jablonie odporne na parcha.pdf
(
188 KB
)
Pobierz
file:///C:/Downloads/Jab%C4%B9%E2%80%9Aonie%20odporne%20na%20parcha.abw
SADOWNICTWO
ODPORNE NA PARCHA JAB£ONIE Z CZECH I POLSKI
dr Ireneusz Sosna
W wielu pañstwach klient gotów jest zap³aciæ wiêcej za produkt gorszej jakoci, lecz
ekologiczny. W Polsce na razie rozwija siê tylko integrowana produkcja owoców, z której
jab³ka powinny byæ wysokiej jakoci i w cenie tych wyprodukowanych metod¹
konwencjonaln¹.
Jednak trudno jest uzyskaæ dobr¹ jakoæ owoców ograniczaj¹c liczbê zabiegów
chemicznych, poniewa¿ w latach wilgotnych nawet odmiany ma³o wra¿liwe na parcha s¹
pora¿ane przez zarodniki grzyba Venturia inaequalis wywo³uj¹cego tê chorobê. Dopiero
odpornoæ genetyczna eliminuje problem. Na podstawie czteroletnich badañ i obserwacji z
lat 19982001, a tak¿e wczeniejszych dowiadczeñ z odmianami jab³oni odpornymi na
parcha, przedstawiam charakterystykê kilku z nich.
Polskie odmiany
Letnia odmiana 'Alka' (fot. 1) obecnie w rejestracji pod now¹ nazw¹ 'Waleria' ronie
umiarkowanie silnie, dlatego mo¿na j¹ szczepiæ na podk³adkach kar³owych oraz
pó³kar³owych. Drzewa maj¹ lekko "p³acz¹cy" pokrój, gdy¿ liczne, cienkie pêdy ³atwo
zwieszaj¹ siê pod ciê¿arem owoców. W pierwszych latach po posadzeniu owocuje rednio
obficie, lecz bardzo regularnie, bez sk³onnoci do przemiennoci. Sporód odmian polskiej
hodowli, jest najmniej podatna na m¹czniaka jab³oni. Ma redniej wielkoci lub drobne
owoce, dlatego konieczne jest przerzedzanie zawi¹zków. Kolor rumieñca zbli¿ony jest do
'Mac Spura' lub 'Spartana'. Jab³ka s¹ s³odkie, co jest rzadkoci¹ wród odmian letnich,
dlatego chêtnie znajduj¹ nabywców. Dojrzewaj¹ oko³o po³owy sierpnia i nie opadaj¹ przed
zbiorem.
FOT. 1. 'ALKA'
Drzewa odmiany 'Witos' rosn¹ silnie, korony maj¹ roz³o¿yste i raczej s³abo zagêszczone. Na
podk³adkach kar³owych zaczynaj¹ owocowaæ w 3. roku po posadzeniu i plonuj¹ obficie. W
latach sprzyjaj¹cych rozwojowi m¹czniaka jab³oni (ciep³ych i suchych) 'Witos' mo¿e byæ w
niewielkim stopniu pora¿any przez tê chorobê. Ma du¿¹ sk³onnoci¹ do przemiennego
owocowania. Jego du¿e i smaczne owoce dojrzewaj¹ kilka dni po 'Alce' (koniec sierpnia).
Przed zbiorem bardzo ³atwo opadaj¹, dlatego nale¿y zbieraæ je kilkakrotnie. Jab³ka s¹ podatne
na pêkanie, gnicie oraz gorzk¹ plamistoæ podskórn¹. Mog¹ wystêpowaæ równie¿ problemy
z ich wybarwieniem. Zdecydowanie najcenniejsz¹ polsk¹ odmian¹ jest 'Sawa' (fot. 2), której
drzewa równie¿ silnie rosn¹, dlatego lepiej plonuj¹ na podk³adkach kar³owych. Na 'M.9'
owocuj¹ obficie ju¿ w 3. roku po posadzeniu, z niewielk¹ tendencj¹ do przemiennoci. Jest
podobnie wra¿liwa na m¹czniaka jab³oni, jak 'Witos'. Owoce osi¹gaj¹ dojrza³oæ zbiorcz¹ na
pocz¹tku wrzenia, przed zbiorem nie opadaj¹ i nie s¹ wra¿liwe na gorzk¹ plamistoæ
podskórn¹. Wybarwiaj¹ siê bardzo dobrze, nawet wewn¹trz korony. Czerwonoburaczkowy,
rozmyty rumieniec obejmuje prawie ca³¹ powierzchniê du¿ych i smacznych owoców.
Niestety, przechowywane w zwyk³ych przechowalniach szybko przejrzewaj¹ i trac¹ swoje
walory smakowe.
FOT. 2. 'SAWA'
Sporód odmian polskich najpóniej, bo pod koniec wrzenia, dojrzewaj¹ jab³ka klonu 'U
1165'. Drzewa tworz¹ zagêszczone korony z licznymi, zwieszaj¹cymi siê pêdami. Plonuj¹
obficie nawet na podk³adkach pó³kar³owych dla uzyskania owoców zadowalaj¹cej
wielkoci konieczne jest przerzedzanie zawi¹zków. Klon ten charakteryzuje siê du¿¹
sk³onnoci¹ do przemiennoci owocowania oraz przedwczesnym opadaniem jab³ek.
Sporód ocenianych odmian jest najbardziej wra¿liwy na m¹czniaka jab³oni. redniej
wielkoci lub du¿e owoce o niezbyt atrakcyjnym, brudnoczerwonym rumieñcu s¹
umiarkowanie podatne na gorzk¹ plamistoæ podskórn¹. Pomimo tego, i¿ jest to klon
zimowy, jab³ka mo¿na przechowywaæ stosunkowo krótko (w przechowalni do grudnia) i s¹
one niezbyt smaczne.
Odmiany z Czech
Sporód nich najwczeniej, bo w pierwszej po³owie wrzenia, dojrza³oæ zbiorcz¹
osi¹gaj¹ owoce 'Rosany'. Jej drzewa rosn¹ s³abo, mo¿na uszlachetniaæ je na podk³adkach
kar³owych oraz pó³kar³owych. Zaczynaj¹ owocowaæ ju¿ w drugim roku po posadzeniu i
corocznie obficie plonuj¹. W warunkach sprzyjaj¹cych chorobie drzewa mog¹ byæ w
niewielkim stopniu pora¿ane przez m¹czniaka jab³oni, s¹ równie¿ chêtnie zasiedlane przez
mszyce. Owoce dojrzewaj¹ dosyæ nierównomiernie i opadaj¹, dlatego wskazany jest
przynajmniej dwukrotny ich zbiór. Pod wzglêdem kszta³tu i koloru rumieñca przypominaj¹
'Melrose', lecz s¹ znacznie mniejsze. Jab³ka 'Rosany' charakteryzuj¹ siê redni¹ podatnoci¹
na gorzk¹ plamistoæ podskórn¹. W przeprowadzonych ju¿ dwukrotnie degustacjach,
zarówno pod wzglêdem smaku, jak i wygl¹du, zosta³y ocenione stosunkowo s³abo. Znacznie
cenniejsz¹ czesk¹ odmian¹ jest 'Rubinola' (fot. 3). Drzewo odznacza siê du¿¹ si³¹ wzrostu i
zwartym pokrojem, jego pêdy siê oga³acaj¹. Wzrost ma podobny do 'Rubina', od którego
pochodzi, a p¹ki kwiatowe zawi¹zuj¹ siê g³ównie na wierzcho³kach d³ugopêdów. Odmiana ta
najlepiej owocuje na podk³adkach 'M.9', 'P 22' i 'P 60' i ju¿ od 3. roku plonuje regularnie, lecz
umiarkowanie obficie. 'Rubinola' jest ma³o wra¿liwa na m¹czniaka jab³oni. redniej
wielkoci owoce dojrzewaj¹ oko³o po³owy wrzenia, s¹ ma³o podatne na gorzk¹ plamistoæ
podskórn¹ i nie opadaj¹ przed zbiorem. Ich g³adka skórka jest prawie w ca³oci pokryta
¿ywoczerwonym, rozmytym rumieñcem. Zarówno na drzewach, jak i po zbiorze, w
skrzynkach, prezentuj¹ siê doskonale. Przechowuj¹ siê dobrze nawet w przechowalni. Walory
estetyczne owoców 'Rubinoli' ocenia siê bardzo wysoko (tu¿ za 'Florin¹'), mniej natomiast
odpowiada konsumentom ich smak.
FOT. 3. 'RUBINOLA'
'Rajka' (fot. 4), ronie silnie, tworz¹c ma³o zagêszczone korony o zwartym pokroju, z
nielicznymi grubymi, pionowymi pêdami. Ze wzglêdu na sztywnoæ pêdów, drzewa s¹
trudne do formowania poprzez przyginanie. Odmiana ta bardzo wczenie, bo ju¿ w 2. roku
po posadzeniu, wchodzi w okres owocowania. Plonuje bardzo obficie, ale z du¿¹ tendencj¹ do
przemiennoci. Dla uzyskania owoców odpowiedniej jakoci w latach urodzaju wymaga
silnego przerzedzania zawi¹zków. Podobnie jak 'Rubinola', wykazuje du¿¹ odpornoæ na
m¹czniaka jab³oni oraz gorzk¹ plamistoæ podskórn¹. Dojrza³oæ zbiorcz¹ jab³ka osi¹gaj¹
pod koniec wrzenia i przedwczenie nie opadaj¹. S¹ mniejsze od owoców ampiona, od
którego odmiana ta pochodzi, kuliste, z intensywnie czerwonopomarañczowym rumieñcem,
pokrywaj¹cym wiêksz¹ czêæ skórki. Konsumenci wysoko ocenili walory estetyczne, a
zw³aszcza smakowe 'Rajki'.
FOT. 4. 'RAJKA'
Drzewa zimowej odmiany 'Topaz' (fot. 5) rosn¹ raczej s³abo, tworz¹c kuliste, zagêszczaj¹ce
siê korony z du¿¹ liczb¹ krótkich pêdów. Wchodz¹ w owocowanie w 3. roku, plonuj¹ bardzo
obficie, lecz z tendencj¹ do przemiennoci. Dla uzyskania jab³ek dobrej jakoci wymagaj¹
silnego przerzedzania zawi¹zków. Odmiana chêtnie zasiedlana jest przez mszyce, natomiast
ma³o wra¿liwa na m¹czniaka. redniej wielkoci owoce, dojrzewaj¹ce na pocz¹tku
padziernika, s¹ najczêciej dobrze wybarwione i na przewa¿aj¹cej czêci skórki pokryte
pomarañczowoczerwonym, paskowanym rumieñcem. 'Topaz' jest rednio podatny na gorzk¹
plamistoæ podskórn¹. Jego owoce oceniane s¹ przez konsumentów podobnie, jak 'Rubinoli'
i 'Rajki'.J
FOT. 5. 'TOPAZ'
edn¹ z najpóniejszych czeskich odmian jest 'Goldstar' (fot. 6). Si³a wzrostu jego drzew na
podk³adkach pó³kar³owych jest umiarkowana, natomiast na superkar³owych mo¿e byæ zbyt
s³aba. Korony nie maj¹ tendencji do zagêszczania, a stosunkowo cienkie pêdy zwieszaj¹ siê
pod ciê¿arem owoców. Zaczyna owocowaæ w 3. roku po posadzeniu, plonuje obficie i bez
tendencji do przemiennoci. Drzewa charakteryzuj¹ siê du¿¹ odpornoci¹ na pora¿enie przez
m¹czniaka jab³oni. Zielono¿ó³te, du¿e owoce, czasami z niewielkim pomarañczowym
rumieñcem, dojrza³oæ zbiorcz¹ osi¹gaj¹ w po³owie padziernika. Przed zbiorem nie
opadaj¹, lecz s¹ podatne na gorzk¹ plamistoæ podskórn¹. Aby zapobiec tej chorobie
fizjologicznej, w okresie wegetacji nale¿y kilkakrotnie opryskaæ drzewa solami wapnia.
Smak owoców konsumenci ocenili wy¿ej ni¿ jab³ek 'Golden Deliciousa', 'Jonagolda' czy
'Elstara', mniej podoba siê im natomiast wygl¹d ze
wnêtrzny.
FOT. 6. 'GOLDSTAR'
Francuska 'Florina'
Stara, odporna na parcha odmiana, wyhodowana we Francji 'Florina' (fot. 7) mo¿e
stanowiæ cenny materia³ porównawczy dla innych, o zbli¿onej porze dojrzewania owoców.
Jej drzewa rosn¹ silnie i ³atwo siê zagêszczaj¹ du¿¹ liczb¹ zwisaj¹cych jednorocznych pêdów.
Plonuje bardzo obficie, z tendencj¹ do przemiennoci przede wszystkim na podk³adkach
superkar³owych, dlatego nale¿y corocznie silnie przerzedzaæ jej zawi¹zki. W warunkach
sprzyjaj¹cych chorobie odmiana ta, podobnie jak 'Sawa', 'Witos' i 'Rosana', mo¿e byæ
pora¿ana przez m¹czniaka jab³oni. Owoce dojrzewaj¹ w terminie zbli¿onym do okresu
dojrzewania 'Goldstara' (po³owa padziernika). Nie opadaj¹ przed zbiorem i nie wykazuj¹
charakterystycznych objawów gorzkiej plamistoci podskórnej. Jab³ka 'Floriny' s¹ atrakcyjne
wizualnie ró¿owoczerwony rumieniec z jasnymi przetchlinkami pokrywa prawie ca³¹ ich
powierzchniê. Wad¹ tej odmiany jest obserwowana w niektórych latach szybka utrata dobrego
smaku jab³ek przetrzymywanych w przechowalni. W takich warunkach przedwczenie
przejrzewaj¹ i staj¹ siê m¹czyste.
FOT. 7. 'FLORINA'
Warto uprawiaæ
Jednoroczne drzewka posadzono w rozstawie 3,5 x 1,2 m (2380 drzew/ha), niezale¿nie od
si³y wzrostu i podk³adki. Charakterystykê wzrostu oraz plonowanie przedstawiaj¹ tabele 13.
Na podstawie kilkuletnich obserwacji mo¿na stwierdziæ, ¿e przedstawione odmiany (oprócz
'Witosa', 'Rosany' i 'U 1165') nadaj¹ siê do uprawy towarowej. ‾adna z nich nie jest jednak
bez wad, ale znaj¹c je, mo¿na odpowiednio wczenie zapobiegaæ ich negatywnym cechom.
W sadownictwie wielkotowarowym du¿e znaczenie mog¹ mieæ czeskie odmiany zimowe, o
ile oka¿e siê, ¿e ich owoce bêd¹ siê d³ugo i dobrze przechowywaæ. Nale¿y jednak
popracowaæ nad ich jakoci¹, prowadz¹c coroczne ciêcie drzew, przerzedzaj¹c zawi¹zki oraz
opryskuj¹c je solami wapnia. Kwater z odmianami odpornymi na parcha jab³oni nie mo¿na
prowadziæ bez ochrony chemicznej liczba zabiegów insektycydami i akarycydami
powinna byæ taka sama, jak w sadach tradycyjnych. Znacznej redukcji ulega liczba
opryskiwañ fungicydami, ale i tak powinno siê wykonaæ 2, 3 takie zabiegi, aby nie pojawi³y
siê patogeny saprofityczne, oszpecaj¹ce owoce lub wywo³uj¹ce choroby rzadko obserwowane
w sadach chronionych przed parchem, np. monilioza pora¿aj¹ca kwiaty.
Plik z chomika:
chobicz
Inne pliki z tego folderu:
ZAPROJEKTUJ OGRÓD.3D_pl.iso
(417260 KB)
Altana - fundament to podstawa.docx
(305 KB)
JAK UNIKAĆ SZAREJ PLEŚNI W UPRAWACH POMIDORÓW W WEŁNIE MINERALNEJ.pdf
(262 KB)
POMIDORY - JAK UZYSKAĆ 55 kg z metra.pdf
(150 KB)
UPRAWA MAGNOLII.doc
(62 KB)
Inne foldery tego chomika:
B.B.King
Banknoty
Dodatki do Windowsa
DZWONKI NA TELEFON
FAJNE GIFY
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin