Porfiriusz(Neoplatonizm)-Żywot Pitagorasa.pdf

P O R F I R I U S Z

Ż Y W O T P I T A G O R A S A

Edycja komputerowa: www.zrodla.historyczne.prv.pl

Mail: historian@z.pl

MMIV®

Tłumaczyła Janina Gajda - Krynicka

PORFIRIUSZ

ŻYWOT PITAGORASA

Wszyscy zgodnie przyjmują, że Pitagoras był synem Mnesarchosa,

natomiast istnieją różnice zdań, jeśli chodzi o pochodzenie Mnesar-

chosa. Powiadają bowiem niektórzy, że był on Samijczykiem. Nato-

miast Kleantes 1 w V księdze swego dzieła Mythika uważa go za

Syryjczyka z Tym, miasta w Syrii. Gdy bowiem wśród Samijczyków

wybuchła klęska głodu, Mnesarchos, który przypłynął na wyspę ze

zbożem, by je sprzedać, został wynagrodzony obywatelstwem. Pitagora-

sa zaś, od dziecka wielce zdolnego do wszelkich nauk, zawiózł Mnesar-

chos do Tyru i tam powierzył Go Chaldejczykom, by chłonął ich nauki.

Gdy zaś Pitagoras powrócił stamtąd do Jonii, najpierw obcował

z Ferekydesem Syryjczykiem 2 , potem zaś z Hermodamasem Kreofylij-

czykiem 3 , dożywającym dni starości na Samos. Powiada Kleantes, że są

tacy, którzy Jego ojca uważają za Tyrreńczyka, z tych, którzy zamiesz-

kiwali Lemnos. Przybywszy stamtąd dla interesów na Samos, miał tam

pozostać i stać się obywatelem miasta. Gdy Mnesarchos płynął do Italii,

ziemi bogatej i szczęśliwej, Pitagoras — całkiem jeszcze młody — wyru-

szył wraz z nim, a następnie powrócił do niej raz jeszcze. Opowiada

1 Kleantes — stoik z III wieku p.n.e.

2 Ferekydes z Syros, żyjący w VI wieku p.n.e., był filozofem i orfikiem. Uważano go za

pierwszego greckiego prozaika, autora teologiczno-mistycznego pisma o bogach zawiera-

jącego m.in. opis stworzenia świata.

3 Hermodamas miał być potomkiem Kreofylosa, poety i zięcia Homera, który napisał

nie zachowany poemat o czynach Heraklesa.

[Kleantes] 4 , że [Pitagoras] miał dwóch starszych braci, Eunostosa

i Tyrrenosa. Apollonios 5 zaś w księgach o Pitagorasie przekazuje [imię]

jego matki: Pythais, z rodu Ankajosa, założyciela Samos. Apollonios

opowiada, że niektórzy twierdzą, że [Pitagoras] był w rzeczywistości

synem Apollina i Pythaidy, Mnesarchosa zaś tylko z imienia. Dlatego

jeden z samijskich poetów powiada:

Pythais, najpiękniejsza na wyspie Samos, zrodziła Apollinowi

Pitagorasa, ulubieńca Zeusa.

Ten sam [Kleantes] powiada, że [Pitagoras] słuchał nauk nie tylko

Ferekydesa, lecz także Hermodamasa i Anaksymandra 6 . Zaś Duris

Samijczyk 7 w drugiej księdze dzieła Horai pisze, że [Pitagoras] miał syna

Arimnestosa i był nauczycielem Demokryta. Arimnestos zaś, powróciw-

szy z wygnania, postawił w świątyni Hery miedziany ołtarz ofiarny

wielkości blisko dwóch łokci z wypisanym następującym epigramem:

Wzniósł mnie Arimnestos, ukochany syn Pitagorasa,

Ująwszy w słowa liczne wynalezione przezeń sztuki i umiejętności.

Taki sam [ołtarz] wzniósł Simon [zwany] Harmonikosem 8 , który

przywłaszczywszy sobie [wynalazek] kanonu, podawał go za własny.

Było zaś wypisanych [na ołtarzu] siedem sztuk [umiejętności]. Lecz jedną

przywłaszczył sobie Simon, pozostałe zaś zapisy na ołtarzu uległy

zniszczeniu.

4 W nawiasach kwadratowych umieszczam uzupełnienia ułatwiające zrozumienie

tekstu; składnia grecka pozwala niekiedy na skróty myślowe, które przetłumaczone

dosłownie utrudniałyby rozumienie treści.

5 O Apolloniosie patrz Wstęp.

6 Anaksymander z Miletu był jońskim filozofem przyrody, uczniem Talesa z Miletu.

7 Duris z Samos, uczeń Arystotelesa i Teofrasta był perypatetyckim historykiem; żył

w latach 340-270 p.n.e. Pismo, o którym mówi Porfiriusz to najprawdopodobniej Roczniki

Samos, w którym Duris przedstawił historię wyspy Samos.

8 Pliniusz, Naturalis historia XXXV, 11, wymienia Simona o przydomku Harmonikos

wśród znanych malarzy. Trudno jednak rozstrzygnąć, czy to ta sama postać, o której

mówi Porfiriusz.

Inni piszą, że synem Pitagorasa, zrodzonym z Teano, córki Pythanak-

tosa z rodu Kressesa, był Telauges, a córką — Myia; jeszcze inni

[ powiadają, że miał także córkę] Arignotę; ich to dziełem są zachowane

pisma pitagorejskie. Timajos 9 poświadcza, że córka Pitagorasa jako

dziewica przewodniczyła w Krotonie orszakom dziewic, jako kobieta

zaś — orszakom kobiet 10 . Mieszkańcy Krotony dom [Pitagorasa]

przekształcili w świątynię Demetry, dzielnicę zaś, [w której mieszkał]

nazwali Museion 11 . Lykos 12 zaś w czwartej księdze Historii wspomina,

że istnieją rozbieżne poglądy dotyczące ojczyzny [Pitagorasa], pisząc:

„jeśli chodzi o ojczyznę i miasto, którego obywatelem wypadło być temu

mężowi, nie na wiele ci się przyda wiedzieć o tym. Jedni bowiem mówią,

iż był On Samijczykiem, inni — że Fliazyjczykiem, jeszcze inni, że

Metapontyjczykiem". Ponadto powiadają jeszcze powszechnie o Jego

nauce, że nauczył się wiedzy nazywanej matematyczną od Egipcjan,

Chaldejczyków i Fenicjan. Geometrią bowiem od najdawniejszych

czasów najbardziej zajmowali się Egipcjanie, tym, co dotyczy liczb

i rachunku — Fenicjanie, Chaldejczycy zaś badaniami nad ciałami

niebieskimi; natomiast, jak powiadają, tego, co dotyczy kultu bogów

i spraw związanych z życiem, wysłuchał i nauczył się od Magów.

O tym jednak wiedzą niemal wszyscy, ponieważ zostało to zapisane

w wykładach, natomiast inne z Jego nauk są mniej znane. Ponadto, jak

powiada Eudoksos 13 w siódmej księdze Opisu Ziemi, [Pitagoras]

odznaczał się taką czystością obyczajów i niechęcią do zabijania

i zabijających, że nie tylko powstrzymywał się od [spożywania] istot

żywych, lecz nie zbliżał się w ogóle do kucharzy i myśliwych. Antyfon

zaś w dziele o żywotach mężów wyróżniających się cnotą mówi o Jego

9 O Timajosie — historyku patrz Wstęp,

10 Te fakty świadczyły w starożytności zarówno o dostojeństwie rodu i znakomitym

pochodzeniu dziewczyny i kobiety, jak też o jej własnych przymiotach.

11 Museion oznacza przybytek poświęcony Muzom.

12 Porfiriusz cytuje tu najprawdopodobniej Lykosa z Region, historyka greckiego

żyjącego na przełomie IV i III wieku p.n.e., którego pisma nie zachowały się do naszych

czasów.

13 Eudoksos z Knidos, żyjący w latach 410-355 p.n.e. matematyk, geograf i astronom,

był uczniem pitagorejczyka Archytasa i Platona; w dziele Periodos (Opis Ziemi) opisał całą

ówcześnie znaną Ziemię, ilustrując opis mapą.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: