Między pryrodą, zagrodą i społeczeństwem
Rozdział IV
Profesjonalizacja jako przejaw „wyrachowanej” solidarności z przyrodą i społeczeństwem
Profesjonalizacja gospodarowania to takie zmiany w sposobie funkcjonowania rodziny i gospodarstwa, które prowadzą do wyodrębnienia się zawodu rolnika oraz przekształcenie się chłopskiego gospodarstwa w „przedsiębiorstwo” rolne. Przemiany te są często określane jako „droga od chłopa do rolnika”. Obecnie jest najistotniejszym i najbardziej brzemiennym w skutki wymiarem modernizowania się wsi.
Przykładem maksymalnie zprofesjonalizowanego kraju są Stany Zjednoczone, gdzie wieś w naszym tradycyjnym europejskim znaczeniu praktycznie nie istnieje. Wskaźnikiem profesjonalizacji(uzawodowienia) chłopa jest wzrost produkcji przeznaczonej na sprzedaż, który odbywa się poprzez rezygnację z uniwersalizmu produkcyjnego na rzecz specjalizacji. Sprzyja to wimianie towarów i usług z innymi sektorami gospodarki oraz innymi grupami społeczno zawodowymi, a także mechanizacji. Powoduje także szerokie skutki w sferze życia rodzinnego wioskowego.
Gospodarstwo farmerskie jest dziś wysoce zkomercjalizowane i nastawione rynkowo. To rynek warunkuje zachowanie farmera, który poprzez specjalizację stał się od niego uzależniony.
Dla tradycyjnego chłopa żniwa kończyły się, gdy zwiózł plon do stodoły, dla farmera zaś dopiero gdy znajdzie się na jego koncie odpowiednia kwota za plony.
Sytacja taka zaczęła się kształtować już w latach 50', a jej efekty określane są często mianem rewolucji agrarnej, lub organizacyjnej, obecnie często agrobiznesem. Termin agrobiznes wprowadził w 1955r. J.H. Davis.
Wprowadzenie wysokich technologii by było opłacalne wymaga maksymalnego obszaru do wykorzystania, a więc powiększenia obszaru uprawy zwiększenia liczby chodowanych zwierząt itp., czyli wymaga zwiększenia skali całego przedsięwzięcia. Poduje to działanie mechanizmu „technologicznego kieratu” Termin ten wprowadził W. Cochrane określa on twarde ekonomiczne współzawodnictwo, które prowadzi do ciągłego wprowadzania nowych zastępujących pracę ludzką i zwiększający wydajnośc technologii, po to by utrzymać się w rolnictwie. Powoduje to pojawienie się gospodarstw mających charakter przedsiębiorstw typu przemysłowego. W celu maksymalnego zwiększenia produkcji stosuje się często oprócz uciążliwych dla środowiska nawozów sztucznych innowcje biotechnologiczne w postaci modyfikowanych genetycznie np. nasion, lub dodatkow hormonalnych do pasz dla zwierząt.
Opisany kierat niszczy wiele obecnych i współczesnych wartości życia społecznego(takich jak np. sąsiedztwo) i przyrodniczego oraz bardzo często prowadzi do nadprodukcji.
Profesjonalizacja do granic absurdu, taka jaka ma miejsce w USA oprócz zwiększenia wydajności niesie z sobą także szereg negatywnych skutkow społeczno-ekonomicznych i ekologicznych, które prowadzą do zaniku wsi w naszym tradycyjnym europejskim rozumieniu. Fundacją, która ma w Europie zapobiec negatywnym skutką profesjonalizacji jest ECOVAST – Europejska Rada Rozwoju Wsi i Małych Miast.
W Polsce z powodów doktrynalno-politycznych przez ponad czterdzieści lat komunistyczne władze prowadziły wobec rolników politykę „represyjnej tolerancji”, a sprawowana kontrola administracyjna i ekonomiczna ograniczały możliwości jego rozwoju i stanowiły prawdziwą blokadę strukturalną. Modernizacji technicznej, która dokonała się w latach 70' i 80' nie towarzyszył proces zmain struktury obszarowej gospodarstw. Dopiero pod koniec lat osiemdziesiątych państwo nieco zliberalizowało przepisy, co doprowadziło do tendencji wzrostowej wielkości gospodrstw oraz stopniowe urynkowienie cen żywności.
Inusia88