+Materiałoznawstwo(spieki) - 2 Rok V+.doc

(72 KB) Pobierz
Spieki

PAWEŁ ŚLIWA

Laboratorium z materiałoznawstwa

WMiBM

 

Gr.: 23B

 

TEMAT: Spieki.

     

2000-11-27

 

1.) Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z mikroskopową metodą oceny kształtu różnych metali, analiza rozkładu wielkości cząstek proszków, oznaczenie własności technologicznych wybranych proszków i mieszanek oraz zapoznanie się z własnościami spieków konstrukcyjnych. Wakancja

 

2.) Wykonanie ćwiczenia:

Materiał:

a)      zainkludowane próbki różnych proszków metali,

b)      proszki: ASC 100.29, miedź elektrolityczna i mieszanka o składzie 97.5% ASC 100.29 + 2%Cu + 0.5% stearynianu cynku,

c)      wypraska o składzie: 97.5% ASC 100.29 + 2% Cu + 0.5 stearynianu cynku uzyskana przy nacisku 15 ton,

d)      spieki konstrukcyjne o takim samym składzie jak wypraska uzyskane przy naciskach 10, 15, 20 ton i spiekane w temperaturze 1130°C w czasie 30 min. w atmosferze redukcyjnej zdysocjowanego amoniaku.

 

3.) Przebieg ćwiczenia:

              Dokonać obserwacji mikroskopowych kształtów ziaren zainkludowanych próbek różnych proszków metali. Wykonać analizę sitową proszku ASC 100.29,  przesiać proszek przez zestaw sit o oczkach 80, 100, 125, 160mm oraz ustalić poszczególne frakcje. Przy zastosowaniu przepływomierza Halla oznaczyć sypkość i gęstość nasypową proszków ASC 100.29, miedzi elektrolitycznej i mieszanki o składzie: 97.5% ASC 100.29 + 2% Cu + 0.5% stearynianu cynku dla porcji o masie 50g – zmierzyć czas wysypywania się porcji proszku ze stożka oraz zmierzyć objętość jaką ten proszek zajmuje. Przeprowadzić obserwację struktury spieków oraz wypraski z uwzględnieniem struktury porowatości. Na spiekach wykonać pomiary twardości metodą Brinella. Za pomocą mikrometru zmierzyć wysokość spieków i zrobić wykresy zależności: gęstość spieku – ciśnienie prasowanie oraz twardość spieków – ciśnienie prasowania (masa spieków - 15g, średnica 20mm).

 

Jedną z metod wytwarzania stopów, stosowaną coraz szerzej, jest spieka­nie proszków. Ta gałąź techniki, która zajmuje się wytwarzaniem goto­wych elementów użytkowych drogą spiekania (czyli spieków), nazywa się metalurgią proszków. Obecnie metodami metalurgii proszków wytwarza się różne części maszyn i mechanizmów, w tym również materiały łoży­skowe i elementy cierne, a także styki elektryczne, metale trudnotopliwe, płytki skrawające i kompozyty metalowo-ceramiczne, tzw. cermetale.

Materiały kompozytowe są coraz częściej stosowane, gdyż cechują się własnościami mechanicznymi niemożliwymi do uzyskania w innych tworzy­wach. Powstają przez połączenie dwóch (lub więcej) materiałów, z których jeden jest wiążący, a inne spełniają rolę wzmacniającą i są wprowadzane w postaci ziarnistej, włóknistej (ew. ciętych włókien) lub warstwowej. Metodą metalurgii proszków, która jest jedną z metod wytwarzania kompozytów, wytwarza się kompozyty o osnowie metalowej umacniane cząstkami ziarnistymi, rzadziej włóknami ciętymi.

Proces wytwarzania spieków składa się z dwóch podstawowych ope­racji technologicznych; formowania kształtek z proszków metali przez prasowanie w matrycach i spiekania, polegającego na wygrzewaniu kształ­tek w atmosferze ochronnej poniżej temperatury topnienia przeważają­cego składnika, z którego zostały wykonane (niekiedy dopuszcza się czę­ściowe stopienie). Podczas spiekania zachodzi drogą dyfuzji scalanie od­dzielnych cząstek proszku z tendencją do ujednorodnienia chemicznego i jednoczesnego zaniku porów. Towarzyszy temu zwykle pewien skurcz spieku, a jednocześnie wzrost jego wytrzymałości mechanicznej.

Upowszechnianie potrzeby stosowania metod metalurgu proszków wiąże się z ich.zaletami, takimi jak:

a) możliwość formowania gotowych elementów bez potrzeby koszto­wnej obróbki mechanicznej (np. koła zębate, krzywki, sitka do maszynek do mięsa itp.);

       b) niewielki koszt produkcji pod warunkiem masowego jej charakteru (konieczność zamortyzowania kosztów matrycy); 

c) możliwość wytwarzania tworzyw o składzie i strukturze nieosią­galnych innymi metodami (np. wolfram-srebro na styki, brąz-grafit na ło­żyska, węglik wolframu-kobalt na płytki skrawające, porowate łożyska samosmarujące nasycane olejem, materiały metalowo-ceramiczne typu SAP lub inne);

d) możliwość automatyzacji procesu wytwarzania;

e) małe zużycie materiałów i energii.

Prasowanie jest z jednej strony sposobem łączenia luźnych cząstek pro­szku w trwałą kształtkę zwaną wypraską, a z drugiej — nadawaniem od­powiedniego kształtu. Prasowanie przeprowadza się w matrycach z ru­chomym stemplem. Dla uzyskania odpowiedniego efektu (za­gęszczenia) ciśnienie musi być odpowiednio duże. Podczas prasowania na­stępuje przegrupowanie cząstek proszku, ich odkształcenie (sprężyste, pla­styczne) oraz kruszenie (w przypadku materiałów kruchych).

Spiekanie jest ważną operacją w procesie wytwarzania spieków, gdyż na­daje im odpowiednią wytrzymałość i gęstość. Główną siłą napędową pro­cesu spiekania jest energia swobodna powierzchni proszku i zmagazyno­wana energia odkształcenia, nagromadzona w defektach sieci. Obydwie te energie ulegają zmniejszeniu w trakcie spiekania, co prowadzi do istot­nych zmian strukturalnych: sferoidyzacji porów i ich objętościowego zmniejszenia, tworzenia szyjek między cząstkami proszku, poligonizacji i rekrystalizacji w objętości cząstek proszku. Wiąże się to ze znaczną redukcją defektów sieci: wakancji, atomów międzywęzłowych i dyslokacji.

 

Wyniki:

Obserwacja mikroskopowa kształtu ziarn.



            Rozpyl                                        WP150                                                    Molibden      





 







             

 

 

 

Tribalay                                               Brąz kulisty                                                         Żeliwo

 

 

 

 

 

 

 

Rozkład wielkości badanych cząstek 50g ASC100.29.

 

Lp.

Średnica oczka sita [mm]

Masa [g]

1

160

7

2

125

9.98

3

100

7.95

4

80

10.5

5

denko

14.56

 

Wyznaczanie sypkości i gęstości nasypowej proszku ASC100.29

Masa 50g, objętość 560mm3, czas przesypu 42,25s.

Sypkość              

Gęstość

 

Proszek ASC 100.29 – 97.5% miedzi elektrolitycznej – 2% stearynianu cynku – 0.5%

Masa 50g, objętość 644mm3, czas przesypu 44,98s.

Sypkość              

Gęstość

Miedź elektrolityczna

Masa 50g, objętość 742mm3, czas przesypu 30,28s.

Sypkość              

Gęstość

 

 

Tabela dotycząca spieków.

Wypraski uzyskane przy naciskach

10 ton

15 ton

20 ton

Twardość Brinella [HB]

52

60

69

Wysokość [mm]

7,20

6,95

6,75

Masa [g]

15

15

15

Średnica [mm]

20

20

20

Ciśnienie prasowania [kPa]

324,4

486,7

649,1

Gęstość spieku g/mm2

0,1042

0,1079

0,1111

 

 

Obserwacja mikroskopowa:

 







 

 

 

 

 

 

 

4.) Wnioski: Z wykresów widać, że im większe ciśnienie prasowania tym większa gęstość jak i twardość. Dlatego aby otrzymywać spieki wytrzymałe należy wytwarzać je przy bardzo dużej sile nacisku.

Do wyznaczenia frakcji głównej wykorzystaliśmy analizę sitową. Można zauważyć, że ziarno ASC 100.29 jest bardzo drobne średnio w granicach 80mm.

W czasie przeprowadzania przepuszczalności metodą Halla mogły wystąpić niedokładności spowodowane adhezją proszków do stożka, niedokładności mogły również wystąpić przy określaniu objętości z powodu braku przyrządów pomiarowych.

Zgłoś jeśli naruszono regulamin