Gogacz Mieczysław, Modlitwa i mistyka.pdf

MIECZYSŁAW GOGACZ

MODLITWA I MISTYKA

Wydawnictwo „Michalineum”

Kraków - Warszawa/Struga 1987

SPIS TREŚCI

PRZEDMOWA ...................................................................................................................................................... 4

ASCEZA I ŻYCIE RELIGIJNE (wstęp)................................................................................................................ 7

Część pierwsza. MODLITWA PRZEJAWIAJĄCA ŻYCIE RELIGIJNE........................................................... 11

I. Modlitwa w oczyszczeniu czynnym ....................................................................................................... 11

1. Powszechnie znane odmiany modlitwy..................................................................................... 11

1) Modlitwa ustna ................................................................................................................... 12

2) Modlitwa myślna ................................................................................................................ 12

3) Modlitwa afektywna ........................................................................................................... 14

2. Modlitwa nabytego skupienia.................................................................................................... 15

3. Zewnętrzne warunki modlitwy.................................................................................................. 17

4. Wewnętrzne warunki modlitwy................................................................................................. 21

5. Umartwienie .............................................................................................................................. 24

6. Droga oczyszczenia ................................................................................................................... 28

7. Początek drogi oświecenia ........................................................................................................ 31

II. Modlitwa w oczyszczeniu biernym......................................................................................................... 34

A. Ciemna noc miłości.......................................................................................................................... 34

1. Modlitwa wlanego skupienia..................................................................................................... 35

2. Modlitwa ukojenia lub odpocznienia ........................................................................................ 38

3. Rozpacz i ateizm ....................................................................................................................... 39

4. Przetrwanie rozpaczy ................................................................................................................ 43

5. Dom człowieka..........................................................................................................................47

6. Spełnienie drogi oświecenia ...................................................................................................... 50

7. Modlitwa prostego zjednoczenia ............................................................................................... 55

B. Droga zjednoczenia .......................................................................................................................... 57

1. Odmiany modlitwy zjednoczenia .............................................................................................. 57

1) Modlitwa zjednoczenia bolesnego lub oschłego................................................................. 58

2) Modlitwa zjednoczenia ekstatycznego ............................................................................... 60

3) Modlitwa zjednoczenia przemieniającego .......................................................................... 61

2. Modlitwa i dary Ducha Świętego .............................................................................................. 61

3. Religijna dojrzałość człowieka.................................................................................................. 65

Podsumowanie części pierwszej. Nawrócenie i modlitwa............................................................................. 67

1. Trzy nawrócenia ........................................................................................................................ 67

1) Droga oczyszczenia ............................................................................................................ 68

2) Droga oświecenia ............................................................................................................... 69

3) Droga zjednoczenia ............................................................................................................ 70

2. Zestawienie odmian modlitwy .................................................................................................. 71

Część druga. MODLITWA UPRASZAJĄCA TRWANIE ŻYCIA RELIGIJNEGO .......................................... 76

I. Odmiany odnoszenia się do Boga ........................................................................................................... 76

1. Modlitwa uwielbienia................................................................................................................ 76

2. Modlitwa dziękczynna............................................................................................................... 80

3. Modlitwa przebłagania .............................................................................................................. 84

4. Modlitwa błagalna ..................................................................................................................... 87

5. Trynitarny charakter modlitwy.................................................................................................. 90

II. Kryzys modlitwy..................................................................................................................................... 93

1. Źródła kryzysu modlitwy .......................................................................................................... 93

2. Choroba skrupułów ................................................................................................................... 97

3. Zaniedbanie uczuć (Kryzysy modlitwy w oczyszczeniu czynnym) ........................................ 101

4. Kryzys modlitwy w ciemnej nocy ........................................................................................... 105

1) Przeżycie umartwienia...................................................................................................... 105

2) Przemiana celów życia ..................................................................................................... 110

3) Psychika nie doznaje Boga ............................................................................................... 114

4) Ból i cierpienie.................................................................................................................. 119

5. Nasilenie tęsknoty ................................................................................................................... 122

Część trzecia CHRONIENIE ŻYCIA RELIGIJNEGO I MODLITWY ............................................................ 127

I. Okres oczyszczenia czynnego............................................................................................................... 127

1. Wychowanie, wykształcenie, metanoja jako działania pośrednie ........................................... 127

2. Cnoty jako działania bezpośrednie .......................................................................................... 131

II. Okres oczyszczenia biernego ................................................................................................................ 135

A. Jak sami chronimy modlitwę.......................................................................................................... 135

1. Cierpliwość i tęsknota w ciemnej nocy miłości ...................................................................... 135

2. Wiara i wierność na drodze zjednoczenia ............................................................................... 139

B. Jak Bóg chroni naszą modlitwę...................................................................................................... 143

1. Organizm nadprzyrodzony ...................................................................................................... 143

2. Doświadczenie mistyczne (odmiany teorii)............................................................................. 147

3. Sposób identyfikacji doświadczenia mistycznego................................................................... 151

POGŁĘBIANIE SIĘ MIŁOŚCI (Zakończenie) ................................................................................................. 157

PRZEDMOWA

Modlitwa jest sposobem przejawiania się poziomu naszego życia religijnego i

prośbą, aby trwały więzi miłości, wiary i nadziei, łączące człowieka z Bogiem.

Rozważając w książce temat sposobów przejawiania się życia religijnego i prośby

o jego trwanie, ujmując więc modlitwę w aspekcie głównie ascetycznym, to znaczy

dotyczącym problemu pogłębiania modlitwy. Wymaga to zarazem uświadomienia sobie,

czym jest modlitwa. Bez tej bowiem identyfikacji trudno byłoby ustalić, jak należy

pogłębiać modlitwę. Czym jest modlitwa i jak ją pogłębiać w jej różnych odmianach, to

cecha wyróżniająca książkę.

Aktualnie publikowane książki o modlitwie charakteryzują się innymi cechami.

Np. w swej książce o modlitwie H. Urs von Balthazar omawia głównie kontemplację,

zresztą nie dość precyzyjnie, czemu dałem wyraz w jednym z rozdziałów „On ma

wzrastać”. B. Haering wbudowuje teorię modlitwy w prezentację prawd wiary, którym

w swej książce daje więcej miejsca niż tematowi modlitwy. J. B. Lotz zajmuje się

głównie modlitwą myślną i dość często od strony technik osiągania skupienia, gdy

uwzględnia w swej książce także techniki Wschodu, co uważam za mylącą chrześcijan

informację i propozycję. Najlepsza jest książka J. Woronieckiego, który omawia

modlitwę jako naszą prośbę, kierowaną do Boga i zarazem ukazuje modlitwę w tle

rozwoju naszego życia religijnego.

Książka pt. „Modlitwa i mistyka” różni się więc nie tylko od aktualnych książek o

modlitwie, lecz także od moich innych prezentacji tego tematu. W tej książce modlitwa,

podobnie jak w książce J. Woronieckiego, jest ukazana w tle życia religijnego, lecz

ujętego z pozycji oczyszczenia czynnego i oczyszczenia biernego, a zarazem z pozycji

trzech dróg lub okresów w życiu religijnym, mianowicie, oczyszczenia, oświecenia,

zjednoczenia. Chodziło mi o ukazanie swoistości życia religijnego i modlitwy, w której

odmianach to życie religijne się przejawia i zarazem trwa dzięki zwracaniu się do Boga

z prośbą o łaskę zbawienia, spełniającego się w nieutracalnej miłości, stanowiącej dar

Boga, łączący nas z osobami Trójcy Świętej.

Książka jest tak zbudowana, by uczyła życia religijnego i modlitwy, a przede

wszystkim, by ukazywała właściwe miejsce naszych relacji do Boga wśród wszystkich

relacji łączących osoby oraz by ukazywała w ascetyce miejsce modlitwy jako sposobu

przejawiania się naszego życia religijnego i jako prośby o trwanie naszych więzi z

Bogiem przez miłość dzięki wierze i nadziei oraz darom Ducha Świętego.

Książka zawdzięcza swe powstanie kilku wykładom o modlitwie, które w roku

1984 wygłosiłem w parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Warszawie na Jelonkach.

Zachęcano mnie do spisywania tych wykładów. Nie podejmowałem tej zachęty i wobec

tego mgr Jerzy Wyszyński zaczął spisywać moje wypowiedzi skłaniając do ich

powstawania, autoryzowania i dyktowania nowych. Okazało się bowiem, że niektóre

tematy trzeba ująć krócej lub inaczej i że niezależnie od wykładów trzeba dopisać kilka

nowych rozważań. Należało też utrzymać charakter tekstu mówionego, co wymagało

wielu godzin współpracy osoby zapisującej i dyktującej. Poza mgr Jerzym Wyszyńskim

zapisywali to, co dyktowałem także inni studenci ATK: Artur Andrzejuk, Michał

Potocki, Maria Dytrych. Wszystkim tym osobom serdecznie dziękuję za ich mobilizującą

współpracę.

Zarazem wszystkim Czytelnikom książki życzę, aby ich modlitwę kształtował raczej

wprost Duch Święty, przez Swoje dary.

A moja książka niech będzie już nie tyle ukazywaniem życia religijnego jako

relacji człowieka do Boga i w tych relacjach miejsca modlitwy, ile tylko sygnałem, że

modlitwa jest najdonioślejszym sygnałem człowieka jako osoby, która kocha i jest

obdarowywana miłością ze strony osób ludzkich i osób Trójcy Świętej.

Ponadto książka pt. „Modlitwa i mistyka” zawiera propozycje rozumienia mistyki

jako bezpośredniego doświadczenia przez ludzki intelekt Boga w Jego istnieniu.

Zawiera też propozycję umieszczenia doświadczenia mistycznego w obszarze

naturalnego ludzkiego poznania, choć wywołanego przez Boga. Przeciwstawia się przez

to teoriom, że mistyką jest nasze pogłębione życie religijne. Uzasadnia te propozycje

omówienie w książce odmian teorii mistyki i sposobów identyfikowania doświadczenia

mistycznego.

Doświadczenie mistyczne, ubogie w swej treści, lecz wspaniałe przez fakt

bezpośredniego doznania Boga jako Istnienia, wymaga pełniejszego omówienia. Już

piszę tekst, który będzie stanowił książkę pt. „Doświadczenie mistyczne”. Ten tekst

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: