Radiowe centrum nadawcze w Solcu Kujawskim.pdf

(463 KB) Pobierz
141551703 UNPDF
Radio
Radiowe Centrum Nadawcze
w Solcu Kujawskim
Od 4 września br., za sprawą nowo−
otwartego Radiowego Centrum Nadaw−
czym (RCN) w Solcu Kujawskim, Program
I Polskiego Radia znów jest słyszany z do−
brą jakością w całym kraju (a nawet poza
granicą) na ogólnopolskiej częstotliwości
225kHz.
Po zawaleniu się masztu w Konstantyno−
wie pod Gąbinem emitowano program na
starym maszcie z Raszyna.
Zanim opiszemy, jak wygląda nowo uru−
chomione RCN, którego koszt budowy
przekroczył 50 mln zł, warto przypomnieć
kilka historycznych dat związanych z ante−
nami i nadajnikami Polskiego Radia.
Pierwszą antenę Polskie Radio wybudo−
wało w Raszynie już w 1930 roku. Antena
rozpięta była pomiędzy dwoma masztami od−
ległymi od siebie o 280 metrów i miała
kształt litery “T”.
Na antenie tej wyemitowano na fali
o długości 1339,3m pierwszą audycję za po−
mocą nadajnika 95kW już 7 lutego 1931r.
Później zwiększono moc do 120kW, dzięki
czemu radiostacja raszyńska pokrywała
swym zasięgiem cały kraj dla odbiorników
detektorowych, czyli bezlampowych, naj−
tańszych, nie wymagających zewnętrznego
zasilania, bo wówczas kraj jeszcze nie był
całkowicie zelektryfikowany.
Tuż przed wybuchem II wojny światowej
Polskie Radio podjęło decyzję o zwiększeniu
mocy do 600kW w antenie (żadna radiofonia
na świecie nie dysponowała wówczas nadaj−
nikiem o tak wielkiej mocy), ale w pierw−
szych dniach września 1939 r. został uszko−
dzony nadajnik, a następnie wysadzony
w powietrze jeden z masztów antenowych.
W 1945 r. przystąpiono do odbudowy
centrum nadawczego w Raszynie, począt−
kowo na długości 522m, później na
395,8m fali.
Od 1949 roku radiostacja w Raszynie
pracowała na nowym, najwyższym wów−
czas w Europie maszcie antenowym o wy−
sokości 355m i lampowym nadajniku
200kW firmy Tesla (od 1958 roku, po doda−
niu drugiego wzmacniacza, zwiększono
moc do 500kW). Nadajniki te pracowały do
1992 roku, kiedy zostały zastąpione przez
nadajnik najnowszej generacji firmy ASEA
BROWN BOVERI − dar rządu szwajcar−
skiego; pracowały do września br.
Ponieważ Raszyn przestał już wystar−
czać, w 1974 roku uruchomiono Radiowe
Centrum Nadawcze w Konstantynowie koło
Gąbina. Zainstalowano tam dwa nadajniki
o mocy 1000kW każdy, produkcji szwajcar−
skiej firmy BROWN BOVERI. Maszt o wy−
sokości 646m składał się z 86 członów
o przekroju poprzecznym trójkątnym, wy−
konanych z rur stalowych, i był na owe cza−
sy najwyższym masztem radiowym na
świecie. W 1991 roku, w trakcie wymiany
liny odciągowej, runął maszt radiostacji gą−
bińskiej, a emisję centralnego programu
Polskiego Radia przejął ponownie stary
maszt w Raszynie. Pomimo decyzji rządu
w 1992 roku w sprawie odbudowy masztu
gąbińskiego, prac nie zdołano rozpocząć ze
względu na protesty okolicznej ludności.
Chociaż po przeprowadzeniu badań nad sta−
nem zdrowia okolicznej ludności nie stwier−
dzono odchyleń, które mogłyby mieć zwią−
zek z działaniem pola elektromagnetyczne−
go emitowanego przez RCN w Konstanty−
nowie, to dalsze protesty spowodowały, że
zrezygnowano z odbudowy masztu.
Po długich poszukiwaniach zdecydowa−
no się na Solec Kujawski, położony w pu−
szczy Bydgoskiej, na miejscu dawnego po−
ligonu wojskowego.
Ponieważ miejscowość ta nie leży w cen−
trum kraju, naukowcy zdecydowali się na
budowę dwóch masztów: 330 m i 289 m,
aby ukształtować charakterystykę promie−
niowania pozwalającą na równomierne po−
28
E LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 11/99
Radio
krycie całego obszaru Polski. Kierunek ma−
ksymalnego promieniowania jest zoriento−
wany na Przemyśl i Lubaczów.
Zainstalowano nowoczesną aparaturę
nadawczą firmy THOMCAST o modułowej
konstrukcji półprzewodnikowej. Nadajnik
o częstotliwości pracy 225kHz i mocy wy−
promieniowywanej z anteny 1MW (spraw−
ność energetyczna rzędu 90%) składa się
z trzech bloków po 400kW sprzęgniętych
sumatorem mocy. Z kolei każdy z trzech
bloków nadawczych zawiera aż 256 pół−
przewodnikowych wzmacniaczy fali no−
śnej, zbudowanych na tranzystorach MO−
SFET w układzie mostkowym. Zastosowa−
no nowo opatentowany przez Thomcast sy−
stem MPMp3 uzyskiwania modulacji am−
plitudy. Przyjęty system modulacyjny po
zmodyfikowaniu nadajnika będzie mógł być
w przyszłości zaadaptowany do nadawania
cyfrowego. Działanie tego nowego systemu
modulacji AM w uproszczeniu polega na
sterowanym komputerowo takim otwiera−
niu i zamykaniu wzmacniaczy, by po zsu−
mowaniu uzyskać obwiednię amplitudy sy−
gnału w.cz. odpowiadającą sygnałowi mo−
dulującemu m.cz. Również w celu poprawy
efektywności pracy stacji został zastosowa−
ny system dynamicznej regulacji poziomu
fali nośnej DCC, a także wzmacniacz proce−
sor OPTIMOD, kształtujący odpowiednio
wejściowy sygnał modulujący małej często−
tliwości. W celu zapewnienia jednakowego
średniego obciążenia cieplnego wzmacnia−
czy zastosowano system rotacyjnej wymia−
ny miejsca pracy wzmacniaczy z częstotli−
wością 60kHz. Ponadto wzmacniacze mocy
są chłodzone cieczą, a sam sposób rozwią−
zania chłodzenia umożliwia szybką wymia−
nę uszkodzonego modułu bez konieczności
demontażu układu hydraulicznego. Także
modułowa konstrukcja nadajnika zapewnia
nieosiągalną w technice lampowej elastycz−
ność i niezawodność pracy, a także eliminu−
je pojęcie “wyłączenie konserwacyjne”, bo−
wiem uszkodzenie jednego lub kilku
wzmacniaczy w.cz. czy całego jednego blo−
ku, nie ma praktycznie wpływu na jakość
kontynuowanej emisji. Stacja może praco−
wać non−stop, chwilowy spadek zasięgu nie
zostanie zauważony.
Warto również wspomnieć, że niskie na−
pięcie kolektorowe 330V (zamiast napięcia
anodowego 15kV w technice lampowej),
ma także pozytywny wpływ na bezpieczeń−
stwo załogi.
a)
c)
e)
b)
d)
Rys. 1.
Urządzenia nadawcze są wielopoziomo−
wo zabezpieczone przed skutkami wyłado−
wań atmosferycznych oraz objęte systemem
zabezpieczeń przeciwporażeniowych, za−
rządzanym przez rozbudowany układ kom−
puterowy.
Zespół anten nadawczych tworzą dwa
uziemione ćwierćfalowe maszty stalowe
o wysokościach 330m i 289m, rozstawione
na odległość 330m i utrzymywane w pionie
przez pięć poziomów odciągów o średnicy
5cm każdy.
W skład systemu antenowego, oprócz
masztów, czyli elementów promieniują−
cych, wchodzą także uziemione przeciwwa−
gi elektromagnetyczne. Znajdują się one
wokół każdego z masztów, ich promień od−
powiada wysokości masztu, a w ich skład
wchodzi 120 drutów miedzianych ułożo−
nych promieniście co 3 stopnie od podstawy
masztu i zwartych z sobą dodatkowymi ta−
śmami na głębokości 30...40cm.
Obydwa maszty są zasilanie energią w.cz.
za pomocą dwóch odcinków współosiowej
drutowej linii fiderowej o impedancji 120
szczególnie początkujących elektroników
“odkrywających radio”, do eksperymentów
z odbiornikami detektorowymi. W zasadzie
w okolicach Bydgoszczy można słuchać War−
szawy I na falach długich za pośrednictwem
najpostszego układu radiowego, składającego
się ze słuchawki wysokoomowej zboczniko−
wanej diodą ostrzową, z dołączonym uzie−
mieniem i anteną. Jako anteny można użyć
kawałka przewodu o długości około 15m roz−
ciągniętego pomiędzy dachami budynku czy
drzewami, zaś jako uziemienie może posłu−
żyć przewód dołączony do metalowej rury
wodociągowej.
Przykładowe schematy odbiorników de−
tektorowych pokazano na rysunku 1 . Bu−
dowa takiego odbiornika sprowadza się
w zasadzie do nawinięcia cewki z drutu np.
DNE0,3 na obudowie pudełka od zapałek
(150 zwojów, do zapełnienia), a następnie
dołączenie diody i słuchawek. Oczywiście,
aby można było dokonywać strojenia na
najsilniejszy odbiór, należy zeskrobać za
pomocą papieru ściernego warstwę izolacji
z drutu pod ruchomym stykiem − ślizga−
czem.(por. rys. 1d)
Znacznie lepszą regulację oraz selektyw−
ność odbiornika uzyska się po zastosowaniu
kondensatora zmiennego o pojemności rzę−
du 500pF (agregat od radioodbiornika), jak
na rysunkach 1b, 1e.
Układ jest wtedy prosty w uruchomieniu
ponieważ nie wymaga odbierania liczby
zwojów, a jako cewkę można zastosować go−
tową cewkę od radioodbiornika zakresu dłu−
gofalowego.
Odbiornik należy także wyposażyć w an−
tenę i uziemienie opisane powyżej.
Warto także w tym miejscu przypomnieć
o miniodbiorniku tranzystorowym opisanym
w EdW 4/96 (kit AVT 2107), zbudowanym
na pięciu popularnych tranzystorach, zasila−
nym z jednego “paluszka” 1,5V. Układ ten,
darzony w dalszym ciągu sentymentem
przez autora, nie wymaga kłopotliwej w uży−
ciu anteny drutowej czy uziemienia.
Jeszcze lepsza konstrukcja odbiornika
(superheterodynowego na fale długie) na
jednym układzie scalonym zostanie przed−
stawiona na łamach pisma już niebawem.
Andrzej Janeczek
E LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 11/99
29
.
Linia ta jest zawieszona, poprzez izolatory,
na stalowych konstrukcjach wsporczych
o wysokości 4,5m. Najwyższe, nieizolowane
poziomy odciągów, stanowią galwaniczne
połączenie szczytów masztów z gruntem, co
stanowi swego rodzaju parasol odgromowy.
Elementy stalowe systemu antenowego są
zabezpieczone antykorozyjnie powłoką cyn−
kową nakładaną na gorąco, a dodatkowo li−
ny odciągowe pokryto specjalną woskową
farbą ochronną w biało−pomarańczowe pasy.
Anteny są skonstruowane w taki sposób,
aby w przyszłości (podobnie jak w nadajni−
ku) można było łatwo przejść na nadawanie
cyfrowe, bowiem radio przyszłości − to ra−
dio cyfrowe.
W każdym razie obecnie duża moc nadaj−
nika oraz nowy system antenowy zachęca,
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika:

Zgłoś jeśli naruszono regulamin