Abramowski - Pisma wybrane.pdf - Abramowski - MKTK

E D W A R D A B R A M O W S K I

P I S M A

W YBR A N E

ZIELONA GRA 1998

ORGANIZACJA KULTURY POLSKIEJ

1. Zadanie Organizacji Kultury Polskiej, w sformułowaniu ogólnym polega na

prowadzeniu nieustającej rewolucji moralnej i społecznej, której celem jest przetworzenie

społeczeństwa polskiego na społeczeństwo uzdolnione wewnętrznie do samorządu demo

kratycznego i do komunizmu, a zarazem wytworzenia nowego typu człowieka, wyzwolo

nego moralnie od państwowopolicyjnych i burŜuazyjnych pojęć i norm Ŝycia. UwaŜamy

bowiem, Ŝe rewolucja obecnej doby, mająca być istotnym wyzwoleniem człowieka, nie

moŜe być aktem burŜuazyjnym, wciskającym przymusowo Ŝycie ludzkie w nowe normy

prawne, lecz przeobraŜeniem samorodnym mas i jednostek, przeobraŜeniem potrzeb i

zwyczajów i instytucji Ŝycia, sięgającym aŜ do głębi istoty człowieka i idącym w kierunku

największej wolności jednostki i solidarności przyrodzonej ludzi jako podstaw nowej

organizacji społecznej.

2. To ogólne zadanie rozkłada się na następujące zadania poszczególne:

a). Szerzenie wszelkich typów instytucji oświatowych i wychowawczych wol

nych, tajnych i jawnych, szkół i czytelni, kół samouctwa, uniwersytetów ludowych itp., a

zarazem propaganda powszechnego i systematycznego bojkotu szkół i oświaty rządowej.

Bojkot szkół rządowych stawiamy dziś warunkowo, pod hasłem walki o szkołę polską i

osiągnięcie tego zadania przerwałoby bojkot szkół, lecz w Ŝadnym razie nie powinno prze

rwać pracy oświatowej pozytywnej, szerzenia nauczania wolnego, którego zadaniem jest nie

tylko stworzenie szkoły polskiej, lecz takŜe szkoły wolnej, niezaleŜnej od państwa, dającej

masom naukę swobodną od wszelkich norm przymusowych, a zarazem uzdalniającej

społeczeństwo od wszechstronnego i samodzielnego zaspokojenia swoich umysłowych

potrzeb.

b). Szerzenie między młodzieŜą kół kultury wewnętrznej samouctwa Ŝycia,

któraby miały za cel wytwarzanie nowych zwyczajów i nowego Ŝycia, zgodnego z ideami

demokracji i komunizmu, któraby zasadę “braterstwa” zamieniły na rzecz zupełnie kon

kretną i Ŝywą, przejawiającą się we wszystkich stosunkach osobistych człowieka, a zarazem

któraby za pomocą metody “samouctwa Ŝycia” wyrabiały samodzielność myśli i badań.

c). Szerzenie zwyczaju sądów polubownych a zarazem propagandy bojkotu

sądów państwowych, zarówno okręgowych, jak gminnych.

d). Propaganda powszechnego bojkotu policji, wyrugowanie jej interwencji i

pomocy ze wszystkich stosunków ludzkich, niepomaganie w niczym organom policyjnym i

nie wzywanie ich do Ŝadnej sprawy. Wytwarzanie natomiast instytucji samoobrony i po

rządku, jako stowarzyszeń obywatelskich (przykład strajku).

e). Propaganda bojkotu wszelkich interwencji rządu w Ŝyciu gmin wiejskich;

nieuznawanie ani wyborów, ani uchwał przeprowadzonych pod naciskiem władzy; nie

uznawanie Ŝadnych rozporządzeń państwowych, gwałcących samorząd gminny a dąŜących

do zrusyfikowania.

f). Propaganda bojkotu wszelkich instytucji finansowych rządu, jak kasy

oszczędnościowe państwowe, loterie, renty państwowe.

g). Propaganda bojkotu wszelkich dostaw dla wojska.

h). Propaganda bojkotu słuŜby w jakichkolwiek instytucjach rządowych, policyj

nych i innych.

3. Tą drogą za pomocą szerzenia systematycznego bojkotu państwa w róŜnych

dziedzinach Ŝycia społecznego i prywatnego dojdziemy do dwóch wielkich i istotnych

zdobyczy rewolucyjnych:

po pierwsze oddzielimy społeczeństwo polskie od rządu zaborczego, prze

tniemy wszystkie węzły Ŝyciowe, jakimi rząd ten zdołał sprzęgnąć się ze społeczeństwem,

zredukujemy go do tego, czym jest istotnie, do prostego najazdu, którego nikt nie uznaje, a

przez to podniesiemy moralny poziom społeczeństwa i jednostki, jego rewolucyjnego

uzdolnienia do samodzielnego Ŝycia;

po drugie rozrywając bojkotem wszelkie węzły zadzierzgnięte pomiędzy

rządem i społeczeństwem tym samym skazujemy jego prawa i instytucje na nędzny Ŝywot

praw i instytucji martwych, których nikt nie uznaje i którymi się nikt nie posiłkuje, podko

pujemy jego podstawę finansową, utrudniamy wszelką robotę organizacyjną w administra

cji policji, skarbowości, szkolnictwie, wytwarzamy naokoło rządu tę pustkę społeczną, w

której Ŝadne państwo normalne Ŝyć nie moŜe. Jakkolwiek akcja powstańcza walki zbrojnej,

zjawiająca się na tym tle bojkotu powszechnego, miałaby juŜ ułatwione zadanie dobicia

tego, co by przestało juŜ Ŝyć społecznie.

4. Szerząc bojkot państwa, “Organizacja Kultury Polskiej”, bierze jednocześnie na

siebie zadanie zorganizowania Ŝycia społecznego niezaleŜnie od państwa, w róŜnorodnych

stowarzyszeniach, rozwijających się na zasadach samorządu demokratycznego i pomocy

wzajemnej. W kaŜdej dziedzinie Ŝycia społecznego, zarówno ekonomicznej, jak i kulturalnej,

rozwinąć się powinny instytucje kooperatyzmu, które stanowią nie tylko doskonałe środo

wisko wychowawcze dla mas ludowych, środowisko praktycznej nauki samorządu ekono

micznego i wspólności; lecz które mogą stać się takŜe istotną podwaliną nowego ustroju

gospodarki zrzeszonej. Przypuszczamy, Ŝe rozwój kaŜdej takiej instytucji kooperatyzmu, jak

stowarzyszenie spoŜywcze, spółka włościańska, towarzystwo pomocy wzajemnej i kredytu

stać się moŜe ogniskiem nowej kultury ekonomicznej i moralnej, indywidualnej i społecznej,

która ostatecznie wyzwoli społeczeństwo polskie spod gospodarki burŜuazyjnej i policyjnej

i zapewni mu niespoŜytą siłę oporu wobec najazdu.

5. Działalność “Organizacji Kultury Polskiej” składa się zatem z dwojakiego

rodzaju akcji:

a). Niszczenie państwa zaborczego w Polsce za pomocą systematycznego bojkotu

jego praw i instytucji, oraz;

b). Tworzenie nowego społeczeństwa polskiego, społeczeństwa wolnych stowa

rzyszeń, opartych na zasadach samorządu demokratycznego i kooperacji, których rozwój

jest zarazem powstaniem, umacnianiem się i rozszerzeniem istotnej rzeczpospolitej ludowej.

Ta druga część działalności Organizacji Kultury Polskiej stanowi tę nieuniknioną rację bytu

organizacji, która nawet po wywalczeniu niepodległości narodowej zniknąć nie będzie

mogła, jako ciągła przeciwwaga wolnych sił ludzkich przeciw siłom biurokratycznym, jako

wreszcie ewentualna dąŜność do zrealizowania typu człowieka wyzwolonego.

PROGRAM WYKŁADÓW NOWEJ ETYKI - WARSZAWA 1899

I. Solidarność

Zadanie etyczne polega tutaj na rozbudzeniu potrzeby wspólności Ŝyciowej i na zwal

czaniu wrogich jej czynników moralnych egoizmu osobistego i rodzinnego. Zadanie to

osiąga się za pomocą rozbudzania uczuć braterstwa i drogą umysłowego kojarzenia

“wspólności” z dobrobytem i szczęściem robotnika, oraz odwrotnie, egoistycznego trybu

Ŝycia z jego nędzą i uciskiem doznawanym.

1. Fakty, pokazujące, co robotnik zyskuje przez solidarność, jak podnosi się jego

dobrobyt Ŝyciowy przez solidarność w walce z wyzyskiem i odwrotnie, jak wiele traci z

powodu braku tej solidarności. Tu naleŜą strajki zwyczajne, kiedy kaŜdy ze strajkujących

ma takŜe swój osobisty interes na widoku.

2. Fakty, pokazujące, co zyskuje robotnik, gdy ma za sobą bezinteresowną pomoc

towarzyszy. Strajki i bojkoty bezinteresowne, upominające się tylko o naprawienie krzywdy

jednego z towarzyszy, lub biorące w obronę robotników, pokrzywdzonych w innym przed

siębiorstwie (jak np. strajk całego okręgu węglowego we Francji północnej 1894 roku z

powodu wydalenia z kopalni kilkuset starych górników, jako niezdatnych do pracy), lub

wspomagające strajk innego fachu (jak dokowy londyński, ostatni przy budowie wystawy

paryskiej, jak bojkot piwny 1895 roku), a nawet innego kraju.

3. Co zyskuje robotnik przez pomoc wzajemną poza obrębem strajków; przed

stawić wypadki z Ŝycia, w których komunizm robotniczy moŜe mieć zastosowanie, jak:

wspólna opieka nad dziećmi, pozostawionymi w domu, gdy rodzice wychodzą do pracy;

wspólna opieka nad chorymi, nad wdowami i dziećmi osieroconymi, pomoc towarzyszy w

razie utraty zarobku, lub niezdolności do pracy, pomoc uwięzionym i ich rodzinom.

Opowiadanie o robotniczych instytucjach wspólności, jakie wytworzyły się w zagranicz

nym ruchu socjalistycznym (gł. w Belgii i Holandii); naleŜą tu wszelkie próby zrzeszenia

gospodarstw rodzinnych w gospodarstwa wspólne stowarzyszonych itp. z wyłączeniem

spółek wytwórczych, jako przeistaczających zwykle w przedsiębiorstwa wyzysku niezrze

szonych przez zrzeszonych.

4. Zestawienie filantropii i wspólności; pokazać, jak pierwsza upokarza i psuje

człowieka (domy podrzutków, ochrony, przytułki, jałmuŜna), jak druga natomiast podnosi i

daje szczęście.

Praktyczny wynik. Rozszerzenie się solidarności robotniczej nie tylko na wypadek

strajków, lecz na całość Ŝycia, jak zwyczaj obowiązujący jednostkę pod naciskiem opinii

klasowej, oraz bojkot filantropii prywatnej i państwowej; zastępowanie jej w Ŝyciu przez

komunizm robotniczy.

II. Własność

Zadanie etyczne polega na zwalczaniu w ludziach instynktów własności i wyzysku.

Chodzi o wytworzenie silnego skojarzenia pomiędzy “własnością” a nieszczęściem ludz

kim.

1. Opowiedzieć za pomocą przykładów i faktów z Ŝycia, jak majątek powstaje

zawsze drogą krzywdy ludzkiej; jak utrzymanie się w prawach właściciela i zapobiegliwość

geszefciarska wymaga zawsze samolubstwa i krzywdy innych; jak bogacić się moŜna tylko

gubiąc duszę swoją.

2. Czy jest coś takiego na świecie, co by człowiek mógł nazwać wytworem wy

łącznie swojej pracy? Objaśnić na przykładach, jak według sprawiedliwości nie ma nic

“mego”, a wszystko “nasze”. Przywłaszczenie darów natury i narzędzi wytwarzania, jako

złodziejstwo.

3. Jak własność, będąc grabieŜą, wymaga do wprowadzenia do stosunków ludz

kich czynnika państwowego. (Gdzie jest własność, tam jest zawsze ucisk polityczny).

4. Jak własność tworzy nędzę i zbrodnie. Objaśnić na przykładach, dlaczego przy

własności osobistej, chociaŜby najsprawiedliwiej podzielonej, nigdy wszyscy ludzie nie

mogli by być posiadaczami; dlaczego zawsze muszą być wydziedziczeni i wyzyskiwani.

Własność, jako źródło wszelkiego zła na świecie: kradzieŜy, zabójstw, wojen itp.

5. Jakby wyglądał świat bez własności? Komunizm, któryby kaŜdemu człowie

kowi przyznawał jego naturalne prawo do Ŝycia, tj. do swobodnego korzystania ze wszyst

kiego.

6. Praktyczny wynik. Bojkot własności, jako obowiązek robotników:

a). nie poŜyczanie na procent;

b). nie upominanie się sądowe o długi;

c). nie procesowanie się o spadek majątkowy;

d). nie przyjmowanie roli pośrednika najmu;

e). zaniechanie wszelkiego geszefciarstwa, udziału w spółkach wytwórczych;

f). zaniechanie wszelkiego wyzysku domowego, jak korzystanie z pracy Ŝony,

dzieci itp.

III. Państwo

Zadanie etyczne: wyrugowanie tych wszystkich pojęć i czynników moralnych, potrzeb,

które sprawiają, Ŝe państwo jest dla ludzi czymś potrzebnym i uŜytecznym prywatnie.

Doprowadzenie do moralnej negacji państwa, jako państwa w ogóle. Rozbudzenie rewolu

cyjne potrzeby bezpaństwowości we wszystkich stosunkach Ŝycia.

1. Państwo jako obrońca wyzysku. Polityka rządów względem robotników i

kapitalistów w prawodawstwie, strajkach itp.

2. Państwo, jako pośrednik w stosunkach prywatnych między ludźmi. Fakty,

mówiące czym jest sprawiedliwość rządowa i jak wiele ludzie tracą, gdy uŜywają pośrednic

twa instytucji państwowych w swoich sporach prywatnych. Np. wyroki sądowe względem

dzieci za kradzieŜ popełnioną itp.

3. Państwo, jako wykonawca uŜytecznych reform społecznych. Pokazać na przy

kładach takich, jak uwłaszczenie włościan, prawodawstwo fabryczne, kuratoria trzeźwości,

jak sama reforma, w zasadzie dobra, psuje się i wypacza wskutek tego, Ŝe ją przeprowadza

państwo.

4. Bezpaństwowe załatwienie spraw uŜyteczności publicznej przez inicjatywę

prywatną i stowarzyszenia swobodne. Odpowiednie fakty z Ŝycia społeczeństw Anglii,

Ameryki, Szwecji swobodne szkoły i uniwersytety, stowarzyszenia higieniczne, walka z

pijaństwem itp. Wykazać, jak doskonale Ŝycie ludzkie moŜe obejść się bez państwa i co

zyskuje na tym.

5. Wojsko, potrzebne tylko klasom wyzyskującym. Wojsko jako narzędzie ucisku.

UtoŜsamić czyny wojenne ze zwykłym zabójstwem. Opowiedzieć o takich faktach, jak np.

zachowanie się Duchoborców, którzy rzucają broń podczas wojny.

6. Przysięga państwowa w wojsku, sądach itp. Dlaczego nie moŜe zobowiązywać

człowieka i nie powinna. Opowiedzieć fakty, które pokazują, jak zacofanie przysięgi rządo

wej moŜe doprowadzić ludzi do popełnienia zbrodni Ŝołnierz np., który musi strzelać do

swoich braci, krewnych, przyjaciół, lub złoŜenie przysięgi stać się moŜe zgubą dla jakiego

człowieka, być przyczyną wyroku, zawsze niesprawiedliwego.

7. MałŜeństwo, jako poŜycie dwojga ludzi psuje się przez to, Ŝe jest instytucją

państwową. ZaleŜność prawna Ŝony od męŜa i dzieci od rodziców, wynikające stąd nie

sprawiedliwości i ucisk domowy. Tylko rodzinna swoboda, tj. nie uwzględniająca przywile

jów i zaleŜności w swoim łonie, moŜe zapewnić człowiekowi szczęście. Prawa, które upo

śledzają kobietę i dzieci w rodzinie.

8. Wynik praktyczny. Bojkot państwa:

a). nie posługiwanie się instytucjami sądowniczymi i policyjnymi w Ŝadnych

sprawach, załatwianie sporów osobistych przez polubowne sądy towarzyszy;

b). bojkot inspektoratu fabrycznego, samodzielne załatwianie wszelkich spraw

fabrycznych przez zbiorowy nacisk, wywierany na fabrykanta bojkotem lub strajkiem;

c). odmawianie wszelkiej pomocy policji i sądom w sprawach kradzieŜy w ściga

niu przestępców, w świadczeniu przed sądem i urzędami;

d). nie zanoszenie Ŝadnych skarg przed urzędy policyjne lub sądowe. Ogólne

wytworzenie opinii klasowej, Ŝe między państwem a robotnikami nie powinno być nic

wspólnego.

IV. Zbrodnia i kara

Zadanie etyczne łączy się tutaj z poprzednim, poniewaŜ moralna siła państwa zasadza

się tutaj w znacznej części na tym, Ŝe ludzie cenią je i potrzebują go, jako wykonawcy spra

wiedliwości wobec przestępców i uwaŜają jego system karny za środek skuteczny w zwal

czaniu złego. Dojść zatem trzeba do antytezy: Ŝe Ŝaden przymus społecznopaństwowy nie

Abramowski - Pisma wybrane.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: