Replika_nr29.pdf

ZYGMUNT KONARZEWSKA JĘDRZEJCZAK GAULKE MOORE

dwumiesięcznik społeczno-kulturalny LGBTQ

mamy

5 lat!

wstęp niak

Tekst: Mariusz Kurc

Orientacja? Nic wielkiego

Jawni geje i lesbijki

będą mogli służyć w

amerykańskim wojsku.

W grudniu 2010 r. znie-

siono dyskryminującą

zasadę, zgodnie z którą

armia USA akceptowała

osoby homoseksualne

pod warunkiem, że

ukrywały orientację. Istniejący przez 16 lat zakaz

przybrał skrótową nazwę „Don’t Ask, Don’t

Tell” , co w wolnym tłumaczeniu oznacza „my nie

pytamy, a ty się nie ujawniaj”. Wcześniej było jesz-

cze gorzej: armia pytała - i wyrzucała lub nie przyj-

mowała tych, którzy odpowiadali „tak” na pytanie,

czy są homoseksualni.

Absurdalność i wsparta majestatem pań-

stwa hipokryzja „DADT” już dziś bije po oczach,

a nasi potomkowie będą o niej pewnie mówić

z takim zadziwieniem, jak my mówimy o np.

zakazie studiowania dla kobiet, który funkcjo-

nował jeszcze jakieś 100 lat temu.

Yga Kostrzewa , świeżo po 3-tygodnio-

wym pobycie w sanatorium, pisała w tekście

„Kamingałtowanie w sanatorium” (na homi-

ki.pl), że inni kuracjusze/ki często w luźnych

rozmowach indagowali ją o męża, dzieci. Ta-

kie pytania w naszej kulturze są na porządku

dziennym, choć przecież dotykają tzw. sfery

prywatnej. Yga odpowiadała, robiąc mimo-

wolny coming out, że ma dziewczynę (co bu-

dziło różne reakcje).

Podczas rozmowy rekrutacyjnej pytanie

kandydata do pracy o orientację seksualną jest

oczywiście niedopuszczalne, ale w niezobo-

wiązującej pogawędce? Charlie David , jeden

z niewielu wyoutowanych aktorów w Holly-

wood („Mulligans”), mówi, że nieformalnie, z

ciekawości rzucone „czy jesteś gejem/lesbijką/

heterykiem/heteryczką itd.?” powinno być naj-

normalniejszą w świecie rzeczą. To, że w więk-

szości obawiamy się go zadać, świadczy o wi-

szącej „w powietrzu” homofobii. Więc pytajmy

i ujawniajmy się. Przecież to tylko orientacja

seksualna. Nic wielkiego.

Spis treści

WSTĘPNIAK

Orientacja? Nic wielkiego

KRAJ

Replika skończyła 5 lat

WYWIAD

Michał Zygmunt

OPINIE

Ewa Tomaszewicz, Zofia Jabłońska

Agnieszka Łuczak

KRAJ

Równe prawa do miłości

WYWIAD

LEWICA A LGBT

IKONY LGBT

Włochy

KRAJ

Julianne Moore

KULTURA

Bad girls

Recenzje najnowszych filmów,

KULTURA

spektakli i książek

STYL

Bielizna bez bieli

CZAJNIK

czyli orientacje gwiazd

FELIETON

Anna Laszuk

KOMIKS

Beata Sosnowska

Tradycyjna skandalistka

TRANSAKCJE

Lea T

WYWIAD

Andrzej Jędrzejczak

KULTURA

Burleska

Marta Konarzewska

Ranking gejowskich musicali

Z tym numerem dla prenumeratorów/ek:

Prenumerata

Wydawca: Stowarzyszenie Kampania

Przeciw Homofobii, ul. Żelazna 68,

Warszawa, tel.: 22 423 64 38,

replika@kph.org.pl,

Redaktor naczelny: Mariusz Kurc

Redakcja: Marcin Dąbrowski, Magdalena

Pocheć, Bartosz Reszczak, Krzysztof

Tomasik, Pamela Wells

Współpraca: Robert Biedroń, Ewa Bury,

Monika Czaplicka, Maciej Kirschenbaum,

Wojciech Kowalik, Anna Laszuk, Dagmara

Molga, Radek Oliwa, Beata Sosnowska,

Agnieszka Szyk, Bartosz Żurawiecki

Marketing: Małgorzata Rudnicka

Skład: Agnieszka Kraska, www: Monika

Czaplicka. Redakcja nie zwraca tekstów nie-

zamówionych oraz zastrzega sobie prawo

do ich redagowania i skracania. Przedruki

po uzyskaniu pisemnej zgody wydawcy.

publikacja Kampanii Przeciw Homo-

fobii pt.: „Raport o homo-, bisek-

sualności i transpłciowości w

polskich podręcznikach akade-

mickich” pod red. Agaty Loewe

oraz

film krót-

kome-

trażowy

„Nasz

ślub”

(patrz.

str. 14)

Jeśli chcesz otrzymy-

wać dwumiesięcznik

„Replika“ do domu

– wykup prenumeratę.

Koszt rocznej prenu-

meraty to 60 zł (przesyłka

krajowa). Wpłat należy

dokonywać na: Kampania Przeciw Homofo-

bii, numer konta: 35 2130 0004 2001 0344 2274

0001, z dopiskiem: „Replika – prenumerata (daro-

wizna)” oraz podaniem dokładnego adresu do

przesyłania magazynu. Szukaj „Repliki” również

na allegro.pl

łka

leży

Wyd

Prze

War

repl

Red

Poch

Tom

Wsp

Mon

Woj

Mol

„

(

5 skończyła

LAT

Tekst: Redakcja

Foto: Dagmara Molga

„Replikę” planowano na jeden rok, na sześć

numerów. Taki grant otrzymała Kampania

Przeciw Homofobii od Fundacji im. Róży

Luksemburg w końcu 2005 r. Rozpoczynała

się właśnie era IV RP, władze zablokowały Marsz

Równości w Poznaniu. W odpowiedzi na stwier-

dzenie premiera Marcinkiewicza, że homosek-

sualizm to coś nienaturalnego, dziennikarz Da-

riusz Stasik napisał w „Newsweeku”: Oświad-

czam zatem, panie Marcinkiewicz, jestem gejem

i też mam rodzinę, kochanego faceta, Piotra, z

którym mieszkam (...). Stał się naturalnym boha-

terem naszego pierwszego wywiadu.

Dziś mamy tych wywiadów na koncie ponad

50. Rozmawialiśmy i z wyoutowanymi osobami

LGBT, jak m.in. Anna Grodzka, Michał Gło-

wiński, Izabela Filipiak, Jakub Janiszewski,

Karol El Kashif, Marta Konarzewska, Irene-

usz Krzemiński, Anna Laszuk, Michał Piróg,

Jacek Poniedziałek, Tomasz Raczek i Marcin

Szczygielski, Rafalala, Igor Stokfiszewski czy

Bartosz Żurawiecki , i z przyjaznymi idei równo-

ści heterykami/czkami, jak m.in.: Kinga Dunin,

Kayah, Kora, Paweł Małaszyński, Piotr Pace-

wicz, Magdalena Środa . Szczególnie jesteśmy

wdzięczni aktorowi Michałowi Sieczkowskie-

mu , który nam pierwszym opowiedział o byciu

homoseksualnym tatą. Oraz Ani i Grecie , które

po raz pierwszy z nami rozmawiały o swym nie-

zwykłym związku („Trans + les = WNM”).

Wszystkich osób, które przewinęły się przez

redakcję, wymienić nie sposób, ale nie można

nie wymienić Ewy Tomaszewicz , przez trzy i

pół roku naszej szefowej. Jej siła spokoju po-

zwoliła „Replice” przetrwać. Jak to przetrwanie

udaje się od strony finansowej, sami właściwie

nie wiemy. W 2010 r. pomogła nam Funda-

cja im. S. Batorego oraz – znów – Fundacja

im. R. Luksemburg. W 2007, 2008 i 2009 r.

wiązaliśmy koniec z końcem cudem dzięki za-

pobiegliwości Kampanii Przeciw Homofobii. Tu

ukłon w stronę Roberta Biedronia , który za-

wsze nas wspiera, a oglądając kolejne numery

„Repliki” jest zaskoczony: wciąż wam się chce?

Tak, tak, „Replika” jest jak seks...

Czytelnikom/czkom, a zwłaszcza prenumera-

torom/kom, dziękujemy i za uznanie, i za krytykę.

A w szósty rok wchodzimy jak zwykle – z wielo-

ma pomysłami i (prawie) pustą skarbonką.

Drogę, jaką przebył w ciągu tych pięciu lat

polski ruch LGBT świetnie symbolizują nasze

okładki z grudnia 2005 r. i grudnia 2010 r. Na

pierwszej – smutna Anka Zawadzka podczas

dramatycznych wydarzeń poznańskich. Z dru-

giej uśmiecha się Krystian Legierski , pierw-

szy otwarty gej na politycznym stanowisku w

Polsce (radny Warszawy).

W ciągu następnych pięciu lat mamy na-

dzieję na okładkę z pierwszą jednopłciową pa-

rą, która zawrze w Polsce legalny związek.

„Replika”, styczeń 2011 r., od lewej, na górze: Bartosz Reszczak, Marcin Dąbrowski, Magdalena Pocheć,

Małgorzata Rudnicka, Agnieszka Kraska, na dole: Pamela Wells, Mariusz Kurc, Krzysztof Tomasik z Amandą.

REPLIKA

Prawy do

LEWEGO

O polskości, przeszłości w prawicowej

młodzieżówce i powieści „Lata walk ulicznych”

z Michałem Zygmuntem rozmawia

Maciej Kirschenbaum

W twojej nowej powieści „Lata walk

ulicznych” gej mierzy się z polską trans-

formacją ostatnich 20 lat. Wielość jego

doświadczeń – erotycznych, zawodo-

wych, politycznych, towarzyskich – przy-

prawia o zawrót głowy.

To moje prywatne rozliczenie z własną mło-

dością, własnym pokoleniem. Z polskością, która

uwiera mnie literacko od lat, nie dając spokoju.

On nazywa się Marek

Polak nieprzypadkowo,

prawda?

To polski everyman.

Mógłby się urodzić wszędzie

tam, gdzie mieszka niedo-

wartościowana inteligencja.

Polski everyman

– gejem. Nowość.

Jakim tam gejem! To

sfrustrowana kryptocio-

ta. Uzależniona od seksu,

przez własną seksualność

zdefiniowana, ale niezdol-

na do samoakceptacji. Aż

się prosiło o taką postać –

homoseksualisty żyjącego

w ukryciu, pod maską nie-

nawiści do świata kryjącego nienawiść do sie-

bie. Poznałem takich wielu. Świetnie reprezen-

tują polskość. Tą książką rozliczam także polską

neoliberalną, konserwatywną teraźniejszość.

Nie podoba ci się ona?

Nie może mi się podobać, bo nie uważam

prawa jednostki do nieopanowanego bogace-

nia się za naczelne prawo człowieka.

Marek Polak jest typową ofiarą neoliberali-

zmu, na którym w ogóle geje tracą, bo wobec

nieobecności Żydów – tradycyjnych wrogów

numer jeden – są następni na liście. Jak ktoś

zarabia psie pieniądze, a kuszony jest ciągle no-

wą plazmą albo wakacjami w tropikach, musi

nienawidzić. Pedałów nienawidzić najłatwiej.

Gdzie w tym neoliberalizmie jest ruch

LGBT i ty sam?

Polski ruch LGBT jest na początku drogi,

walczy o przeniesienie mieszczańskiego wzor-

ca małżeństwa na pary homo. To istotny cel,

całym sercem go popieram, ale nie powinien

to być punkt docelowy.

Wywrotowy potencjał ho-

moseksualności należy wy-

korzystać do wytworzenia

alternatywy dla rodzinnej

hetero/homonormy, która

jest dla mnie czymś kosz-

marnym. To w małżeń-

stwach rodzi się przemoc,

tam jest najwięcej przy-

padków pedofilii, tam też

tkwi ostoja represywnego

stosunku do seksualności.

A ja sam? Jest we mnie

niezgoda na rzeczywistość,

ale i silny indywidualizm.

Jeśli walczę, to o wielość

narracji w polskiej polityce

i kulturze. Aktywistą – wbrew pewnym elemen-

tom życiorysu – nie byłem.

Wbrew którym elementom życiorysu?

Jako nastolatek, a później student, byłem

zaangażowany w działalność polityczną. Jeszcze

w podstawówce znalazłem na wycieraczce ulot-

kę wyborczą Leszka Moczulskiego. Patriotyzm,

sowieccy zdrajcy – to było fajne, w stylu Kapita-

na Klossa (śmiech). Zacząłem czytać prawicową

prasę, kręciła mnie zimnowojenna narracja. W

liceum poznałem kolegę działającego w Naro-

dowym Odrodzeniu Polski, trafiłem na zebranie

młodzieżówki Unii Polityki Realnej, wreszcie wy-

lądowałem w Młodzieży Wszechpolskiej.

???

Tak, tak. Wszyscy, którzy o tym słyszą, spo-

dziewają się pasjonujących opowieści na miarę

książek Prilepina, ale przykro mi – to nie było

nic ciekawego.

Nie żartuj. Gej w prawicowej młodzieżów-

ce – to przecież samograj! Opowiadaj.

Głównie to były pogadanki i pijatyki, któ-

re od reszty licealnych imprez różniły się tylko

śpiewaniem nazistowskich piosenek. To, co

najciekawsze w prawicowych organizacjach

to ogromne stężenie kryptohomoseksualizmu.

Ludzie, których wtedy poznałem, mają wielki

wkład w postać Marka Polaka. Na przykład je-

den z liderów UPR, pryncypialny głosiciel chrze-

ścijańskich wartości, domagający się likwidacji

podatków i zachwalający bicie dzieci. Pewnego

wieczoru spotkałem go w teatrze, był w towa-

rzystwie przystojnego młodzieńca, który zaczął

ze mną flirtować. Dopiero po chwili zorientowa-

łem się, że łączy ich coś więcej niż koleżeństwo.

Po spektaklu wylądowaliśmy w mieszkaniu

działacza, gdzie usilnie chcieli „pokazać mi sy-

pialnię”. Byłem skołowany i w sumie przerażo-

ny, więc uciekłem do domu, dostając na drogę

„Poradnik ojca” Janusza Korwin-Mikkego. „Po-

winieneś przeczytać rozdział o homoseksuali-

zmie” – powiedział działacz. „Wszystko jest do

przełknięcia, byleby się za bardzo nie obnosić!”.

Niedawno dowiedziałem się, że ma żonę i trójkę

dzieci... Potem poznałem też innego chłopaka.

Regularnie odwiedzał pikiety i sekskluby, gejo-

stwo ukrywał, a w działalność UPR był totalnie

zaangażowany. Wzorzec przedemancypacyjny:

„Ja mogę się pierdolić, ale światu potrzebne są

zasady” – opowiadał. Paradoksalnie przedsta-

wiał mi siebie jako homoseksualistę.

Michał Zygmunt (1977) – pisarz, autor dwóch powieści: „New romantic” (2007) i „Lata walk ulicznych” (2010), publikował m.in. we „Wprost” i „DIK Fagazine”.

najnowsza powieść

Michała Zygmunta

A ty jak o sobie wtedy mówiłeś?

Twardo uważałem się za heteryka, który

po prostu lubi obciągać. Żeby nie było, że tylko

jeżdżę po innych – moje życie seksualne też

zyskało na tym prawicowym epizodzie. Latem

znalazłem się na obozie szkoleniowym Mło-

dzieży Wszechpolskiej. Nuda, dużo złej muzyki

– „rock patriotyczny” jest gorszy od disco po-

lo – plus symulujący gejowski seks nawaleni

chłopcy, którzy nie mieli nic przeciw obciąganiu

w nocy pod śpiworem. Po kilku miesiącach już

mnie w MW nie było.

Coming out nie wchodził chyba w grę?

Na pół żartobliwie outowałem się koleżan-

kom i kolegom już w późnej podstawówce. I

miałem dziewczyny.

A chłopaków?

Spotykałem się z dziewczynami i otwarcie

flirtowałem z kolegami, a przy tym nie identy-

fikowałem się jako gej. Gej to była dla mnie

przegięta cioteczka, przestylizowana, walcząca

o prawa. Byłem bliski definicji Roya Cohna z

„Aniołów w Ameryce”, który mówił, że „nie

jest homo, tylko po prostu pieprzy się z face-

tami”. Jednocześnie tylko w chłopakach byłem

w stanie się zakochać. Oczywiście cała moja

otwartość ograniczała się do bliskiego towa-

rzystwa – na skrajnej prawicy cicho sza.

Masz krytyczny stosunek do dzisiejszego

polskiego ruchu LGBT, a sam jesteś gejem

z przeszłością w prawicowej młodzie-

żówce. Nieźle.

Wkurza mnie, gdy na portalach branżo-

wych widzę posty typu moja orientacja nie ma

wpływu na moje poglądy, albo są ważniejsze

sprawy – podatki, gospodarka. Idzie za tym

masowe poparcie gejów dla Platformy Obywa-

telskiej. Jak można głosować na partię twier-

dzącą, że jesteśmy dewiantami? To zaprzecza-

nie własnej godności. Oraz brak wewnętrznej

solidarności, bo nie wszyscy geje żyją w mia-

stach, nie wszyscy mają pieniądze, dla wielu

priorytetami są problemy socjalno-bytowe.

Powinniśmy być zainteresowani ekonomiczną

emancypacją jak najszerszej grupy obywateli,

a zatem – popierać lewicę. Zadaniem ruchu

LGBT powinno być przekonanie do tego za-

możnych, nieheteroseksualnych mieszkańców

dużych miast, którzy tolerancję – mieszkania w

dobrych dzielnicach i życie w bogatych otwar-

tych środowiskach – zdążyli sobie już kupić.

Walkę o prawa gejów można wygrać tylko w

pakiecie z walką o innych wykluczonych.

„Moherowe berety” to też wykluczeni.

To ludzie, którzy często kiedyś głosowali

na lewicę i się rozczarowali. To ci, których kapi-

talizm wyklucza – winę za jego zło przerzucają

na gejów. Bo Żydów, muzułmanów i imigran-

tów, których się w innych krajach obwinia o

wszelkie zło, u nas prawie nie ma.

Moim sposobem na powiększanie sfery

wolności jest kultura. Radykalne projekty, które

otwierają mniejsze ośrodki na różnorodność.

Tak dzieje się np. wokół teatru w Wałbrzychu.

Teatr to elitarne miejsce. A emancypa-

cyjny potencjał popkultury – na przykład

Lady Gagi?

Krytykując konsumpcjonizm, nie chcę iść

za daleko. Fakt, że Gaga zarabia pieniądze nie

oznacza, że odmawiam jej zasług w walce o

prawa LGBT. Bardziej jednak cenię Madonnę –

to porywająca osobowość. Sam nie fascynuję

się gay-friendly supergwiazda-

mi, może poza Tildą Swinton.

Gejowskimi ikonami są dla mnie

autodestrukcyjni mężczyźni –

Derek Jarman, Pier Paolo Paso-

lini, River Phoenix. Buntownicy

bez powodu, silni i inteligentni.

Może dlatego, że jestem napięt-

nowany nieprzystosowaniem.

Jakim nieprzystosowaniem?

W wieku 3 lat czytałem

bajki na głos rówieśnikom w

przedszkolu. Mówiłem innym ję-

zykiem od reszty dzieci, miałem

inne zainteresowania i w sumie

nie znosili mnie. Więc zamkną-

łem sie w sobie. A w szkole po-

stanowiłem się zmienić i z dnia

na dzień stałem się klasowym

błaznem. Do dziś nie wiem, jak

tego dokonałem będąc siedmio-

letnim brzdącem. Dopiero kilka

lat temu zdałem sobie sprawę,

że nie mam już ochoty na szuka-

nie poklasku i nie chcę udawać.

Zaakceptowałem siebie.

Odkrycie homoseksualności?

To też był proces. Ominął mnie

na szczęście etap autoagresji, ale

przeszedłem przez kilka związków

z dziewczynami. Ale też przez całe

liceum – z przerwami – miałem

niby związek – niby, bo niedopo-

wiedziany – z chłopakiem.

A teraz?

Od 21 roku życia nie ro-

mansuję z dziewczynami. Wciąż nie mówię o

sobie „jestem gejem”, to trochę mi za słodko

brzmi. Kojarzy mi się z takim wyluzowano-

konsumpcyjnym modelem zachodnim. Wolę

określenie „pedał”, które w moim rozumie-

niu jest bliskie anglojęzycznemu „queer”. W

pedalstwie fajne jest wyjście poza społeczną

normę, stan ciągłej kontestacji.

A ty masz potrzebę ciągłej kontestacji, tak?

Mam potrzebę ciągłej, czujnej obserwacji

rzeczywistości. I robienia zadymy, kiedy widzę,

że coś jest nie tak. Dlatego wylądowałem w

końcu na lewicy.

W twoich powieściach – np. w scenie po-

grzebu Trzałkowskiego w „New romantic” –

widać jakby tęsknotę za chrześcijaństwem.

Ciekawe spostrzeżenie... Trochę tęsknię

za absolutem, jak mój bohater, dla którego

droga do Boga wiedzie przez ciało. Jestem

racjonalistą, ale też czytam książki o cudach,

układam Tarota, próbuję zrozumieć motywa-

cje religijnych fundamentalistów. To niełatwe,

bo zawsze byłem areligijny. Kościół uważam

za najnudniejsze miejsce na Ziemi. Ale pasjo-

nuje mnie polskość, a tej nie da się analizo-

wać bez religii.

Pasjonuje cię polskość – serio?

Polska jest jednym z najciekawszych krajów

na świecie! Zachodzą tu rzeczy, które trudno

zrozumieć, dla pisarza źródło nieustającej in-

spiracji. Krzyż pod pałacem, zbiorowa żało-

ba po Smoleńsku, życie polityczne odklejone

od rzeczywistości. Polskie sprzeczności: mój

były chłopak przedstawił mnie na początku

naszego związku swej ultrakonserwatywnej

rodzinie, a oni przyjęli mnie z tradycyjną,

polską gościnnością. I nie było w tym fał-

szu. Wielka przepaść miedzy prywatnym a

publicznym. Polskie życie emocjami, odwaga

i szczerość. Kocham Polskę. Co prawda jed-

nocześnie jej nienawidzę, ale w miłości to

nie przeszkadza.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: