Norman Davies - Europa.pdf - Norman Davies - Carleyss

Norman Davies

„europa”

Spis treści

Spis map . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

Przedmowa do polskiego wydania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

Od tłumaczki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

Legenda o Europie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

I. PAENINSULA: Środowisko naturalne i prehistoria . . . . . . . . . . . . . . . . 77

II. HELLAS: Starożytna Grecja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127

III. ROMA: Starożytny Rzym, 753 p. n. e-337 n. e. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181

IV. ORIGO: Narodziny Europy, ok. 330-800 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247

V. MEDIUM: Wieki średnie, ok. 750-1270 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325

VI. PESTIS: Kryzys świata chrześcijańskiego, ok. 1250-1493. . . . . . . . . . . 419

VII. RENATIO: Odrodzenie i reformacja, ok. 1450-1670. . . . . . . . . . . . . . . 509

VIII. LUMEN: Oświecenie i absolutyzm, ok. 1650-1789. . . . . . . . . . . . . . . . 619

IX. REVOLUTIO: Kontynent w stanie zamętu, ok. 1770-1815. . . . . . . . . . 723

X. DYNAMO: Elektrownia świata, 1815-1914 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 807

XI. TENEBRAE: Europa podczas zaćmienia, 1914 1945 . . . . . . . . . . . . . . 955

XII. DIVISA ET INDIYISA: Europa podzielona i nie podzielona, 1945-1991 . . 1125

Dodatek I. Spis kapsułek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1213

Dodatek II. Objaśnienia do ilustracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1215

Dodatek III. Kompendium historyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1221

Indeks geograficzny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1345

Indeks osób . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1371

Ilustracje 1-37 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . między 432-433

Ilustracje 38-72 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . między 848-849

Spis map

1. Półwysep ok. 10 000 lat p. n. e. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18

2. Królowa Europa (Regina Europa). Miedzioryt z: SebastianMinister, Cosmographia

niversalis, lib. VI, Bazylea 1550-1554. Za zgodą Bodleian Library. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . 22

3. Wschód-Zachód: linie podziału w Europie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

4. Europa: regiony fizyczne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

5. Starożytne cywilizacje egejskie: drugie tysiąclecie p. n. e. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122

6. Europa prehistoryczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128

7. Rzym-Sycylia-Kartagina, 212 r. p. n. e. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173

8. Cesarstwo rzymskie w I w. n. e. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180

9. Konstantynopol . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340

10. Europa: wędrówki ludów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250

11. Podróż papieża Stefana, 753 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318

12. Europa ok. roku 900 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328

13. Niderlandy, 1265. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408

14. Europa, ok. 1300. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 420

15. Rozwój terytorialny Księstwa Moskiewskiego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49616.

Europa, 1519. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 510

17. Rzym starożytny i nowożytny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 612

18. Europa, 1713. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 620

19. Podróż Mozarta do Pragi, 1787 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 716

20. Europa, 1810 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 722

21. Rewolucyjny Paryż: (a) Cite, (b) Kampania 1814 roku. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 798

22. Europa, 1815. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 808

23. Europa, 1914. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 935

24. Europa podczas Wielkiej Wojny, 1914-1918 . . . . . . . . . . . . . . . . . 958

25. Nowa Europa, 1917-1922 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 998

26. Europa podczas drugiej wojny światowej, 1939-1945. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1061

27. Niemcy po roku 1945 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1117

28. Podzielona Europa, 1949-1989 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

29. Europa, 1992 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1205

Europa: Kapsułki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . na wyklejkach

Przedmowa do polskiego wydania

Europa - najnowsza i najdłuższa z moich książek wydanych w Polsce - z pewnością

będzie dla moich czytelników próbą cierpliwości, wytrwałości i siły bicepsów. Ma 1400 stron

i waży prawie dwa kilo, za co bardzo przepraszam. Niełatwo było ją napisać, a jeszcze

większym osiągnięciem będzie ją przeczytać.

Boże igrzysko. Serce Europy i Orzeł biały, czerwona gwiazda bezpośrednio dotyczyły

historii Polski, Europa natomiast obejmuje o wiele szerszy zakres. Odpowiadając kiedyś na

pytanie, jaki cel mi przyświecał przy pisaniu tej książki, powiedziałem niezbyt skromnie:

„Zamierzałem napisać całą historię całej Europy we wszystkich okresach dziejów”. Na

szczęście, trudom towarzyszyła wielka satysfakcja wewnętrzna - chciałbym, żeby podobne

uczucie stało się także udziałem moich czytelników.

Oczywiście, w tym miejscu nie będę szczegółowo wyjaśniać wszystkich motywów i

wszystkich okoliczności, z których zrodziła się koncepcja tej książki. Chcę jednak powiedzieć

jedno: bardzo wiele zawdzięczam moim polskim przyjaciołom, moim studiom i mistrzom

krakowskim oraz Polsce w ogóle. Mój pogląd na historię Europy kształtował się i dojrzewał

przez długie lata zagłębiania się w dzieje tego kraju, kiedy coraz jaśniej uświadamiałem sobie,

jak wiele cennych skarbów pozostaje ukrytych przed oczyma większości historyków. Nie chcę

przez to powiedzieć, że Polska zajmuje w historii Europy miejsce ważniejsze niż inne kraje.

Polacy mają takie same prawa jak wszystkie inne narody podobnych rozmiarów, o podobnym

rodowodzie; bardzo się starałem, aby nie poświęcać im nazbyt wiele uwagi. Z drugiej strony

jednak, ponieważ był taki czas, w którym bezsilna Polska niemal utraciła swój głos w świecie,

badanie jej historii dostarczyło niezliczonych przykładów na to, jak dalece można

manipulować historycznym zapisem z pozycji interesów tych, którzy są silni. Zobaczyłem też,

jak wiele faktów istotnych, ale niewygodnych można zwyczajnie i po prostu skazać na

zapomnienie. Doświadczenie nauczyło mnie zaglądać pod powierzchnię konwencjonalnych

wyjaśnień, wychodzić poza ramy modnych teorii i tematów, nade wszystko zaś starać się

ukazywać pełny obraz wydarzeń. Głównym celem, jaki przyświecał mi, kiedy pisałem

Europę, było wypełnienie luk, których nie starali się wypełnić inni historycy. Piszę o

Wschodzie i o Zachodzie, o rzeczach znanych i o rzeczach nieznanych, o sprawach ważnych i

o sprawach nieważnych, tragicznych i komicznych, o tym, co złe i co dobre.

Angielskie wydanie Europy ukazało się w październiku 1996 roku w wydawnictwie

Oxford University Press. W ciągu kilkunastu miesięcy, które upłynęły od tamtego czasu, w

Wielkiej Brytanii i w USA ukazały się kolejne wydania, a na całym świecie -ponad 50

recenzji. Było wśród nich wiele tak pochlebnych, że aż wprawiały mnie w zakłopotanie;

mimo swoich rozmiarów Europa trafiała nawet na listy bestsellerów. Na łamach angielskich

czasopism jeden z historyków porównał ją z Dreadnoughtem -największym typem pancernika

w dziejach, inny zatytułował swoją pozytywną recenzję „Od Lublina do Dublina”. Najbardziej

sobie jednak cenię opinię znanego - także w Polsce - brytyjskiego krytyka Neala Aschersona,

który w swojej recenzji napisał: „Po Daviesie nikt już nie będzie mógł napisać historii Europy

po staremu”.

Znaleźli się też mniej przyjaźnie nastawieni krytycy (głównie w Nowym Jorku), którzy

zajęli wręcz odwrotne stanowisko. Jeden stwierdził, że ta książka to „strata czasu”, inny-że

jest „niesmaczna”, jeszcze inny-że to „skandal”. Wszyscy oni potępili książkę jako

„propolską”. Pozwalam sobie mieć odmienne zdanie. Nie wydaje mi się, żebym pisał o Polsce

w sposób bezkrytyczny. Jak kiedyś powiedział w Warszawie Jacek Fedorowicz, „to

nieprawda, że Davies zawsze o nas pisze dobrze. Ważne jest to, że o nas pisze, i kropka”. Tę

kwestię najlepiej rozstrzygną moi polscy czytelnicy.

Na koniec chciałbym pogratulować krakowskiemu Wydawnictwu Znak tempa, w

jakim -jako pierwsze na świecie - wypuszcza na rynek tłumaczenie Europy. Szczególne

podziękowanie należy się mojej niestrudzonej tłumaczce, Elżbiecie Tabakowskiej, która

odniosła kolejne zwycięstwo w zmaganiach z tekstem egzotycznym, nieznośnym i ciągnącym

się bez końca, wygrywając światowy wyścig tłumaczy pracujących nad obcojęzycznymi

wydaniami książki. Spośród ponad pół miliona słów, które składają się na tekst, prawdziwy

kłopot sprawiło jej tylko jedno: najkrótsze ze wszystkich, nieszczęsny rodzajnik nieokreślony

w samym środku angielskiego tytułu: Europy: a history. Zmagaliśmy się z tym słówkiem

przez długie miesiące - rozpisaliśmy nawet konkurs wśród studentów krakowskiej anglistyki. .

. Inspiracja nadeszła pewnego letniego wieczoru, kiedy przy ulicy Szewskiej w Krakowie,

podczas kolacji, Krystyna Zachwatowicz, Andrzej Wajda i Jacek Wożniakowski wspólnie

stworzyli coś, co zachwyciło mnie wspaniałą ironią i humorem: „Krótka rozprawa między

panem Normanem a historią Europy”. Jednakże uznając wcześniejsze prawa Mikołaja Reja,

Norman Davies - Europa.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: