LOLITA - Vladimir Nabokov.pdf - # Pow. Erotyczne - sharp_stick

vladimir nabokov

lolita

Przedmowa

vladimir nabokov

lolita

`st

`gw2

`tc

Przedmowa

`tc

"Lolita, albo wyznania owdowiałego europida" - pod takim podwójnym

tytułem otrzymał niżej podpisany dziwne stronice, które poprzedza niniejsza

nota. "Humbert Humbert", ich autor, zmarł w areszcie na zakrzepicę tętnicy

wieńcowej szesnastego listopada 1952 roku, kilka dni przed planowanym

początkiem procesu. Jego adwokat, a mój bliski przyjaciel i krewny, wielce

szanowny Clarence Choate Clark, obecnie członek palestry Obwodu Columbii,

prosząc mnie o zredagowanie rękopisu powodował się klauzulą z testamentu

klienta, upoważniającą mego znakomitego kuzyna, aby wedle uznania

pokierował wszelkimi działaniami, jakich będzie wymagało przygotowanie

"Lolity" do druku. Na decyzji pana Clarka zaważyć mógł fakt, iż wybrany

przezeń redaktor otrzymał niedawno Nagrodę Polinga za skromne dziełko ("Czy

zmysły są zmyślne?"), w którym omawia pewne chorobliwe stany i perwersje.

Żaden z nas nie przewidział, że zadanie moje okaże się tak proste.

Poprawiłem oczywiste solecyzmy i starannie usunąłem kilka detali, które

mimo wysiłków samego "H.H." uparcie wyłaniały się z tekstu niby drogowskazy

i kamienie nagrobne (demaskując w ten sposób pewne miejsca i osoby, których

tożsamość należało raczej zataić kierując się dobrym smakiem, i oszczędzić

z litości), lecz pominąwszy owe ingerencje, przedstawiam ten niezwykły

pamiętnik w postaci nienaruszonej. Dziwaczny pseudonim autora jest jego

własnym wynalazkiem; maskę tę - spod której zdaje się pałać hipnotyczne

spojrzenie dwojga oczu - trzeba było oczywiście zostawić bez zmian, zgodnie

z życzeniem tego, kto ją nosił. Tylko rym łączy nazwisko "Haze" z

prawdziwym nazwiskiem bohaterki, lecz jej imię zbyt organicznie splecione

jest z najbardziej wewnętrzną tkanką książki, aby można było je zmienić;

nie ma też (jak czytelnik sam się przekona) żadnej po temu praktycznej

potrzeby. Osoby dociekliwe znajdą wzmianki o zbrodni "H.H." w gazetach

codziennych z września i października 1952 roku; jej przyczyna i cel

pozostałyby zupełną zagadką, gdyby niniejszemu pamiętnikowi nie pozwolono

trafić w krąg światła lampy na mym biurku.

Na użytek staroświeckich czytelników, którzy śledząc losy "prawdziwych"

ludzi pragną przekroczyć ramy tej "z życia wziętej" opowieści, przytoczyć

można szereg szczegółów uzyskanych od pana "Windmullera" z "Ramsdale", on

sam woli jednak się nie ujawniać, w obawie, że "długi cień tej żałosnej i

odrażającej historii" padłby na społeczność, której członkiem pan

"Windmuller" z dumą się mieni. Jego córka "Louise" jest obecnie na drugim

roku koledżu. "Mona Dahl" studiuje w Paryżu. "Rita" wyszła niedawno za

właściciela hotelu na Florydzie. Pani "Richardowa F. Schiller" zmarła w

połogu, urodziwszy martwą dziewczynkę, w dniu Bożego Narodzenia 1952 roku,

w Gray Star, osadzie położonej w najdalej na północny zachód wysuniętym

zakątku kraju. "Vivian Darkbloom" napisała biografię zatytułowaną "Mój

Kuku", która wkrótce ma się ukazać, a pewni krytycy na podstawie

maszynopisu uznali tę książkę za jej najlepszą. Dozorcy odnośnych cmentarzy

meldują, że żaden z duchów nie straszy.

Jeśli potraktować ją po prostu jako powieść, "Lolita" mówi o sytuacjach i

emocjach, które pozostałyby dla czytelnika irytująco niejasne, gdyby ich

opisy pozbawiono koloru, stosując trywialne uniki. Prawdą jest, że w całym

dziele nie pojawia się ani jedno nieprzyzwoite słowo; krzepki filister,

którego współcześnie obowiązujące konwencje nauczyły przyjmować bez

zastrzeżeń obfitość czteroliterowego słownictwa w banalnej powieści, będzie

wręcz zaszokowany zupełnym jego brakiem w tej książce. Gdyby jednak wydawca

dla spokoju ducha piszącego te słowa paradoksalnego świętoszka spróbował

rozcieńczyć lub pominąć sceny, które pewien typ umysłowości może określić

mianem "afrodyzjakalnych" (warto w tym kontekście przypomnieć doniosłe

orzeczenie, jakie szóstego grudnia 1933 roku wydał sędzia John M. Woolsey w

kwestii innej, znacznie mniej powściągliwej książki), należałoby zupełnie

zrezygnować z publikacji "Lolity", ponieważ te właśnie sceny, które ktoś

mógłby nieroztropnie potępić jako samoistne byty zmysłowe, odgrywają jak

najściślej funkcjonalną rolę w rozwoju tragicznej opowieści, nieugięcie

zdążającej ku czemuś, czemu trudno nie przyznać rangi apoteozy moralnej.

Cynik powie może, iż te same uroszczenia zgłasza komercjalna pornografia;

człowiek światły odparuje ów zarzut, twierdząc, że płomienne wyznanie

"H.H." to po prostu burza w probówce; że w Ameryce co najmniej dwanaście

procent dorosłych mężczyzn - a zdaniem doktor Blanche Schwarzmann (przekaz

ustny) jest to i tak ocena "ostrożna" - rokrocznie w ten lub inny sposób

delektuje się osobliwymi doznaniami, które "H.H." opisuje z taką rozpaczą;

że gdyby nasz obłąkany pamiętnikarz skorzystał owego fatalnego lata 1947 z

usług kompetentnego psychopatologa, nie doszłoby do katastrofy; lecz nie

doszłoby też wtedy do powstania tej książki.

Należy wybaczyć niniejszemu komentatorowi, iż powtarza to, co nieraz już

podkreślał w swych własnych książkach i wykładach, a mianowicie, że

przymiotnik "obraźliwy" często bywa po prostu synonimem "niezwykłego"; że

wielkie dzieło sztuki zawsze oczywiście jest oryginalne, a zatem z samej

swej natury winno sprawiać odbiorcy mniej lub bardziej szokującą

niespodziankę. Nie mam zamiaru gloryfikować "H.H.". Jest on niewątpliwie

okropny i nikczemny, świeci przykładem moralnego trądu, łączy w sobie

drapieżność z żartobliwością w sposób świadczący być może o najgłębszej

udręce, lecz bynajmniej nie budzący sympatii. Jest słoniowato kapryśny.

Jego mimochodem wtrącane poglądy o ludziach i pejzażach tego kraju często

bywają groteskowe. Tętniąca w jego wyznaniach rozpaczliwa uczciwość nie

obmywa go z grzechów diabolicznej przebiegłości. Jest nienormalny. Nie jest

dżentelmenem. Jakże jednak magicznie potrafią jego rozśpiewane skrzypce

wyczarować tkliwość i współczucie dla Lolity, które sprawia, że jesteśmy

pod urokiem książki, choć zarazem brzydzimy się jej autorem!

"Lolita" jako opis przypadku klinicznego niewątpliwie stanie się

klasyczną pozycją w środowisku psychiatrów. Jako dzieło sztuki wznosi się

ona ponad swój aspekt pokutny; a jeszcze ważniejsze dla nas od jej

naukowego znaczenia i wartości literackiej jest etyczne oddziaływanie tej

książki na poważnego czytelnika; w tym przejmującym studium osobistym kryje

się bowiem ogólniejsza nauka; niesforne dziecko, samolubna matka, dyszący

szaleniec - są oni czymś więcej aniżeli żywo zarysowanymi postaciami z

jedynej w swoim rodzaju historii: przestrzegają nas przed pewnymi

niebezpiecznymi prądami; wskazują, gdzie czai się zło. Pod wpływem "Lolity"

my wszyscy - rodzice, opiekunowie społeczni, pedagodzy - powinniśmy z

jeszcze większą czujnością i wyobraźnią przyłożyć się do pracy, jaką jest

wychowywanie pokolenia lepszych ludzi w bezpieczniejszym świecie.

`rp

doktor John Ray junior

Widworth, Mass. 5 sierpnia 1955

`rp

`tc

Część pierwsza

`tc

`ty

Lolito, światłości mego życia, żagwio mych lędźwi. Grzechu mój, moja

duszo. Lo-li-to: koniuszek języka robi trzy kroki po podniebieniu, przy

trzecim stuka w zęby. Lo. Li. To.

Na imię miała Lo, po prostu Lo, z samego rana, i metr czterdzieści siedem

w jednej skarpetce. W spodniach była Lolą. W szkole - Dolly. W rubrykach -

Dolores. Lecz w moich ramionach zawsze była Lolitą.

Czy miała poprzedniczkę? Tak, owszem. Mogłoby w ogóle nie być żadnej

Lolity, gdybym przed nią pewnego lata nie pokochał innej

dziewuszki-jaskółki. W nadmorskim księstwie. Ach, kiedyż? O tyle mniej

więcej lat przed narodzeniem Lolity, ile sam wtedy miałem. Na mordercę

zawsze można liczyć, że błyśnie kunsztowną prozą.

Panie sędziny, panowie sędziowie, dowodem rzeczowym numer jeden jest coś,

co w serafinach, oszukanych, prostych, wzniosłoskrzydłych serafinach

budziło zawiść. Spójrzcie na ten cierniowy splot.

`ty

Urodziłem się w roku 1910 w Paryżu. Mój ojciec, człowiek łagodny i

niefrasobliwy, był istnym koktajlem genów: obywatelem szwajcarskim

pochodzenia francusko-austriackiego, z kroplą Dunaju w żyłach. Zaraz

puszczę w koło serię ślicznych pocztówek o modrym połysku. Ojciec miał

luksusowy hotel na Riwierze. Jego z kolei ojciec i obaj dziadkowie

handlowali - jeden winem, drugi drogimi kamieniami, trzeci jedwabiem. W

wieku lat trzydziestu ożenił się z młodą Angielką, córką alpinisty Jerome'a

Dunna, wnuczką dwóch proboszczów z hrabstwa Dorset, którzy byli znawcami

mało zbadanych dziedzin - jeden paleopedologii, drugi harf eolskich. Moja

nader fotogeniczna matka zginęła w jakimś kuriozalnym wypadku (piknik,

piorun), kiedy miałem trzy lata, i prócz wygrzanego zakamarka w najbardziej

mrocznej przeszłości nic z niej nie ocalało w dziuplach i kotlinach

pamięci, nad którymi, jeśli ścierpicie jeszcze mój styl (piszę to pod

ścisłą obserwacją), zaszło słońce mego niemowlęctwa: wiecie przecież, jak

wonne okruchy dnia zawisają wraz z muszkami przy rozkwitłym żywopłocie, jak

nagle wdziera się między nie wędrowiec, u stóp wzgórza, latem o zmierzchu;

puszyste ciepło, złote muszki.

Starsza siostra matki, Sybil, którą kuzyn ojca poślubił, a następnie

zaniedbał, była w mojej najbliższej rodzinie kimś w rodzaju darmowej

guwernantki i gosposi. Mówiono mi potem, że kochała się w moim ojcu, on zaś

z lekkim sercem wykorzystał to w pewien deszczowy dzień i zapomniał, nim

niebo się przejaśniło. Ogromnie ją lubiłem, pomimo surowości - jakże

zgubnej - niektórych jej zasad. Chciała chyba, żebym wyrósł z biegiem lat

na lepszego wdowca niż mój ojciec. Ciotka Sybil miała lazurowe oczy w

różowych obwódkach i woskową cerę. Pisała wiersze. Była poetycko przesądna.

Twierdziła, że umrze tuż po moich szesnastych urodzinach, i rzeczywiście

umarła. Jej mąż, przedsiębiorczy domokrążca od perfum, większość czasu

spędzał w Ameryce, gdzie też w końcu założył własną firmę i nabył

LOLITA - Vladimir Nabokov.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: