PRAWO HANDLOWE SEM III
Mienie – to prawa majątkowe przysługujące podmiotowi są to tylko aktywa majątkowe.
Majątek – to nie tylko aktywa, ale i pasywa majątkowe
SKŁADNIKI MIENIA:
1. Rzeczy - za rzecz można uznać taki przedmiot, który jest wyodrębniony w sposób naturalny i sztuczny, możemy uprzedmiotowić dobra naturalne powszechne
Rzeczy dzielimy na:
· Nieruchomości – grunty oraz to, co jest trwale związane z tym gruntem
· Ruchomości – wszystko to, co jest nie trwale związane z gruntem, czyli ruchome
Rzeczy ruchome dzielimy na:
· Oznaczone, co do tożsamości – to taka rzecz, którą można wyróżnić z łatwością np. Samochód nr. seryjny samochodu do przeniesienia własności wystarczy umowa
· Oznaczone, co do gatunku-są to rzeczy nie wyróżniające się od innych np. cukier przejście prawa własności następuje w momencie wydania
Rzeczy:
· Rzeczy podzielone – to taka, że nie traci swej istoty na części
· Rzeczy niepodzielne traci swoją istotę, np. pocięty obraz
· Rzeczy zużywalne
· Rzeczy nie zużywalne
· Rzeczy zamienne
· Rzeczy nie zamienne
2. Pieniądz- to legalny środek płatniczy
· Zasada waluty- w świetle prawa zobowiązania pieniężne zaciągnięte na terytorium PR powinny być wyrażone w pieniądzu polskim
· Zasada nominalizmu- świadczenia pieniężne pełnione są według wartości nominalnej
Umowne klauzule rewaloryzacyjne – walutowa, towarowa.
Chronimy się przed skutkiem zasady nominalizmu nie naruszając zasady walutowej.
Pieniądz cechuje jedna cecha – dłużnik, jeśli nie wywiązuje się ze swojego świadczenia, nawet nie z własnej winy, to musi zapłacić ustawowe lub umowne odsetki.
Zasada ogólna jest, że świadczenia są spełniane w siedzibie dłużnika
Zobowiązania pieniężne są spełniane w siedzibie wierzyciela
3. Papiery wartościowe- jest to wcielanie posiadanego dokumentu, postać dematerializacja dotyczy akcji jest to zapis elektroniczny, jest to dokument, w którym inkorporowane są prawa majątkowe.
Papiery wartościowe dzielimy na ( inkorporowane prawa)
· Papiery, które opiewają na wierzytelności pieniężne są nimi weksle obligacje czeki
· Papiery, których prawa do rozporządzania towarem konosamenty, dowody składowe
Konosamenty - to dokument, który uprawnia do rozporządzenia towarem znajdującym się na statku.
Dowody składowe – można rozporządzać towarem na podstawie tego dokumentu
· Papiery wyrażające prawa udziałowców w spółkach akcje ze względu na sposób przenoszenia
ze względu na sposób przenoszenia praw papiery wartościowe dzielimy na:
· Papiery imienne, – które legitymują osobę imiennie na papierze wskazaną, żeby dokonać prześnienia własności należy dokonać przelewu to powoduje przeniesienie praw
· Papiery na zlecenie indos –są to weksle czeki ( indos, od wł. in dorso –na grzebiecie) używany jest do przenoszenia wierzytelności wekslowych
· Papiery na okaziciela - jest nim każdy, kto legitymuje się tym dokumentem i jest upoważniony do odbioru
· Znaki legitymacyjne - nie jest papierem własnościowym jest to jedynie dowód, że posiadacz jest uprawniony do danego świadczenia np. bilet do kina bilet autobusowy
CZYNNOŚĆ PRAWNA – jest to taka czynność osoby fizycznej i prawnej w skład, której wchodzi oświadczenie woli w celu wywołania skutku prawnego każda czynność prawna przekraczająca 2000,- złotych powinna być zawarta na piśmie
OŚWIADCZENIE WOLI - to przejaw woli podmiotu prawnego. To zachowanie się podmiotu prawnego, które w stopniu dostatecznym pokazuje ujawnia zamiar wywołania skutku prawnego.
Forma pisemna zastrzeżona pod rygorem:
1) Ad soleminitatem – pod rygorem nieważności wtedy i tylko w tedy, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi
2) Ad eventum – wymóg formy pisemnej jest konieczny dla wywołania skutku prawnego
3) Ad probationem - forma jest wymagalna do celów dowodowych
Przedstawicielstwo –pole na tym, że jedna osoba zwana przedstawicielem dokonuje w granicach posiadanego umocowania czynności prawnej w imieniu innej osoby zwanej reprezentowanym, wywołując tym działaniem skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Dokonanie czynności prawnych przez przedstawiciela umożliwia dokonanie tych czynności ze skutkiem bezpośrednim dla osób, które same działać nie mogą np. osoby nie posiadające zdolności do czynności prawnych. Stworzenie możliwości dokonania czynności prawnych przez przedstawicieli jest bardzo dogodne z punktu widzenia potrzeb obrotu, korzystaj z niej szeroko osoby prawne występujące na rynku, bez takiej możliwości zawarcie każdej umowy obciążałoby wyłącznie organy osoby prawnej. Możliwość posłużenia się pełnomocnictwem umożliwia przyciągnięcie do zawierania umów osób fachowych nie będących organami osoby prawnej. Np. rodzice są przedstawicielami dziecka pozostającego pod ich władza rodzicielską
Pełnomocnictwo-jest jednostronna czynnością prawną, udzielone zostaje w drodze oświadczenia woli mocodawcy. Uprawnia ono pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy w stosunku do osób trzecich. Z pełnomocnictwa wynika prawo pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy, zwykle mocodawca zainteresowany jest tym, aby pełnomocnik miał prawo działania w jego imieniu, lecz żeby miał i obowiązek działania. Np. ze stosunku pracy, ze stosunku wynikającego z umowy zlecenia.
Pełnomocnictwo ogólne-obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu
Pełnomocnictwo szczególne-udzielane jest do dokonywania czynności określonego rodzaju.
Pełnomocnictwo może być udzielone na określony czas, gdy pełnomocnictwo stanowiono do dokonania określonej czynności lub na określony czas wygasa ono z wykonaniem czynności lub upływem przewidzianego czasu, gdy w pełnomocnictwie nie określono żadnych terminów może być ono w każdej chwili odwołane lub ograniczone. Wygasa ono ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika (przy osobach prawnych wraz z ich likwidacją)
Pełnomocnictwo domniemane –jest nim osoba czynna w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonego do obsługiwania publiczność np. sprzedawcy znajdujący się w punktach sprzedaży
============================================================================
Poza nielicznymi wyjątkami przewidzianymi przez ustawy można czynności prawne dokonywać przez przedstawiciela, czyli niekoniecznie na potrzeby składania oświadczeń woli osobiście możemy być reprezentowani przez przedstawicieli.
Przedstawicielstwo polega na podejmowaniu, czyli dokonywaniu bądź przyjmowaniu oświadczeń woli w cudzym imieniu.
W pierwszym przypadku, gdy dochodzi do składania oświadczeń woli w cudzym imieniu mówimy o czynnej formie przedstawicielstwa. Nazywa się to przedstawicielstwem czynnym.
Jeżeli natomiast dochodzi do przyjmowania oświadczeń woli składanej w czyimś imieniu mówimy o przedstawicielstwie biernym.
Przedstawicielstwo daje prawo zwane umocowaniem bądź do składania bądź do przyjmowania oświadczeń woli w cudzym imieniu, ta definicja przedstawicielstwa pozwala nam odróżnić przedstawicielstwo od podobnych stanów, ale nie oficjalnych.
W świetle tej definicji nie jest przedstawicielem organ......................., nie jest przedstawicielem spółki z o.o. dla każdej spółki. Nie jest przedstawicielem spółki akcyjnej, dla każdej spółki. Nie ma tu elementu działania w cudzym imieniu, spółka jest osobą prawną zarząd reprezentuje spółkę i nie składa w imieniu spółki oświadczeń woli tylko wyznacza pole spółki przejawia na, zewnątrz, czyli działanie organu osoby prawnej jest...................z działaniem tejże osoby prawnej więc nie ma tu działania w cudzym imieniu.
Przepisy o przedstawicielstwie do organu nie mają zastosowania.
2 postaci przedstawicielstwa:
1. Przedstawicielstwo ustawowe – to przedstawicielstwo oparte na ustawie, w tym przypadku mamy dwie sytuacje istnieje postać przedstawicielstwa bezpośrednio opartego na ustawie / np. rodzice względem dzieci niepełnoletnich są przedstawicielami ustawowymi, mają prawo do reprezentowania swych dzieci; wspólnicy w spółce cywilnej są też przedstawicielami ustawowymi, są uprawnieni do reprezentowania spółki i działania w jej imieniu/ i przedstawicielstwa pośrednio opartego na ustawie /ubezwłasnowolnienie reprezentantami są kuratorzy, opiekunowie/.
2. Pełnomocnictwo, – czyli prawo do reprezentowania oparte na oświadczeniu woli osoby reprezentowanej. To prawo do reprezentowania nazywa się umocowaniem. Akt udzielenia pełnomocnictwa jest czynnością prawną jest oświadczeniem woli, jest jednostronnym oświadczeniem woli. Pełnomocnictwo nie jest umową jest jednostronnym oświadczeniem woli mocą, którego mocodawca upoważnia pełnomocnika do reprezentowania go w oznaczonym zakresie. Umocowanie, czyli osobna mocodawcy z prawo do reprezentowania mocodawcy a nie rościć do obowiązku reprezentowanych, bowiem poprzez czynność prawną jednostronną nie można narzucić na drugą osobę obowiązku. A więc żeby pełnomocnik był zobowiązany do wykonywania pełnomocnictwa musi istnieć drugi stosunek prawny jakaś umowa mocodawcy z pełnomocnikiem, np. umowa o pracę.
Aby przesłanie pełnomocnika było skuteczne musi:
1. Musi istnieć umocowanie
2. Musi nastąpić udzielenie pełnomocnictwa
3. Musi objawić wolę reprezentowania, tzn. dokonując czynności prawnej w imieniu mocodawcy powinien wyjaśnić jak działa w charakterze pełnomocnika w imieniu innego mocodawcy.
Powiązania pełnomocnictwa:
1. Pełnomocnictwo ogólne – upoważnia do dokonywania w imieniu mocodawcy, tzw. czynności zwykłego zarządu, czyli jest to szerokie pełnomocnictwo wszelkiej czynności tzw. zwykłego zarządu w ramach mocodawcy nie służy w granicach umocowania, czyli pojęcie czynności zwykłego zarządu są to czynności, które polegają na prowadzeniu bieżących spraw mocodawcy, udzielane jest w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
2. Pełnomocnictwo rodzajowe – daje umocowanie do dokonywania w imieniu mocodawcy przez pełnomocnika określonych rodzajowo czynności. Jest to bardzo typowy w obrocie gospodarczym rodzaj występowania pełnomocnictwa na ogół przedsiębiorcy, jeżeli udzielają pełnomocnictwa przedstawicielowi, lub pracownikowi to udzielają pełnomocnictwa rodzajowego, np. pełnomocnictwo do zakupu określonego towaru, pełnomocnictwo do sprzedaży, pełnomocnictwo do zawarcia umów ubezpieczenia /w firmach ubezpieczeniowych/. Jest to najbardziej charakterystyczny rodzaj pełnomocnictwa.
3. Pełnomocnictwo szczególne – stosowane jest to pełnomocnictwo dla dokonania pewnej określonej ściśle czynności. Może być udzielone w formie ustnej
4. Pełnomocnictwo domniemane – dla bezpieczeństwa i ochrony interesów konsumenta działającego w dobrej wierze ustawodawca wprowadził zasady, że osoba, która jest czynna w lokalu przedsiębiorstwa, zajmującego się usługami dla ludności w zakresie działalności tego przedsiębiorstwa, jest uważana za umocowaną do zawierania umów, czyli domniemywa się.
5. Prokura, prokurent – dotychczas prokury mógł udzielić kupiec rejestrowy, czyli spółka handlowa. Prokura w dotychczasowej postaci to było tylko pełnomocnictwo udzielane przez spółki handlowe. Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorstw, które obejmuje umocowanie do zgodności sądowych i poza sądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Prokura to pełnomocnictwo o charakterze szczególnym ono daje umocowanie prokurentowi do dokonywania czynności sądowych jak i poza sądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Nie można ograniczyć prokury ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. Ustawodawca wymienia tylko niektóre bardzo nieliczne czynności, których prokurentowi dokonać nie wolno. Jedynie do zbycia przedsiębiorstwa oraz do dokonania czynności prawnej na postawie, której następuje oddanie przedsiębiorstwa do czasowego korzystania oraz do zbycia nieobciążonej nieruchomości nie wystarcza prokura potrzebne jest szczególne pełnomocnictwo dla dokonania tej czynności. Prokurentowi wolno wszystko z wyjątkiem zbycia przedsiębiorstwa, oddanie przedsiębiorstwa do płatnego korzystania oraz zbyciem lub obciążeniem nieruchomości, jeśli ta nieruchomość wchodzi w skład mienia przedsiębiorstwa. Tak szeroko zakreśloną prokurą nie można skutecznie ograniczyć względem osób trzecich tzn., jeżeli przedsiębiorstwo udziela komuś prokury to może wyznaczyć prokurentowi granicę działania i zobowiązać go żeby np. nie zaciągał bez wyraźnej indywidualnie zgody zobowiązań, które przekraczają jakąś sumę pieniężną np. 10.000 zł. Jeżeli stosunek między prokurentem, który działa w imieniu przedsiębiorcy składa oświadczenie woli osobie trzeciej to oświadczenie będzie ważne, chociaż by prokurent przekroczył sumę. Nie naruszył warunków umowy, ale naruszył warunki umowy między przedsiębiorcą a prokurentem. Przedsiębiorca, gdy stwierdzi, że została naruszona umowa i spowodowała np. dużą stratę może odwołać prokurenta i jeśli straty są duże przedsiębiorca może żądać od prokurenta naprawienia tej szkody.
Można udzielić tzw. prokury łącznej, czyli istnieje dwóch lub więcej prokurentów. I w tym przypadku sam prokurent nie może działać samodzielnie tylko musi działać z innymi prokurentami.
Można udzielić prokurę samodzielną polegającą na tym, że w spółce występuje członek zarządu, który jest prokurentem, czyli prokurent nigdy nie będzie działał samodzielnie.
Ze względu na szczególny charakter prokury np., gdy zarząd spółki jest wieloosobowy to udzielenie prokury wymaga działania zarządu, na udzielenie prokury musza wyrazić zgodę wszyscy członkowie zarządu. Odwołać prokurenta może każdy członek zarządu samodzielnie.
Żeby działać w charakterze przedstawiciela:
· Musi istnieć umocowanie, czyli musi zaistnieć akt udzielenia pełnomocnictwa
· Pełnomocnik musi działać w granicach udzielonego mu umocowania.
Występują sytuacje, gdy ktoś działa jako czyjś pełnomocnik nie mając w ogóle udzielonego umocowania bądź ma prawne umocowanie, ale przekracza zakres tego prawnego umocowania wtedy działa jako pełnomocnik przechodni.
Prokurator to w terminologii prawnej osoba, która nie mając pełnomocnictwa i nie mając umocowania składa oświadczenie woli w cudzym imieniu albo ma umocowanie, ale przekracza zakres umocowania wtedy jest to tzw. pełnomocnik rzekomy. Jeżeli zawiera umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy będzie zależeć od jej potwierdzenia przez osobę w imieniu, której umowa została zawarta. W związku z tym druga strona takiej umowy, która zawarła umowę z tym rzekomym pełnomocnikiem pisze, że był to pełnomocnik rzekomy i nie miał umocowania może wyznaczyć osobie w imieniu, której pełnomocnik rzekomy działał odpowiedni termin na potwierdzenie tej umowy. Jeżeli ta osoba potwierdzi tę umowę, umowa jest ważna dla początkowego momentu, w którym rzekomy pełnomocnik ją zawarł. Jeżeli natomiast ten termin upłynie bez potwierdzenia czynność jest uważana za nieważną.
Jednostronna czynność prawna dokonana w cudzym imieniu bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna.
Jeżeli jest kilku pełnomocników to mocodawca ustanawia pełnomocników z takim samym zakresem działania. Każdy z tych pełnomocników może działać samodzielnie chyba, że co innego wynika z treści udzielonego pełnomocnictwa.
Pełnomocnik w zasadzie nie może być drugą stroną czynności prawnej, w której dokonuje w imieniu mocodawcy. On jest stroną czynności prawnej i jednocześnie występuje jako pełnomocnik drugiej strony. Jeżeli pełnomocnictwo mu na to zezwala jest to dopuszczalne: jest to dopuszczalne wtedy, gdy z treść czynności prawnej wynika, że wyłączona jest w takim przypadku możliwość dalszego interesu pełnomocnika, to w takim przypadku nawet, gdy pełnomocnik będzie druga stroną czynności prawnej i w imieniu swego mocodawcy dokonywać ta czynność prawna będzie ważna.
Bywa tak, że ktoś ma pełnomocnictwo do dokonywania określonej czynności prawnej to to pełnomocnictwo wygasa np. została udzielona na czas określony, a po wygaśnięciu umocowania dokonuje czynności prawnej mieszczącej się jednak w granicach tego pierwotnego umocowania, które już wygasło. Jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania czynność prawna jest ważna chyba, że druga strona po wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć, chodzi tu o to czy druga strona miała świadomość wygaśnięcia umocowania czy nie. Mamy tu do czynienia z ochroną interesów osoby trzeciej, jeżeli ta osoba wiedziała o wygaśnięciu umocowania to wtedy umowa będzie nieważna.
Mocodawca może udzielać i odchylać pełnomocnictwa z góry.
W zasadzie umocowanie wygasa wraz ze śmiercią mocodawcy, ale nie musi wygasać wraz ze śmiercią mocodawcy, ktoś może pośmiertnie dokonywać czynności prawnej poprzez pełnomocnika.
Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika chyba, że inaczej zastrzeżono przyczyny uzasadnionych treścią stosunków.
Przedawnienie - Możliwość dochodzenia roszczeń wynikających ze stosunków majątkowych są ograniczone czasowo przez przepisy prawa cywilnego Kodeks ustala, że przedawnieniu ulegają wszystkie roszczenia majątkowe tj. roszczenia wymierne w pieniądzu od zasady tej są nieliczne wyjątki np. nie ulega przedawnieniu mimo majątkowego charakteru roszczenie o zniesienie współwłasności. Kodeks cywilny określa ściśle terminy przedawnienia nie mogą one być przy tym ani przedłużane ani skracane przez czynność prawną. Np. strony nie mogą w umowie ustalić, że w stosunkach miedzy nimi określone roszczenia przedawniać się będą z upływem innych terminów niż przewidziane w kodeksie, bowiem przepisy określają terminy przedawnienia i są bezwzględnie obowiązujące, czyli imperatywne.
Długość terminów przedawnienia określa paragraf 118 kodeksu cywilnego w myśl tego termin przedawnienia wynosi 10lat a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata w niektórych przypadkach kodeks cywilny przewiduje terminy odmienne od wyżej podanych, roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstw sprzedawcy roszczenia rzemieślników, oraz rolników sprzedaż płód rolnych i leśnych przedawnia się z upływem 2 lat art.554 k.c.
/Art. 118. (33) Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata./
/Art. 554. Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch/.
10-cio letni i 3-letni okres przedawnienia noszą nazwę ogólnych terminów przedawnienia
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Roszczenie staje się wymagalne z dniem, którym uprawniony mógł żądać zadość uczynienia roszczeniu np. Sprzedawca ma otrzymać cenę kupna z dniem 1 stycznia gdyż roszczenie tego dnia stało się wymagalne
Zawieszenie przebiegu przedawnienia -polega na tym, że w pewnych wypadkach bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a jeśli się rozpoczął przez pewien okres nie jest liczony, gdy natomiast następuje ustanie przyczyny powodującej przerwę biegnie ono dalej a nowy okres dolicza się do okresu poprzedniego. Zawieszenie następuje np., co do roszczenie, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu - przez trwania małżeństwa
Przerwa biegu przedawnienia - polega na tym, że wskutek przewidzianych w kodeksie cywilnym przyczyn cały dotychczasowy bieg przedawnienia zostaje przekreślony a przedawnienie zaczyna biec od początku, bieg przedawnienia przerywa uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje oraz każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania sprawy lub egzekwowania roszczeń powziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
WYKŁAD 6 17.05.2003
Podstawowy podział umów to podział na:
1. Nazwane
2. Mieszane
3. Nienazwane.
W sferze zobowiązań obowiązuje zasada swobody umów. Ustawodawca wyraża ją w następujący sposób:, że strony zawierające umowę mogą stosunek między sobą ułożyć według swego uznania, by jego treść tego stosunku lub jego cel nie sprzeciwiały się wyraźnemu zakazowi ustawowemu, temu zakazowi współżycia społecznego lub w naturze danego stosunku prawnego.
Ze stroną prawną wiąże się zjawisko charakterystyczne dla prawa handlowego, generalnie dla prawa regulującego stosunki umowne. Występuje zjawisko luki w prawie.
Luka – jest to sytuacja, w której istnieje jakiś stosunek społeczny, który nie jest obojętny z punktu widzenia prawa, ale który nie jest unormowany tzn. brak jest norm prawnych, które by regulowały prawa i obowiązki stron tego stosunku.
Właśnie z tą sytuacją spotykamy się w sferze stosunków umownych. Wobec obowiązywania zasady swobody umów pojawiają się stosunki umowne nieprzewidziane w ustawie. I tu powstaje problem, jeżeli zgodnie z zawartym taką umowę ...
protur