strajk-w-kwk-piast-15-28-XII-1981.pdf

Jarosław Neja

Jak strajkował „Piast”? (tekst opublikowany w „Dzienniku Zachodnim”, 28 XII 2006 r.)

W grudniu 1981 r. KWK „Piast” w Bieruniu była jedną z 25 śląskich kopalń, których załogi

zaprotestowały przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego. Strajk w „Piaście” rozpoczął się

14 grudnia, 650 metrów pod ziemią. Górnicy pierwszej zmiany przerwali pracę po tym, jak

dowiedzieli się o zatrzymaniu zastępcy przewodniczącego KZ NSZZ „S” Eugeniusza

Szelągowskiego oraz przewodniczącego KZ NSZZ „S” Przedsiębiorstwa Robót Górniczych z

Mysłowic – Stanisława Dziwaka (pracownicy tego przedsiębiorstwa wykonywali zlecone

prace w podziemiach „Piasta”). Wieczorem do strajkujących górników zjechało czterech

członków prezydium KZ NSZZ „S” (przewodniczący Wiesław Zawadzki, Andrzej

Machalica, Andrzej Oczko, Adam Urbańczyk) oraz członek Krajowej Komisji

Koordynacyjnej Sekcji Górnictwa NSZZ „Solidarność” – Zbigniew Bogacz. Na polecenie

dyrektora kopalni mieli oni spowodować wyjazd załogi z dołu. Pozostali jednak ze

strajkującymi. W międzyczasie do przebywających już na dole górników dołączyli

pracownicy zmiany III. Ponadto na poziom 650 przedostało się z wyższego poziomu

kolejnych kilkaset osób. 15 grudnia w podziemiach „Piasta” strajkowało już ponad 2 tys.

osób. Od początku udział w proteście był dobrowolny i ten, kto chciał, mógł wyjechać na

powierzchnię.

Władze, w celu wygaszenia protestu zastosowały cały wachlarz środków. Prócz

powtarzanych wciąż gróźb, próśb i różnego rodzaju namów, „inspirowały” pozostające przed

kopalnianą bramą rodziny górników do tego, by w rozmowach telefonicznych wpłynęły na

nich i przekonały do wyjazdu na powierzchnię. Zastanawiano się też nad zastosowaniem

blokady kopalni przez siły milicyjno-wojskowe. Zrezygnowano jednak z realizacji tej

koncepcji, głównie ze względu na to, że protest odbywał się pod ziemią. Próbowano także

wykorzystać autorytet Kościoła. Jego przedstawicieli informowano, że strajk trwa tylko

dlatego, że grupka „solidarnościowych ekstremistów” terrorem zmusza resztę górników do

pozostawania na dole. Kiedy na prośbę władz, w Wigilię Bożego Narodzenia, bp Janusz

Zimniak zjechał wraz z trzema księżmi w podziemia „Piasta” przekonał się, że oficjalne

informacje na temat protestu mają niewiele wspólnego z prawdą. Stąd też nie próbował

namawiać górników do jego przerwania. Decyzję tę mieli rozważyć sami w swoim sumieniu.

Święta spędzili więc z dala od rodzin, wiedząc już, że są ostatnim strajkującym w kraju

zakładem. Ponieważ dalsze przedłużanie protestu mogło stanowić zagrożenie dla życia i

zdrowia jego uczestników, 28 grudnia górnicy zdecydowali o jego przerwaniu. Wieczorem na

powierzchnię wyjechało około tysiąc osób.

Jeszcze tego samego dnia rozpoczęły się aresztowania i internowania uczestników

strajku, które ciągnęły się przez następne kilka dni. Wielu górników za udział w podziemnym

proteście zostało zwolnionych z pracy. Byli wprawdzie ponownie do niej przyjmowani, ale

zazwyczaj już na nowych, o wiele gorszych warunkach.

Siedem osób stanęło przed sądem. Oskarżeni zostali: Zbigniew Bogacz, Wiesław

Dudziński, Andrzej Machalica, Andrzej Oczko, Stanisław Paluch, Adam Urbańczyk i

Wiesław Zawadzki. Prokuratur wojskowy postawił im m.in. zarzut zorganizowania i

prowadzenia strajku. Żądał kar od 15 do 10 lat pozbawienia wolności. W trakcie procesu

doszło do zaskakującej sytuacji: prawie wszyscy świadkowie oskarżenia wycofali swoje

wcześniejsze zeznania. Były one bowiem albo sfałszowane przez sporządzających protokoły

w czasie postępowania przygotowawczego, albo wymuszone strachem. Ostatecznie 12 maja

1982 r. sąd wojskowy z braku dowodów uniewinnił oskarżonych oraz umorzył wobec

wszystkich postępowanie karne. Wszyscy oskarżeni, uniewinnieni jeszcze tego samego dnia,

po zwolnieniu z aresztu zostali internowani. Zbigniewa Bogacza zwolniono dopiero 12

grudnia 1982 r.

Strajk w KWK „Piast” był nie tylko najdłuższym protestem Grudnia 1981 r., do dziś

pozostaje prawdopodobnie jednym z najdłuższych podziemnych protestów w świecie.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: