Wykłady dr Krasiuk.doc

EKONOMIA MIĘDZYNARODOWA

Wykład I

Ekonomia Międzynarodowa- ekonomię międzynarodową definiujemy, jako część ekonomi zajmującą się transakcjami między krajami w dziedzinie towarów, usług oraz czynników produkcji.

Ekonomia Międzynarodowa jest dyscypliną naukową, która opiera się na zbliżonych podstawach metodologicznych jak inne dziedziny ekonomii.

Różnice:

Ekonomia Międzynarodowa bada współzależności między krajami, czyli zajmuje się gospodarką światową.

Ekonomia Międzynarodowa wyodrębniała się z Ekonomi w okresie międzywojennym.

Przyczyny wyodrębnienia się EM:

1.      Ogromne i stale wzrastające znaczenie handlu zagranicznego oraz innych form współpracy międzynarodowej.

2.      Występowały coraz większe różnice między stosunkami ekonomicznymi nawiązywanymi w granicach jednego kraju oraz w skali międzynarodowej.

W Polsce wyodrębniała się w latach 50-60 pod nazwą Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze. Po roku 89 ponownie wystąpiły zmiany w tym kierunku uczelnie zaczęły wykładać oba te kierunki: EM – teoretyczna, MSG – praktyczna.

W Ekonomii Międzynarodowej podobnie jak w innych dziedzinach ekonomi prowadzona jest:

1.      analiza pozytywna - która bada się określone zachowania ekonomiczne, ale formułowana rekomendacji. Szuka odpowiedzi na pytania: Co jest? Jak jest? Czy jest?)

2.      analiza normatywna - znajdują się już opinie wartościujące, czyli ta analiza  szuka odpowiedzi na pytanie: jak być powinno?

Nauka o Ekonomii Międzynarodowej składa się z 2 podstawowych części:

Teoria. Zajmuje się formułowaniem i badaniem praw dotyczących MSG, przy czym wyróżnia się dwie grupy praw:

1. 1. prawa uniwersalne - prawa, które dotyczą różnych dziedzin ekonomii międzynarodowej, mikro- makroekonomii. Wyróżniamy się:

·         zasada kosztów absolutnych i względnych należących do teorii klasycznej (Smitha). Korzyści jakie kraj odniesie z wymiany zagranicznej przy braku ingerencji państwa

·         teoria mnożnika i supermnożnika Keynesa. To prawo wyjaśnia korzyści, jakie odniesie gospodarka danego kraju, gdy w gospodarce zadziała impuls początkowy (przyrost eksportu) przy założeniu, że w tej gospodarce występują niewykorzystane siły robocze; przyrost eksportu

2. 2. prawa specyficzne:

·         prawa rządzące przepływami towarów w skali międzynarodowej

·         prawa rządzące przepływami usług w skali międzynarodowej

·         prawa rządzące przepływami czynników produkcji w skali międzynarodowej

Praktyka. Zagraniczna polityka ekonomiczna formułuje cele, następnie szuka środków na realizację tych celów oraz wykorzystuje różne narzędzia, aby te cele zrealizować. Podmiot – państwo. Cele: bezpieczeństwo energetyczne, inwestycje. Różne środki - subwencje itp.

Narzędzia można je podzielić na 2 grupy:

·         narzędzia bezpośrednie - cła, opłaty wyrównawcze, embargo, kontyngenty

·         narzędzia pośrednie - kurs walutowy, polityka kursu walutowego, stopy procentowe

Międzynarodowa polityka ekonomiczna – koncentruje się na metodach koordynacji zagranicznej polityki ekonomicznej oraz na instytucjach koordynujących tę politykę.

Zagraniczna polityka ekonomiczna (jedno państwo w stosunku do innych państw) różni się od Międzynarodowej polityki Ekonomicznej (grupami państw, całą gospodarką światową, organizacjami międzynarodowymi).

Korzyści z handlu zagranicznego. Handel zagraniczny rozwija się ponieważ kraje odnoszą określone korzyści. Handel zagraniczny: 1) eksport, 2) import. Przyczyny rozwoju:

1.      dysponowanie przez dany kraj określonymi towarami przy ich częściowym, przejściowym bądź całkowitym braku w innych krajach

1.      dysponowanie przez dany kraj trwale określonymi towarami ze względu na wyposażenie tego kraju w zasoby lub ze względów klimatycznych.

2.      może występować dysponowanie przejściowe średniookresowe, wynik różnic w poziomie rozwoju gospodarczego między krajami, przewaga techniczna i technologiczna jednego kraju nad drugim.

3.      dysponowanie przejściowe krótkookresowe, cykle koniunkturalne, wynika z wypadków losowych, strajków, konfliktów, wojen

2.      występowanie komparatywnych różnic w kosztach i cenach, mogą być wynikiem: różnych warunków produkcji, wyposażeniem w czynniki produkcji pomiędzy krajami, zróżnicowany popyt decyduje o cenach.

3.      zróżnicowanie towarów (wynikające ze strategii firm) i preferencji konsumentów (w różnych krajach, regionach są one inne)

Korzyści z eksportu:

Korzyści z importu:

Korzyści z wymiany międzynarodowej.

1.      jaki jest mechanizm powstawania korzyści w danych warunkach ekonomicznych ?

2.      w jaki sposób dokonuje się podziału tych korzyści pomiędzy handlujące ze sobą kraje?

3.      co robić, jaką powinno prowadzić się politykę, aby dany kraj (lub gospodarka światowa) mogła realizować te korzyści w skali maksymalnej?

Korzyści z wymiany międzynarodowej definiuje się jako różnice między dochodem narodowym realizowanym w danym kraju w ramach gospodarki otwartej a dochodem narodowym możliwym do realizacji w ramach gospodarki zamkniętej.

Koncepcja psychozy przed brakiem towarów (nie ekonomiczna, ale polityczna) powstała jeszcze w cesarstwie rzymskim.

Pierwsza doktryna ekonomiczna to doktryna słusznej ceny, została sformułowana w XIII w i uważano, że kraj odniesie korzyści z handlu wówczas, gdy ten handel będzie prowadzony po tzw. słusznej cenie.

Co rozumiano pod słuszną ceną? Na początku uważano że to koszty produkcji, potem zmieniały się, ale ostatecznie zaczęto uważać słuszną cenę, która kształtuje się na rynku. Każdy towar ma swoją słuszną cenę, powyżej lub poniżej której nie powinien być sprzedawany; słuszna cena to cena pokrywająca koszty produkcji

Doktryna merkantylizmu. Ta doktryna pojawiła się na przełomie XVI i XVII wieku. Wówczas kiedy w gospodarce zachodnioeuropejskiej stworzono podstawy poziomu kapitalistycznego. Ta doktryna uzasadniała prowadzoną politykę gromadzenia pieniądza oraz formułowała zasady ekonomiczne którymi należało się posługiwać aby skutecznie ją realizować.

1.      konieczność rozwijania eksportu oraz ograniczanie importu. Zasadę tę traktowano jako najważniejszy cel polityki gospodarczej - nie powinno importować się gotowych wyrobów, przetworów, ale można importować surowce.

2.      dodatnie saldo bilansu handlowego, było najlepszym sposobem dostępu do kruszców szlachetnych (złoto, srebro).

3.      uzależnianie się dobrobytu państwa i jego obywateli od ilości nagromadzonych w skarbcu kruszców.

4.      uznano interwencjonizm i protekcjonizm do głównych narzędzi polityki gospodarczej, gwarantujących realizację zasad merkantylizmu.

Merkantyliści uważali że państwo powinno brać udział w handlu zagranicznym (powinno prowadzić politykę protekcji i interwencji). państwo powinno wspierać eksport i eksporterów np. poprzez subwencje. Zakładano, że państwo powinno ograniczać import np. cła, podatki, kontyngenty. Doktryna ekonomiczna i polityczna zalecająca popieranie wywozu własnych towarów przy jednoczesnym ograniczaniu importu z myślą o uzyskaniu w ten sposób nadwyżek złota

Merkantylizm przyjmował różne formy:

1.      bulionizm (monetaryzm), czyli gromadzenie kruszców szlachetnych

2.      właściwy merkantylizm – zwiększenie zasobów zagranicznych pieniędzy, w tym złota i srebra.

Szkoła klasyczna - doktryna ta krytykowała merkantylizm, Twórcy: Smith, Ricardo, Torrens

Cele polityki (zasady ekonomiczne):

1.      wspieranie i rozwój eksportu i importu, a nie ograniczać

2.      korzystny dla gospodarki jest nie tylko dodatni bilans handlowy ale również i ujemny, ponieważ korzyści z handlu zagranicznego nie zależą od ilości kruszców uzyskanych z tego handlu. Ilość złota w skarbcu jest sprawą drugorzędną,

3.      symptomem dobrobytu jest poziom rozwoju gospodarczego i przewaga w wydajności pracy.

4.      skrytykowali oni także ingerencję państwa.

Klasycy odrzucając doktrynę merkantylizmu, sformułowali nowe zasady handlu międzynarodowego:

1. &#x...