie, na odpowiednie polecenia

\special ).

Polecenie pozwala na wł aczenie praktycznie dowolnego obiektu graﬁcznego. Dokument przygotowany

dla wielu implementacji (La)T E Xa) moze wygl adac identycznie. Ale rodzaje wł aczanych graﬁk zalez a ci agle

od uzywanej implementacji.

I tak, uzywany przez nas do niedawna emT E X pozwalał na łatwe wł aczanie rysunków w postaci czarno-białych

plików graﬁcznych PCX albo BMP.

Dosyc popularny w srodowiskach Windows 9x/NT program MiKT E X oprócz plików BMP (kolorowych!)

pozwala na wł aczanie plików EPS, WMF i EMF oraz wszystkich innych formatów graﬁcznych, które mog a

byc przekonwertowane za pomoc a programów z pakietu netpbm do postaci BMP.

System teT E X (uzywany na maszynach Unixowych) obsługuje praktycznie wył acznie graﬁki w postaci

EPS.

Inne implementacje daj a jeszcze inne mozliwosci (bardziej szczegółowe informacje na ten temat zawar-

te s a w rozdziale 5). Wydaje sie jednak, ze pewnego rodzaju standardem staje sie przygotowywanie graﬁk

w formacie EPS.

Wzgledna niezaleznosc od implementacji pakietów graphics / graphicx została uzyskana przez rozdzielenie

kodu na dwie czesci: zaleznej od implementacji (pliki .def ) i niezaleznej (pliki .sty ).

Dodatkowe pliki ( color.cfg i graphics.cfg ) deﬁniuj a domyslny tryb (czy model pracy) pakietów.

3. Zalety formatu EPS

Format EPS (Encapsulated PostScript) ma szereg zalet:

— Wiele programów pozwala tworzyc graﬁki wektorowe 6 i zapisywac je jako pliki EPS.

— Wł aczane obiekty graﬁczne mog a byc kolorowe.

— Obiekty mozna łatwo skalowac i obracac, przy czym uzyskany efekt bedzie bardzo rózny w zaleznosci od

sposobu przygotowania obiektu graﬁcznego: obiekty rastrowe skaluj a sie (obracaj a) bardzo zle, obiekty

wektorowe skaluj a sie (obracaj a) bardzo dobrze.

— Kazdy bitowy (rastrowy) plik graﬁczny moze byc do tego formatu przekształcony.

Wad a uzywania graﬁk w postaci EPS jest koniecznosc wydruku na drukarce PostScriptowej (albo korzy-

stanie ze specjalnych programów, które przekształcaj a PostScript do postaci zrozumiałej przez drukarke —

najczesciej ghostscript i ghostview / GSview / gv ).

Kolejn a wad a jest bardzo duza objetosc plików EPS. O mozliwosciach ich kompresji pisze na stronie 37

w opisie programu cep .

5 http://Sunburn.Stanford.EDU/%7Eknuth/

6 Wektorowe, to znaczy takie, które złozone s a ze stosunkowo prostych obiektów (proste, łuki okregów, krzywe równiez wyzsze-

go stopnia, wypełnienia) zadanych parametrycznie: za pomoc a współrzednych (pocz atku, ko nca, srodka,. . . ) i pewnych dodatkowych

parametrów (promie n, k at, długosc).

Jak juz napisałem (L A )T E X generalnie nie słuzy do tworzenia rysunków. Zatem w jaki sposób mog a byc

one wł aczane do tekstów składanych w tym systemie?

Donald Knuth 5 rozwi azał problem w ten sposób, ze wbudował w system T E X polecenie

\special . Działanie jego jest takie, ze wstawia do pliku .dvi swój argument. Moze on byc, na przykład,

nazw a pliku zawieraj acego pewien rysunek.

Zatem ciezar wł aczania graﬁk został z programu T E X przerzucony na programy interpretuj ace plik .dvi .

Działanie takie ma jedn a wade: dokładna składnia argumentów polecenia \special zalezy od uzywanego

przez nas programu do ogl adania plików .dvi czy konwersji ich do postaci drukowalnej.

Pakiety graphics / graphicx w systemie L A T E X 2

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: