Salwiński - Krakowscy anarchiści.pdf - Red Rat - redrat1

J A C E K S A L W I Ń S K I

K R A K O W S C Y

A N A R C H O S Y N D Y K A L I Ś C I

AUGUSTYNA WRÓBLEWSKIEGO

(przed I wojną światową)

ZIELONA GRA 2002

Krakowscy anarchosyndykaliŚci Augustyna Wróblewskiego (przed I wojnĄ

ŚwiatowĄ)

Obraz polityczny Krakowa w okresie tuŜ przed I wojną światową wyznaczała działalność obozów o

rozmaitych orientacjach: stronnictwa konserwatystów – obozu z duŜymi tradycjami i wpływami, stronnictwa

demokratów, Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej – istniejącej od ponad 20 lat i systematycznie zwięk-

szającej swoje znaczenie. PowaŜną siłą był oczywiście Kościół – 77% mieszkańców Krakowa to katolicy. W

Krakowie działały równieŜ komórki polskich organizacji z Królestwa: Komitet Zagraniczny PPS-Frakcji

Rewolucyjnej, Biuro Sekcji Zagranicznych SDKPiL. Na kilka lat przed wybuchem I wojny światowej

zaczynały powstawać liczne organizacje niepodległościowe, w tym paramilitarne. Powstał “Strzelec” pod

komendą Józefa Piłsudskiego. W Wiedniu utworzono Komisję Tymczasową Skonfederowanych Stronnictw

Niepodległościowych, a Kraków stał się jednym z ośrodków jej działalności. W całej masie ludzi, która

przewijała się przez Kraków, emigrantów z róŜnych stron, znajdowały się takŜe postaci o skrajnych poglą-

dach, nie przystających do programu wszystkich wymienionych wyŜej obozów. TuŜ przed I wojną światową

działały w Krakowie: grupa anarchistyczna Jana Wacława Machajskiego 1 i organizacja anarchosyndykali-

styczna Augustyna Wróblewskiego. Zaskakujące wydaje się skojarzenie Krakowa roku 1912 z syndykali-

zmem rozwijającym się na zachodzie Europy.

Przedmiotem niniejszego artykułu jest działalność grupy umownie nazywanej przeze mnie grupą “Spra-

wy Robotniczej” (od tytułu pisma wydawanego w Krakowie od lutego 1912 roku przez niespełna kilkana-

ście następnych miesięcy, i to z długą przerwą) lub grupą Wróblewskiego (Augustyn Wróblewski był

przywódcą i ideologiem skupiającym wokół siebie grono sympatyków i współpracowników). Funkcjonowa-

ła ona w Krakowie w roku 1912 i przez kilka miesięcy 1913. Końcowym akordem było aresztowanie trzech

członków tej “organizacji” oraz proces przed Sądem Krajowym w Krakowie.

Pierwszy numer “Sprawy Robotniczej” ukazał się z datą 24 lutego 1912 roku. Pierwszy anons w “Na-

przodzie”, krytykujący pisemko anarchistów-syndykalistów, pojawił się w numerze 42 z 25 lutego 1912

roku. MoŜna by więc przyjąć, Ŝe miesiąc luty 1912 roku to początek istnienia grupy Wróblewskiego, ale

przecieŜ juŜ u schyłku 1911 roku Augustyn Wróblewski w swoim mieszkaniu organizował “zebrania

studentów i robotników” (od 1 listopada 1911 r.) 2 . Kolejne numery “Sprawy” były wydawane: drugi – 3 III

1912 r., trzeci z datą 10 III 1912 r., czwarty – 18 III 1912 r., piąty – 23 III, szósty – 15 IV i wreszcie siódmy

z datą 13 IV (?). Pojawił się jeszcze numer ósmy i “szczątkowy” numer dziewiąty (jedna strona). Zabiegi

wokół wydania kolejnego pisemka z numerem dziesiątym przerwała swoją interwencją policja. Próbę

drukowania pisma podjęto ponownie w 1913 r. Ukazał się numer dziesiąty (IV 1913 r.), jedenasty (1 V 1913

r.) i wreszcie numer dwunasty z datą 21 V 1913 r. 3 .

Krakowscy anarchiści-syndykaliści napisali i usiłowali rozpowszechnić odezwy “ArcyksiąŜę w Krako-

wie” (jedną zaczynającą się od słów “Wstrętne wraŜenie” i drugą “Lud polski”) oraz “Antymilitaryzm”.

Wróblewski wydawał równieŜ pisemko “Przyrodniczy pogląd na świat i Ŝycie” – wydawanie rozpoczęto w

styczniu 1912 r. 4 . W spisie treści poszczególnych numerów znajdują się teksty m.in. jednego z ojców

anarchizmu rosyjskiego Piotra Kropotkina, polskiego komunisty lat międzywojennych Jana Hempla i

samego Augustyna Wróblewskiego. Pismo to było przejawem ambicji Wróblewskiego, który na gruncie

krakowskim próbował zaprezentować i spopularyzować laicki, “przyrodniczy” światopogląd. Wróblewski

był autorem kilku jeszcze mniej lub bardziej ciekawych prac i broszur. NaleŜy, uznając go za postać najwaŜ-

niejszą wśród krakowskich anarchistów, prześledzić jego drogę Ŝyciową.

Augustyn Wróblewski, urodzony 20 VII 1866 roku w Wilnie, był synem Eustachego i Emilii, pochodze-

nia szlacheckiego 5 . W 1884 roku rozpoczął studia w Instytucie Technologicznym w Petersburgu, skąd,

usunięty we wrześniu 1886 roku za udział “w rozruchach”, trafił do Rygi. Tu w styczniu 1887 roku podjął

studia na Politechnice, będąc jednocześnie aktywnym członkiem kółka studenckiego (razem z Michałem

Zielińskim, Ignacym Mościckim i innymi) utrzymującego kontakty z grupami rewolucyjnymi w Wilnie,

Petersburgu i Dorpacie. Od 1890 roku było to kółko II Proletariatu. Ryska grupa przemycała literaturę

1 O działalności anarchistycznej J. W. Machajskiego: Z. Zaremba, Słowo o Wacławie Machajskim , ParyŜ

1967; S. Pigoń, Miłe Ŝycia drobiazgi , Warszawa 1964.

2 “Naprzód” 1912, nr 291 (20 XII).

3 Nry 1, 5-7 znajdują się w posiadaniu Biblioteki Jagiellońskiej, nr 1, 3-7, 12 w Archiwum Państwowym

w Krakowie (SKKKr 986, 989, 1240), a w Archiwum KC PZPR nr 1, 5-7,11 (tylko nr 7 oryginalny). Z

numerem 10 zaznajomiłem się dzięki Ŝyczliwości doc. M. Śliwy.

4 Autorowi znane są cztery numery, w broszurze Dwa procesy anarchistyczne w Krakowie jest informacja

o siedmiu wydanych numerach tego pisma. Dwa procesy anarchistyczne w Krakowie , Kraków, SKKKr 989.

5 Archiwum Państwowe w Krakowie, SKKKr 989.

socjalistyczną i prowadziła działalność wydawniczą (litograf znajdował się w mieszkaniu A. Wróblewskie-

go). W 1891 roku Wróblewski, za udział w demonstracji antypaństwowej, został relegowany z uczelni i

skazany na kilka miesięcy więzienia. Latem 1892 roku udał się za granicę. Ponownie i ostatecznie wyjechał

z Rosji w grudniu 1894 r. 6 . Przez dwa semestry studiował na Uniwersytecie w Bernie i tu uzyskał stopień

doktorski. Następnie pracował w zakładach naukowych w Niemczech i Szwajcarii, zajmując się chemią

fizjologiczną.

Dokładna data przybycia Augustyna Wróblewskiego do Krakowa nie jest autorowi znana. Z końcem

1897 roku doktor filozofii A. Wróblewski jest juŜ inspektorem C.K. Zakładu do Badania Środków SpoŜyw-

czych. Wkrótce rozpoczął starania o docenturę na Uniwersytecie Jagiellońskim. Prośba, początkowo odrzu-

cona (1898), została pozytywnie rozpatrzona trzy lata później. W 1901 roku gremium profesorów Wydziału

Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego wskazywało na liczne niedostatki formalne kwalifikacji

kandydata 7 . Został dopuszczony do wykładu habilitacyjnego na temat “Ogólne cechy jestestw Ŝywych pod

względem ich składu chemicznego oraz chemicznej wymiany materii”. PoniewaŜ miał juŜ spory dorobek

naukowy, więc ostatecznie zatwierdzono go na stanowisku docenta prywatnego z zakresu chemii biologicz-

nej.

Kariera naukowa została przekreślona juŜ w roku następnym, gdyŜ Wróblewski zachorował, a orzeczenie

lekarskie mówiło o paranoi. Ustanowiono kuratora tymczasowego w osobie prof. dr Napoleona Cybulskiego

i umieszczono chorego w szpitalu powszechnym krajowym Św. Łazarza w Krakowie, a następnie w zakła-

dzie leczniczym w Tworkach. Po półtorarocznym pobycie w tym ośrodku Wróblewski zdecydował się na

ucieczkę, a następnie wyjechał do Szwajcarii, gdzie rozpoczął starania o zniesienie ubezwłasnowolnienia.

Uzyskał pozytywne dla siebie opinie lekarzy z sanatorium w Kilchberg (z dnia 28 V 1904 r.) i zakładu

leczniczego w Burgh ö lze 8 . Sprawę Wróblewskiego o zniesienie kurateli prowadził jeden z czołowych

działaczy PPSD dr Zygmunt Marek. Sąd Krajowy Cywilny w Krakowie 10 XI 1904 roku uchylił kuratelę,

uznając orzeczenie lekarskie o “normalnym stanie zdrowia umysłowego” 9 . Kiedy powrócił do Krakowa,

trudno ustalić. W październiku 1907 roku został osadzony w Warszawskim Więzieniu Śledczym 10 , przeby-

wał więc wówczas w Warszawie. Jednocześnie Bolesław Drobner pisze, Ŝe w listopadzie 1907 roku “poznał

docenta UJ dra Augustyna Wróblewskiego, który wykładał chemię lekarską” 11 . Musiał więc być teŜ zado-

mowiony w Krakowie. Został członkiem PPSD, ale nie udało mu się nawiązać bliŜszej współpracy z redak-

cją “Naprzodu”. Miał styczność z wybitnymi socjalistami z PPSD, jak Ignacy Daszyński, Zygmunt śuław-

ski, Emil Bobrowski 12 .

Równolegle z działalnością polityczną rozpoczął Wróblewski aktywność społeczną. W roku 1907

przygotował referat zatytułowany “O prostytucji”, wygłoszony na Zgromadzeniu Ludowym w Krakowie 27

X 1907 roku. Referat ten stał się podstawą broszury wydanej w Warszawie dwa lata później pt. “O

prostytucji i handlu kobietami”. Była to próba wezwania do walki z prostytucją, a przedstawiająca problem

na przykładzie Krakowa i Warszawy. Jako drogę walki Wróblewski proponował “uświadamianie, zakładanie

przytułków”; ostro sprzeciwiał się wszelkiej legalizacji prostytucji. Pisał o konieczności “wstrzemięźliwości

płciowej”. Brał aktywny udział w ruchu abstynenckim. Został redaktorem pisma antyalkoholowego “Przy-

szłość”, wydawanego w Krakowie od 1905 roku, a w Warszawie od 1907. Wziął udział w konferencji w

sprawie alkoholizmu, która miała miejsce w Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie, gdzie wygłosił

referat “Alkoholizm i etyka” (2 II 1907 r.) 13 . Pracował w innej organizacji antyalkoholowej – Eleuterii, czyli

Towarzystwie Zupełnej Wstrzemięźliwości od Napojów Alkoholowych. Współpracował takŜe z organem

prasowym tej organizacji, miesięcznikiem “Wyzwolenie”. Zainicjował wiec antyalkoholowy, który odbył się

18 II 1910 roku, na którym przemawiał m.in. poseł Ignacy Daszyński. Pod wpływem tego typu akcji powstał

pomysł załoŜenia robotniczego związku abstynenckiego 14 . Były docent chemii na Uniwersytecie Jagielloń-

skim działał równieŜ jako redaktor warszawskiej “Trzeźwości” (w latach 1908 – 1909). Poczynania społecz-

ne Wróblewskiego były liczącym się epizodem w jego Ŝyciu, stanowiąc jeden z elementów ruchu “czystości

6 Z. Łukawski, Polacy w rosyjskim ruchu socjaldemokratycznym w latach 1883-1893 , Zeszyty Naukowe

UJ, Prace Historyczne, z. 31, Kraków 1970, s. 48, 92-95, 103-104, autor pisze: “Bezsprzecznie najbli Ŝ szy

marksizmowi był Wróblewski . Gdy go w grupie nie stało, tendencje anarchistyczne zaczęły w niej coraz

bardziej brać górę”.

7 Archiwum UJ, WF II 122.

8 APK, SKKKr 986.

9 Ibidem .

10 Kartoteka działaczy red. Słownika Działaczy Polskiego Ruchu Robotniczego.

11 B. Drobner, Bezustanna walka. Wspomnienia 1883-1913 , Warszawa 1962, s. 302.

12 A. Wróblewski, Listopadówka , Kraków 1911, s. 56-57.

13 “Wyzwolenie” 1912, nr 12, s. 201-204.

14 B. Drobner, op. cit., s. 303.

moralnej”. W Krakowie obok Eleuterii działało Towarzystwo Poczwórnej Wstrzemięźliwości – Eleusis,

załoŜone w 1902 r. Hasła walki z prostytucją wysuwane przez Wróblewskiego wyrastały zapewne m.in. z

programu Eleusis.

W tym okresie Wróblewski pisał duŜo, czego efektem są liczne broszury wydane właśnie w Krakowie:

“Przyrodniczo-naukowa teoria moralności” z 1911 r. (stron 112), “Listopadówka” (stron 88), “Porywy w dal

kierunkową (stron 84) – obie z 1911 roku. WaŜniejsze dla mnie są dwie inne prace: wydana w Krakowie w

1912 roku broszura “Monizm” oraz wydana w ParyŜu w 1911 roku “Czerwona religia”. W 1913 roku

Augustyn Wróblewski opublikował kolejne prace: “Krzywda”, “Szkice psychologiczne” (Kraków, stron

117), “Manifest człowieczeństwa” (Kraków, stron 87) i wreszcie relacje ze swoich procesów, czyli broszurę:

“Dwa procesy anarchistyczne w Krakowie”.

Kolejnym etapem w Ŝyciu Wróblewskiego był akces do anarchosyndykalizmu.

Na początku 1912 roku akcja wydawania “Sprawy Robotniczej” i “Przyrodniczego poglądu na świat”

była juŜ powaŜnie zaawansowana. Na zebraniu Stowarzyszenia Akademickiej MłodzieŜy “Promień” w dniu

14 II 1912 roku, w którym uczestniczyło około 300 osób, próbował propagować swoje poglądy wśród

młodzieŜy gimnazjalno-studenckiej. Dość szybko jego działalnością zainteresowała się policja – rewizje w

mieszkaniu Wróblewskiego miały miejsce juŜ 23 i 24 III 1912 15 . “Naprzód” informował przy okazji procesu

Wróblewskiego, Ŝe w okresie od 1 XI 1911 roku do 31 I 1912 roku urządzał w mieszkaniu, przy ul. Stu-

denckiej 2, zebrania studentów i robotników, “na których szydził z religii” 16 . MoŜna więc uznać z całym

przekonaniem, Ŝe propagowanie zasad anarchosyndykalistycznych rozpoczął redaktor “Przyrodniczego

poglądu na świat” juŜ w drugiej połowie 1911 roku. Przeciwko jego działalności protestował “Głos Narodu”,

zwracając na agitację Wróblewskiego “uwagę czynników i władz kompetentnych” i wytykając, Ŝe apostołem

propagandy anarchistycznej jest człowiek “chory umysłowo” 17 . Wróblewski skupił wokół siebie grono

zwolenników. Źródłem tutaj są informacje agenturalne, i to nie tylko policji austriackiej, lecz takŜe rosyj-

skiej. Ta ostatnia, okazuje się, była dobrze zorientowana w działalności nielegalnych, skrajnych grup w

Krakowie. Z tych informacji dowiadujemy się o istnieniu pisma “Sprawa Robotnicza” (9 numerów, według

innego sprawozdania 8 numerów), o tym, Ŝe organizacja anarchistów-syndykalistów liczyła 4 koła (trzy koła

po 10 osób i czwarte – siedem osób). Grupy tej organizacji miały istnieć równieŜ w Borysławiu (trzy grupy

po 10-15 osób) 18 .

Warto podać krótkie dane o ludziach, którzy współdziałali bardzo blisko z Wróblewskim. Jednym z nich

był Jan Wieczyński (urodzony w roku 1869 w Kaliszu, zmarł w 1925 roku w Menton), zesłaniec, uczestnik

kółek socjalistycznych na początku lat dziewięćdziesiątych XIX wieku. Bywał w redakcji “Sprawy Robot-

niczej” przy Rynku Głównym 22, napisał list do Daszyńskiego w obronie A. Wróblewskiego, pomagał

organizować agitację w środowisku drukarzy krakowskich w lokalu “Ogniska” 19 .

Razem z Wieczyńskim wspierał “Sprawę Robotniczą” Adolf Kiełza (urodzony 1871 w Warszawie, zmarł

w 1958 w Krakowie), członek PPS, SDKPiL, zesłaniec, w II Rzeczypospolitej jeden z załoŜycieli NiezaleŜ-

nej Socjalistycznej Partii Pracy. Jak pisze w swych wspomnieniach, dostarczał do redakcji artykuły i poma-

gał kolportować gotowe juŜ numery wśród drukarzy krakowskich. Notabene A. Kiełza udzielał pomocy

równieŜ innemu anarchiście, przebywającemu właśnie w Krakowie – Janowi Wacławowi Machajskiemu (ur.

w 1866 w Busku, zmarł w 1926 w Moskwie) przy próbach wydania drukiem jego prac 20 .

Ze “Sprawą Robotniczą” związany był Stanisław Łańcucki (ur. w 1882 w Grochowicach, zmarł w

1937?), od 1900 roku członek PPSD, działacz związku kolejarzy, w okresie późniejszym wybitny członek

Komunistycznej Partii Polski. Dostarczał teksty redakcji (w tym tłumaczenia) oraz pomagał przy kolportaŜu

gazety w Przemyślu. W swych wspomnieniach pisze o Wróblewskim: “Jestem szczęśliwy, Ŝe na drodze

swego Ŝycia spotkałem tę potęŜną, choć od Ŝycia oderwaną postać” 21 .

RównieŜ anarchosyndykalistyczną przeszłość miał inny polski komunista, Jan Hempel (ur. w Prawdzie,

w 1877, zmarł w 1937?), wolnomularz, w czasie I wojny światowej legionista. Utrzymywał on kontakty z

redakcją “Sprawy Robotniczej”, nadsyłał swoje teksty, otrzymywał od Wróblewskiego przesyłki w ParyŜu.

Niewątpliwie takŜe początek drogi pisarskiej Jana Wiktora (ur. w 1890 w Radomyślu, zmarł w 1967 w

Krakowie), od 1910 studenta medycyny we Lwowie, wiąŜe się z działalnością dra Wróblewskiego. Dwa

artykuły pióra Wiktora – w tym pierwszy, “Kościół”, skonfiskowany przez cenzurę w numerze 5 i 6 “Spra-

15 Ibidem , s. 304, 307.

16 “Naprzód” 1912, nr 291 (20 XII).

17 Subwencjowany anarchista , “Głos Narodu” 1912, nr 74 (31 III), s. 1.

18 Anarchizm i anarchiści na ziemiach polskich do 1914 , zebrał i opracował H. Rappaport, Warszawa

1981, s. 169-174, 175-177, 179-180.

19 Archiwum KK PZPR, 127/7.

20 Ibidem , 127/1.

21 S. Łańcucki, Wspomnienia , Warszawa 1957, s. 125-127.

wy Robotniczej” – potwierdzają ten związek. Jest on zauwaŜony przez zajmujących się drogą Ŝyciową i

pisarską Jana Wiktora, choć w sposób dość oględny 22 .

Listę osób uzupełnia postać Tadeusza Seweryna (ur. w 1894 w śabnie, zmarł 1975 roku w Krakowie),

znakomitego etnografa, wieloletniego dyrektora Muzeum Etnograficznego w Krakowie. W 1907 roku

rozpoczął on naukę w IV Gimnazjum w Krakowie i około 1912 r. znalazł się pod wpływem Wróblewskie-

go 23 .

Członkiem grupy Wróblewskiego był Kazimierz Czechowski (Czachowski, urodzony 28 II 1891 w

Koniuszej, w guberni kieleckiej), pracujący jako cukiernik, zamieszkały w Dębnikach przy ul. Rybackiej 13.

JuŜ w 1911 roku stawał on jako oskarŜony przed Sądem Obwodowym w Jaśle o agitację “wymierzoną w

panujący porządek” – został skazany na jeden miesiąc więzienia i wydalenie z granic Austro-Węgier. W

kilka miesięcy później powrócił do Galicji, posługując się fałszywymi dokumentami i rozpoczynając współ-

pracę z towarzyszami Wróblewskiego (m.in. próbował drukować swoje wiersze), w tym z Mikołajem

Rutkowskim (ur. 10 IX 1885 w Bąkowie, gubernia radomska), mieszkającym przy ul. Smoleńsk 20, w

okresie wcześniejszym członkiem SDKPiL, więzionym i skazanym w Królestwie Polskim za działalność

rewolucyjną. Rutkowski jako kucharz pracował w róŜnych lokalach w Warszawie (miał bardzo dobre opinie

od pracodawców), m.in. w latach 1905-1908 w Hotelu Bristol, w restauracji Fabiszewskiego. W Krakowie

był członkiem i działaczem Komitetu Cennikowego Kucharzy, współautorem, jako Bolesław Rutkowski,

odezwy “Do wszystkich kucharzy krakowskich”, wzywającej do walki o poprawę losu kucharzy i kelne-

rów 24 . Jego wcześniejsza działalność wydaje się znajdować potwierdzenie w aktach sprawy Wróblewskiego

z 1912 roku, gdzie wśród materiałów dotyczących samego przywódcy grupy, ale takŜe Czechowskiego i

Rutkowskiego, znajdują się: ulotki i odezwy SDKPiL, wydawnictwa Komitetu Warszawskiego SDKPiL i

“Gazeta Robotnicza” – organ tegoŜ Komitetu.

Poczynania grupy anarchistów były doskonale znane policji austriackiej. Aresztowanie 11 VII 1912 roku

Mikołaja Rutkowskiego i Kazimierza Czechowskiego było konsekwencją wcześniejszej infiltracji policyj-

nej. Aresztowano obu w związku z rozpowszechnianiem odezwy “ArcyksiąŜę w Krakowie” (30 VI 1912 r.

przebywali w Krakowie arcyksiąŜę Karol Franciszek i arcyksięŜna Zyta). PoniewaŜ Czechowski zeznał, Ŝe

“on wręczył Rutkowskiemu odezwy i odezwy te pochodzą od doktora Augustyna Wróblewskiego”, dzień

później aresztowano tego ostatniego. 13 VII 1912 r. radca dworu i prokurator państwa Roman Sas-Doliński

sformułował wniosek o wytoczenie Mikołajowi Rutkowskiemu, Kazimierzowi Czechowskiemu i Augusty-

nowi Wróblewskiemu śledztwa w sprawie zbrodni obrazy majestatu i członków domu panującego. W

odezwie znajdowały się takie zdania: “Czy ludność Krakowa nie rozumiała swej hańby płaszczenia się? Tak

samo czczono by i wielbiono z c.k. austriackim patriotyzmem kukłę wojskową, odzianą w kapelusz cesarski,

przywiezioną z Wiednia” 25 . Wkrótce aresztowani rozpoczęli starania o zwolnienie za kaucją. Wyznaczono ją

pierwotnie dla Wróblewskiego w wysokości 2.000 koron, a dla Rutkowskiego w wysokości 600 koron,

następnie zniŜono odpowiednio do 500 i 200 koron. UmoŜliwiło to zwolnienie (31 VIII) dr Wróblewskiego i

M. Rutkowskiego (4 IX). Śledztwo w sprawie Rutkowskiego po wstępnym rozpoznaniu zostało umorzone.

Dnia 15 X sporządzono akt oskarŜenia przeciw A. Wróblewskiemu i K. Czechowskiemu o to:

Ŝe w lecie 1912 r. w Krakowie, w dwóch pismach drukowanych, zatytułowanych “ArcyksiąŜę w

Krakowie”, zaczynających się od słów: Wstrętne wraŜenie i Lud polski

A) cześć Cesarzowi winną naruszyli,

B) cześć członkowi domu cesarskiego Arcyksięciu Karolowi Franciszkowi winną na

ruszyli,

C) do pogardy i do nienawiści przeciw osobie Cesarza i przeciw formie rządu podbu

rzyć usiłowali [...] Ŝe w lecie 1912 r. w Krakowie, w piśmie drukowanym, zatytu

łowanym “Antymilitaryzm” przez liczne szyderstwa, przekręcanie faktów dru

gich do nienawiści i pogardy względem armii cesarskiej podburzyć usiłowali,

a więc dopuścili się zbrodni obrazy majestatu i obrazy członków domu cesarskiego, zbrodni naruszenia

spokoju publicznego, występku przeciw publicznemu spokojowi i porządkowi 26 . Wobec Wróblewskiego (w

22 J. Korpała, Jan Wiktor. W 70 rocznicę urodzin , Warszawa 1960, s. 10-11.

23 J. Buszko, Dzieje ruchu robotniczego w Galicji Zachodniej (1848-1918) , Kraków 1986, s. 302; autor

ksiąŜki osobiście kontaktował się z T. Sewerynem, uzyskując od niego relacje o pomocy świadczonej przez

kilkunastoletniego Seweryna przywódcy syndykalistów krakowskich.

24 APK, SKKKr 989.

25 Ibidem .

26 Ibidem .

Salwiński - Krakowscy anarchiści.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: