czym_jest_korupcja.pdf

Czym jest korupcja?

informator prawny

Opracowany przez

Małgorzatę Wypych

z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka

Przeciw Korupcji

____________________________________________________________________________

Program budowy zaufania społecznego do instytucji publicznych i przeciwdziałania korupcji

WSTĘP

Korupcja stała się ostatnio ważnym tematem w życiu publicznym. Sporo uwagi

poświęca się jej w mediach. Każdy człowiek wie, co to jest korupcja i potrafi podać mniej

lub bardziej trafną jej definicję. Co więcej, wielu ludzi zetknęło się z tym zjawiskiem

osobiście. Czy jesteśmy na nie skazani, czy jest to społeczne “zło konieczne”? Powszechność

występowania zjawiska rodzi takie właśnie pytania o sens walki z nim, o sensowność prób

ukazywania jego “prawdziwego oblicza”.

Wydaje się, że w społeczeństwie, które uznaje, iż korupcja jest po prostu częścią

rzeczywistości w jakiej ludzie żyją, rodzi się niemoc i brak wiary w skuteczne instrumenty i

metody walki z tym zjawiskiem. Informator, który trzymają państwo w ręku, ma na celu

ukazanie, że funkcjonowanie pewnych struktur i mechanizmów czyni walkę z korupcją

możliwą.

Szczególnym orężem w tej walce jest prawidłowo funkcjonujący system prawny. Nie

chodzi tu tylko o przepisy prawne, które nakazują karać za zachowania korupcyjne, ale także

m.in. o prawo cywilne, bankowe czy regulujące pracę samorządów (zarówno terytorialnych

jak i zawodowych).

O korupcji możemy mówić w dwóch jej najważniejszych wymiarach: etycznym i

prawnym. Widziana od strony etyki, korupcja wiąże się z demoralizacją w strefie władzy

publicznej i w stosunku społeczeństwa do władzy. Kiedy mówimy o korupcji w aspekcie

prawnym, mamy na myśli przede wszystkim nielegalność określonych zachowań (np.

wpływania w sposób zakazany prawem na decyzje podejmowane przez organy władzy

publicznej - zarówno kolegialne, jak i jednoosobowe).

Wśród socjologów istnieje rozbieżność co do tego, czy korupcja istniała od zawsze,

czy też stała się “cechą nabytą” systemów społecznych. Jedni naukowcy uważają, że zjawisko

to występowało od zawsze, ponieważ człowiek zawsze skłonny był do wykorzystywania

swojej pozycji dla własnych celów, niekoniecznie zbieżnych z interesem ogółu. Zgodnie z

poglądem drugich - zachowania korupcyjne pojawiły się z chwilą wyłonienia się podziału na

sferę prywatną i publiczną i są związane z krzyżowaniem się tych sfer w życiu jednostki.

Definicje “korupcji”, które można spotkać w publikacjach określają ją jako:

wykorzystywanie władzy publicznej dla celów prywatnych;

zachowanie władz publicznych, polityków i urzędników służby cywilnej, w wyniku którego

wzbogacają się oni w sposób bezprawny i nieuzasadniony lub przyczyniają się do

wzbogacenia osób sobie bliskich, poprzez niewłaściwe wykorzystanie powierzonej im

władzy;

sprzeniewierzenie się zasadzie oddzielenia życia prywatnego od życia zawodowego.

Zapewne poszczególni ludzie różnią się nieco między sobą w rozumieniu terminu

“korupcja”, ponieważ postrzegają oznaczane nim zjawisko przez pryzmat posiadanych na

jego temat wiadomości oraz własnych związanych z nim doświadczeń.

SPOSOBY ZAPOBIEGANIA KORUPCJI NA PRZYKŁADZIE WYBRANYCH

DZIAŁAŃ RADY EUROPY

Walka z korupcją podejmowana jest nie tylko w poszczególnych państwach, ale także

na arenie międzynarodowej - zarówno w systemie europejskim, jak i w systemie Organizacji

Narodów Zjednoczonych. Poniżej prezentuję wybrane antykorupcyjne dokumenty i działania

Rady Europy.

Program działań w walce z korupcją przyjęty w listopadzie 1996 roku. Dokument ten

wyznacza podstawowe działania mające na celu zapobieganie korupcji oraz mechanizmy

walki z tym zjawiskiem.

Dwadzieścia zasad wiodących w walce z korupcją

Dokument ten pod nazwą Rezolucji Nr (97) 24 został przyjęty przez Komitet

Ministrów Rady Europy w dniu 6 listopada 1997 roku. Stwierdzono w nim, że “korupcja

stanowi poważne zagrożenie dla podstawowych zasad i wartości Rady Europy, podważa

zaufanie obywateli do demokracji, prowadzi do erozji praworządności, stanowi zaprzeczenie

praw człowieka oraz utrudnia rozwój społeczny i ekonomiczny”.

W związku z tym Państwa zobowiązuje się, że będą:

1. Podejmować skuteczne działania zapobiegające korupcji i w tym celu zwiększać

świadomość publiczną i promować etyczne wzorce postępowania.

2. Zapewniać skoordynowaną kryminalizację korupcji na poziomie krajowym i

międzynarodowym.

3. Zapewniać, by osoby odpowiedzialne za zapobieganie, dochodzenie, ściganie i osądzanie

przestępstw związanych z korupcją cieszyły się niezależnością i autonomią odpowiednią

dla pełnionych przez nie funkcji, nie odczuwały szkodliwych nacisków oraz dysponowały

skutecznymi środkami gromadzenia dowodów, ochrony osób współpracujących z

władzami w walce z korupcją i zachowania poufnego charakteru postępowania.

4. Udostępniać odpowiednie środki służące zajmowaniu i konfiskacie zysków pochodzących

z przestępstw związanych z korupcją.

5. Udostępniać odpowiednie środki uniemożliwiające wykorzystywanie osób prawnych w

celu osłaniania przestępstw związanych z korupcją.

6. Ograniczać immunitet chroniący przed dochodzeniami, ściganiem lub osądzaniem

przestępstw związanych z korupcją do zakresu niezbędnego w demokratycznym

społeczeństwie.

7. Wspierać specjalizację osób i organów odpowiedzialnych za walkę z korupcją i

udostępniać im odpowiednie środki i szkolenia umożliwiające pełnienie takich

obowiązków.

8. Zapewniać, by prawodawstwo podatkowe i władze odpowiedzialne za jego wdrażanie

miały skuteczny i podlegający koordynacji udział w walce z korupcją, w szczególności

poprzez uniemożliwienie w prawie lub praktyce odliczania dla celów podatkowych

łapówek i innych wydatków związanych z przestępstwami korupcyjnymi.

9. Zapewniać, by struktura organizacyjna, funkcjonowanie i procesy podejmowania decyzji

w administracji publicznej uwzględniały konieczność walki z korupcją, w szczególności

poprzez zapewnianie jak największej przejrzystości, z jednoczesnym zachowaniem

koniecznej skuteczności.

10. Zapewnić, by zasady dotyczące praw i obowiązków urzędników publicznych

uwzględniały wymogi walki z korupcją i przewidywały odpowiednie skuteczne środki

dyscyplinarne oraz wspierać dalsze określanie wzorców postępowania oczekiwanego od

urzędników publicznych za pomocą odpowiednich środków, jak kodeksy postępowania.

11. Zapewniać, by w działaniach administracji publicznej i sektora publicznego stosowane

były odpowiednie procedury kontrolne.

12. Wspierać rolę, jaką procedury kontrolne mogą odegrać w zapobieganiu i wykrywaniu

korupcji poza administracją publiczną.

13. Zapewniać, by system odpowiedzialności publicznej uwzględniał konsekwencje

postępowania skorumpowanych urzędników publicznych.

14. Wprowadzać odpowiednio przejrzyste procedury zamówień publicznych, promujące

uczciwą konkurencję i zniechęcające do stosowania praktyk korupcyjnych.

15. Zachęcać do przyjmowania przez obieralnych przedstawicieli kodeksów postępowania

oraz promować takie zasady finansowania partii politycznych i kampanii wyborczych,

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: