wds I (05/06)
Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW
1. Prezentacja: · dyżury (Sekretariat IS UW): o poniedziałek – 13.45 – 16.00; o czwartek – 13.00 – 16.00. · as.lodzinski@neostrada.pl
2. Program na I semestr.
3. Wymagania: ćwiczenia, zaliczenie semestru, forma egzaminu
4. Podręczniki:
- podręcznik zalecany: Barbara Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2003 (lub nowsze wydania);
- inne podręczniki: o Piotr Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Wydawnictwo Znak, Kraków 2002;
o Anthony Giddens, Socjologia, przeł. A. Szulżycka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004;
o Jonathan H. Turner, Socjologia. Koncepcje i ich zastosowania, przeł. E. Różalska, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 1998;
- Lektury do ćwiczeń: o ksero materiałów z WDS z IS UW z poprzednich lat (dostępne w Czytelni IS UW plus nowe lektury); o Piotr Sztompka, Marek Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Wydawnictwo Znak, Warszawa 2005 (wybrane teksty). SEMESTR ZIMOWY
1-2. Zagadnienia wstępne: charakter socjologii i historyczne warunki jej powstania.
3. Biologiczne podstawy życia społecznego.
4. Socjalizacja.
5-6. Kulturowe podstawy życia społecznego.
7. Role społeczne i kontrola społeczna.
8. Grupa społeczna i więź społeczna.
9. Rodzina - pokrewieństwo – demografia.
10. Zachowania zbiorowe, ruchy społeczne i protest społeczny (konflikt)
11. Religia.
12. „Swój i obcy” i pojęcie etniczności.
13-14. Mniejszości narodowe w Polsce.
14. Naród i stosunek do „innych” w Polsce.
15. Instytucje społeczne i organizacje (biurokracja). Punkty wykładu
1. Założeniem socjologii - nasze życie jest społeczne (grupowe). Jesteśmy ze sobą powiązani i nasze życie zależy od innych ludzi. Wpływamy na innych i oni wpływają również na nas.
2. Historyczne warunki narodzin socjologii (trudności w określeniu daty):
· przełom XVIII – XIX wieku: o rewolucje polityczne (rewolucja francuska a relacje państwo i społeczeństwo); o rewolucja przemysłowa: społeczeństwo przemysłowe, urbanizacja, konflikty społeczne; o znaczenie Oświecenia (tradycja filozoficzna i empiryzm) i reakcji na nie; o rozwój nauki i zmiana postaw wobec religii; o socjalizm i pojawienie się kwestii socjalnych; o kwestia feminizmu.
3. Powstanie socjologii: wprowadzenie nazwy „socjologia” do publicznego obiegu:
· August Comte (1798-1857) - twierdzenie ”wiedzieć, przewidywać, kontrolować” (1838/9); · socjologia: socius i logos; · reguły postępowania: badać fakty, szukać związków między nimi, ustalać prawa ogólne;
4. Kontrowersje wyodrębnienie socjologii - „nowa nauka z długą przeszłością”. Socjologia jako nauka:
· dąży nie tylko do opisu, ale także do wyjaśnienia zjawisk społecznych;
· postępuje według pewnych uznanych reguł: o określenie problemu badawczego; o zbieranie danych zgodnie z metodami badawczymi§ logiczne wnioskowanie; § odpowiedzialność za słowo; § jawność warsztatu. o odróżnianie twierdzeń od opartych na faktach od hipotez. · neutralność i powstrzymanie się od wartościowania: o głębszy ogląd w terminach ogólnych (nie indywidualnych);o podważenie tego, co „utrwalone” i zastane; o wiedza „krytyczna” i „niewygodna”. · problemy wiedzy socjologicznej: o brak kumulacji osiągnięć poznawczych; o „niedojrzałość”.
5. Przed-socjologiczna wiedza o społeczeństwie: · normatywna (jak być powinno, a nie jak jest?); · woluntarystyczna (wszechmoc władzy, wiara w Opatrzność); · koncentracja na władzy (państwie) i upatrywanie w niej głównego mechanizmu zmian.
6. Wiedza potoczna: · ma charakter naturalny i spontaniczny (przysłowia); · wartościująca (pełna ocen, „gorąca”); · dychotomiczne ujęcia i pochopność uogólnień; · stereotypowość; · znaczenie „wiedzy potocznej” dla socjologii (socjologa). 7. Socjologia jako jedna z nauk społecznych:
· historia: rozróżnienie na nauki nomotetyczne i idiograficzne, socjologia historyczna - historia społeczna;
· antropologia: fizyczna i kulturowa/społeczna, znaczenie refleksji antropologicznej obecnie;
· psychologia: psychologia społeczna;
· ekonomia: socjologia ekonomiczna, kategorie „racjonalności”, „wymiany”, „kapitału” w socjologii;
· nauki polityczne: władza/państwo, prawo;
· ...
mtx