M. Wesołowski - Współczesne metody analizy termicznej - laboratorium przemysłowe.pdf

(483 KB) Pobierz
str_40_42_43_44.indd
laboratorium przemysłowe
prof. dr hab. Marek Wesołowski
kierownik Katedry i Zakładu Chemii Analitycznej
Akademia Medyczna w Gdańsku
e-mail: marwes@amg.gda.pl
Współczesne metody
analizy termicznej
Streszczenie
Do badania zachowania się różnych substancji podczas ogrzewania
stosuje się metody termoanalityczne, a w szczególności różnicową
analizę termiczną (DTA), różnicową kalorymetrię skaningową (DSC)
i termograwimetrię (TG). Metody analizy termicznej są niezastą-
pione jako cenne źródło informacji o temperaturach przemian
fazowych, temperaturach rozkładu i o produktach rozkładu, pod-
czas gdy metody kalorymetryczne umożliwiają pomiar ilości ciepła
biorącego udział w tych przemianach. Metody termoanalityczne
dostarczają ponadto informacji m.in. o zmianie masy próbki, jej
rozszerzalności cieplnej lub o innych właściwościach fizycznych
badanej substancji, ulegających zmianie podczas ogrzewania.
Summary
For the study of reactions of different substances during heating
thermoanalytical methods are used, especially differential thermal
analysis (DTA), differential scanning calorimetry (DSC) and thermo-
gravimetry (TG). The methods of thermal analysis are indispensable
as sources of knowledge on temperatures of phase transitions,
temperatures of degradation and on degradation products, whe-
reas calorimetric methods enable measurement of amount of heat
taking part in these transformations. Moreover the thermoanalyti-
cal methods provide among others, the information on change of
a sample mass, its thermal expansion or other physical properties
of a studied substance, which are changed under heating.
Słowa kluczowe
metody termoanalityczne, różnicowa analiza termiczna, różnicowa
kalorymetria skaningowa, termograwimetria
Key words
thermoanalytical methods, differential thermal analysis, differen-
tial scanning calorimetry, thermogravimetry
Postęp technologiczny dokonujący się w nauce i w przemyśle sprawia,
że wzrasta zapotrzebowanie na różnorodne metody analityczne, któ-
rych zadaniem jest m.in. ustalenie z określoną dokładnością, precyzją
i niepewnością składu produktów ważnych dla egzystencji człowieka.
Nowoczesne i dobrze pracujące laboratoria, wyposażone w odpowied-
nią aparaturę analityczną, zapewniają nie tylko kontrolę surowców,
półproduktów i prawidłowość przebiegu procesów technologicznych
w przemyśle, ale także, co jest szczególnie ważne, ocenę jakości wyrobu
finalnego, np. artykułów żywnościowych i leków.
W realizacji powyższych zadań przydatne mogą być również metody
analizy termicznej. Najogólniej ujmując, pod pojęciem analizy ter-
micznej rozumie się zespół technik, których zasada działania polega na
pomiarze zmian wybranych właściwości fizycznych badanej substancji
w funkcji temperatury, w warunkach kontrolowanego programu tem-
peratury. Pomiary termoanalityczne mogą obejmować zmiany takich
właściwości fizycznych substancji, jak: temperatura, entalpia, masa,
wymiary liniowe, właściwości elektryczne, magnetyczne, akustyczne,
mechaniczne i inne. Pomiar zmian wybranej właściwości fizycznej
prowadzi do określonej metody analizy termicznej, z których najważ-
niejsze zestawiono w tabeli 1 (s. 42). Spośród tych technik największe
znaczenie w praktyce zyskała różnicowa analiza termiczna, różnicowa
kalorymetria skaningowa i termograwimetria. Pozostałe metody ter-
moanalityczne nie znajdują tak szerokiego zastosowania, ponieważ
wymagają bardzo skomplikowanej aparatury i mogą być wykorzystane
jedynie w przypadku badania wąskiej grupy substancji.
W zależności od sposobu ogrzewania próbki w czasie pomiaru, me-
tody termiczne dzieli się na statyczne i dynamiczne. W trakcie analizy
termicznej statycznej temperatura próbki jest zmieniana skokowo
i utrzymywana jest na danym poziomie aż do osiągnięcia przez skład-
niki próbki stanu równowagi termodynamicznej, swoistej dla danej
temperatury. Analiza termiczna dynamiczna wykonywana jest przy
stopniowym, zwykle liniowym, wzroście lub obniżaniu temperatury.
Obecnie stosowane są niemal wyłącznie metody dynamiczne, ponieważ
umożliwiają szybkie wykonanie analizy badanej próbki.
Wyniki analizy termicznej przedstawia się w postaci tzw. termogra-
mów, tzn. krzywych obrazujących zależność mierzonej właściwości
fizycznej od temperatury. Rejestrując krzywe, zapisuje się temperaturę
lub czas na osi odciętych, a zmianę wybranej właściwości fizycznej, np.
energii, na osi rzędnych, wskazując, czy zmiana jest endotermiczna, czy
egzotermiczna. Niekiedy rejestruje się również ich pierwsze pochodne,
a uzyskane krzywe różniczkowe określają szybkość zmian mierzonego
parametru, ułatwiając odróżnienie nakładających się na siebie efektów
termicznych i dokładne wyznaczenie temperatur punktów ekstremal-
nych na termogramach. Najczęściej rejestruje się zróżniczkowane
krzywe termograwimetryczne, termicznej analizy różnicowej i krzywe
dylatometryczne.
Na przestrzeni kilkudziesięciu lat metody termoanalityczne znalazły
właściwe sobie, interdyscyplinarne miejsce w nauce. Obecnie obserwuje
się duży wzrost zainteresowania tymi technikami w rozwiązywaniu
różnych problemów w nauce i przemyśle farmaceutycznym. Analiza
termiczna jest stosowana m.in. w jakościowej i ilościowej analizie składu
fazowego i chemicznego substancji leczniczych, w określaniu ich czy-
stości i trwałości oraz w badaniach fizykochemicznych do wyznaczania
parametrów termodynamicznych i kinetycznych reakcji. W tabeli 2
(s. 42) zestawiono najważniejsze procesy fizyczne i chemiczne, które
mogą być badane metodami analizy termicznej.
40
Laboratorium | 3 /2007
Podstawowe pojęcia i definicje
156548045.006.png 156548045.007.png
laboratorium przemysłowe
ΔT = (t) = (T)
Typową krzywą DTA przedstawiono na rys. 1 (s. 43). Gdy tempe-
ratura próbki i substancji odniesienia ma tę samą wartość (ΔT = 0),
w próbce nie zachodzą żadne procesy termiczne, a krzywa DTA nie
ulega odchyleniu od linii podstawowej. Jeżeli natomiast temperatura
próbki utrzymuje się na poziomie niższym w porównaniu z tempe-
raturą substancji odniesienia (ΔT 1 < 0), w próbce zachodzi proces
wymagający dostarczenia z zewnątrz energii cieplnej, który charaktery-
zuje endotermiczny pik na krzywej DTA. W ostatnim przypadku, gdy
temperatura próbki utrzymuje się na poziomie wyższym w porównaniu
z temperaturą substancji odniesienia (ΔT 2 > 0), w próbce zachodzi
proces związany z uwolnieniem energii cieplnej, a na krzywej DTA
charakteryzuje go pik egzotermiczny.
Równania opisujące pik na krzywej DTA opierają się na założeniu,
że powierzchnia efektu jest w przybliżeniu proporcjonalna do masy
próbki ulegającej przemianie termicznej. W przypadku analizy próbki
rozcieńczonej substancją obojętną powierzchnia piku zależy od masy
reagującego składnika.
Pik na krzywej DTA można opisać za pomocą charakterystycznych
wartości, które pozwalają na odróżnienie go od innych pików. Charakte-
rystycznymi parametrami związanymi z powierzchnią i kształtem piku
są: jego szerokość (w), wysokość (h), powierzchnia (S) i współczynnik
kształtu (s). Natomiast do charakterystycznych parametrów związanych
z temperaturami piku należą temperatury początku piku (T i ), ekstra-
polowanego początku (T e ), maksimum piku (T p ) i końca piku (T f ).
Charakterystyki piku nie zależą od czasu i temperatury, zależą na-
tomiast od warunków wykonania pomiaru i właściwości fizycznych
analizowanej substancji. Powierzchnia piku jest proporcjonalna do
ilości ciepła wymienionego przez próbkę z otoczeniem, natomiast
jego kształt uwarunkowany jest kinetyką procesu.
Krzywą DTA rejestruje się często w formie pierwszej pochodnej jako
tzw. krzywą różniczkową różnicowej analizy termicznej (ang. Differen-
tiate Differential Thermal Analysis – DDTA):
d(ΔT)/dt = (t) = (T)
Krzywa DDTA przedstawia zmianę szybkości reakcji w funkcji czasu
lub temperatury. Maksima na krzywej różniczkowej określają momenty,
w których szybkość obniżania się temperatury wskutek postępu reakcji
oraz szybkość wzrostu temperatury po wyczerpaniu się reagującego
składnika są maksymalne.
Interpretacja krzywych DTA
DTA jest metodą dynamiczną, to znaczy taką, w której nie osiąga się
stanu równowagi termodynamicznej. Za jej pomocą można badać
reakcje, którym towarzyszy dostatecznie duża wymiana ciepła z oto-
czeniem lub w czasie których w odpowiednio krótkim czasie ulega
zmianie ciepło właściwe w wystarczająco dużym stopniu. Pozwala to
stwierdzić, czy danej przemianie towarzyszy efekt endo-, czy egzoter-
miczny i, przy zastosowaniu odpowiednich układów, oznaczyć ilość
pochłoniętej lub wydzielonej energii cieplnej.
Podczas jakościowej interpretacji krzywych DTA należy pamiętać,
że DTA jest przede wszystkim metodą analizy fazowej. W związku
z tym krzywa DTA odzwierciedla zmiany w układzie faz w badanej
próbce w warunkach liniowego wzrostu lub obniżania temperatury.
Ponieważ przemiany fazowe zależą pośrednio od składu chemicznego
próbki, jakościową interpretację składu przeprowadza się, porównując
zakresy temperatur oraz wielkość i kształt pików na krzywych DTA
związku badanego i wzorcowego. Jest to możliwe przy założeniu, że
pomiarów dokonano w tych samych warunkach i przy użyciu tego
samego typu aparatu. Zastosowanie DTA w identyfikacji składu
mieszaniny złożonej z kilku związków chemicznych jest problema-
tyczne, ponieważ wzajemne rozcieńczenie związków prowadzi do
zmniejszenia powierzchni ich pików, często w połączeniu ze zmianą
kształtu. W praktyce za charakterystyczne piki uważane są jedynie te,
które występują w temperaturach niższych niż temperatura topnienia
badanej substancji.
Ilościowa interpretacja krzywych DTA obejmuje określenie czystości
próbki, pomiary kalorymetryczne i badanie kinetyki reakcji. Z uwagi
na konieczność kalibracji aparatury, eliminację wpływu przewodnictwa
Mierzony parametr
Metoda
Symbol
Przemiany
termiczne
Efekt termiczny
Ubytek masy
Temperatura
krzywe ogrzewania i studzenia
Różnica temperatur
różnicowa analiza termiczna
DTA
Przemiany
fizyczne
endo
egzo
ubytek
przyrost
Swobodny przepływ strumienia ciepła
(ang. Heat Flux )
różnicowa kalorymetria
skaningowa
DSC
Przemiana
krystaliczna
x
Kompensowany przepływ ciepła
(ang. Power Compensation )
różnicowa kalorymetria
skaningowa
DSC
Przemiana szklista
x
Zmiana masy
termograwimetria
TG
Topnienie
x
Objętość wydzielającego się składnika gazowego
detekcja produktów gazowych
EGD
Krystalizacja
x
Analiza składu chemicznego wydzielanych gazów
analiza składu produktów
gazowych
EGA
Parowanie
x
x
Sublimacja
x
x
Oznaczanie wydzielających się radioaktywnych
składników gazowych
emanacyjna analiza termiczna
ETA
Adsorpcja lub
absorpcja
x
x
Dyfrakcja promieni X
termodyfraktometria
Desorpcja
x
x
Przepływ prądu elektrycznego
termoelektrometria
Reakcje
chemiczne
endo
egzo
ubytek
przyrost
Polaryzacja elektryczna
dielektryczna analiza termiczna
Magnetyzacja
termomagnetometria
Dehydratacja lub
desolwatacja
x
x
Zmiana wymiarów
termodylatometria
TD
Deformacja pod wpływem obciążeń
analiza termomechaniczna
TMA
Rozkład
x
x
x
Moduł tłumienia drgań wywołanych oscylacyjnym
obciążeniem
dynamiczna analiza
termomechaniczna
DTMA
Reakcje ciało
stałe-ciało stałe
x
x
x
Przepływ fal akustycznych
termoakustymetria
TA
Reakcje ciało
stałe-ciecz
x
x
x
Natężenie efektów dźwiękowych
termosonimetria
TS
Współczynnik załamania światła termorefraktometria
Luminescencja termoluminescencja
Pomiar widma światła przechodzącego lub odbitego termospektroskopia
Obraz mikroskopowy termomikroskopia
Tabela 1. Przegląd najważniejszych metod analizy termicznej
Reakcje ciało
stałe-gaz
x
x
x
Reakcje redoks x x x
Tabela 2. Przemiany fizyczne i reakcje chemiczne możliwe
do badania przy użyciu metod analizy termicznej
42
Laboratorium | 3 /2007
Różnicowa analiza termiczna
Zasada działania różnicowej analizy termicznej (ang. Differential
Thermal Analysis – DTA) polega na pomiarze różnicy temperatur
(ΔT) między próbką (T s ) i substancją odniesienia (T i ). Obie sub-
stancje ogrzewane są równocześnie w jednakowych warunkach przy
liniowym wzroście lub obniżaniu temperatury. Uzyskaną różnicę
temperatur rejestruje się w funkcji czasu (t) lub temperatury (T),
otrzymując krzywą DTA:
156548045.008.png
laboratorium przemysłowe
cieplnego i dokonanie skomplikowanych przeliczeń, w oznaczaniu
czystości i pomiarach kalorymetrycznych, głównie entalpii przemiany
i ciepła właściwego, klasyczna DTA jest coraz częściej zastępowana
przez kalorymetrię różnicową.
Aparatura do DSC, pracująca w systemie z kompensacją mocy,
składa się z dwóch pieców, dla próbki badanej i substancji odniesienia,
stanowiących niezależne układy pomiarowe wyposażone w oddzielne
urządzenia grzewcze. Aparaty pracujące w systemie pomiaru przepływu
ciepła składają się z pojedynczego pieca, w którym na wspólnym dysku
termoelektrycznym umieszczone są dwa pojemniki z substancjami:
badaną i odniesienia.
Różnicowa kalorymetria skaningowa
W różnicowej kalorymetrii skaningowej (ang. Differential Scanning
Calorimetry – DSC) rejestruje się energię konieczną do sprowadzenia
do zera różnicy temperatur między próbką i substancją odniesienia.
Podobnie jak w DTA, obie próbki ogrzewa się lub chłodzi w sposób
kontrolowany, a krzywa DSC odzwierciedla ilość ciepła wymienionego
przez próbkę z otoczeniem w jednostce czasu w funkcji czasu (t) lub
temperatury (T):
Zastosowanie DSC
DSC jest techniką, która może być przydatna do wykrywania przemian
energetycznych zachodzących podczas ogrzewania lub chłodzenia
substancji lub mieszaniny substancji oraz do wyznaczania zmian
entalpii, ciepła właściwego i temperatur, przy których te przemiany
zachodzą. Technikę tę stosuje się do wyznaczenia różnicy w przepływie
ciepła w odniesieniu do temperatury, uwolnionego lub pochłoniętego
przez badaną próbkę w porównaniu z substancją odniesienia, w funkcji
temperatury.
dH/dt = (t) = (T)
Przedstawiona na rys. 2 krzywa DSC swoim kształtem przypomina
krzywą DTA. Początek temperatury (A), przy której rozpoczyna się
przemiana, odpowiada przecięciu się przedłużonej linii podstawowej
ze styczną do krzywej w punkcie największego nachylenia. Natomiast
entalpia przemiany jest proporcjonalna do powierzchni pod krzywą,
ograniczonej przez linię podstawową.
Termograwimetria
W termograwimetrii (ang. Thermogravimetry – TG) rejestruje się zmia-
ny masy, jej ubytek względnie przyrost (Δm), zachodzące w wyniku
ogrzewania próbki w warunkach liniowego wzrostu temperatury,
i wykreśla się te zmiany w funkcji czasu (t) lub temperatury (T),
otrzymując krzywą TG:
Aparatura do DSC
Aparaturę do DSC stanowią m.in. pojemniki na próbkę i substancję
odniesienia oraz układ do pomiaru różnicy temperatur między nimi.
W czasie analizy rejestruje się energię elektryczną, konieczną do
utrzymania zerowej różnicy temperatur między obiema substan-
cjami. Jest ona wprost proporcjonalna do ciepła pochłoniętego
w trakcie przemiany, przy czym współczynnik proporcjonalności
jest stały i nie zależy od temperatury. Rzędna rejestratora jest
najczęściej wykalibrowana w mikrodżulach na sekundę, w związ-
ku z tym DSC umożliwia bezpośredni pomiar ciepła przemiany
w funkcji temperatury.
Dostępne są dwa typy przyrządów do DSC: aparaty wykorzystu-
jące kompensację mocy do utrzymania zerowej różnicy temperatur
pomiędzy próbką badaną i odniesienia (ang. Power Compensation )
oraz aparaty, które wykorzystują stałą szybkość ogrzewania i układ
wykrywania różnicowej temperatury jako różnicy w przepływie ciepła
między próbką badaną i odniesienia (ang. Heat Flux ).
Δm = (t) = (T)
bądź też rejestruje się szybkość zmiany masy (dm/dt), uzyskując
różniczkową krzywą termograwimetryczną (ang. Differential Thermo-
gravimetry – DTG):
dm/dt = (t) = (T)
Typowe krzywe TG i DTG zobrazowano na rys. 3 (s. 44). Charakte-
ryzują je trzy przypadki. W pierwszym nie obserwuje się zmian masy
próbki. Na krzywych TG i DTG odpowiada on odcinkowi poziomemu,
tzw. plateau , wówczas dm/dt jest równe zeru. W przypadku drugim
wielkość odchylenia krzywej TG od linii poziomej odzwierciedla szyb-
kość zmiany masy i wykazuje największą wartość wówczas, gdy krzywa
DTG osiąga maksimum. Przypadek ten odpowiada zakrzywionemu
odcinkowi krzywej TG, w którym stosunek dm/dt jest większy od
zera. Natomiast gdy szybkość zmiany masy próbki jest bardzo mała
A
b
a
T
s=
a
b
endo
1 o C
temperatura
T i T e
T p
T f
Rys. 1. Krzywa różnicowej analizy termicznej (DTA)
Rys. 2. Krzywa różnicowej kalorymetrii skaningowej (DSC)
Laboratorium | 3 /2007
43
43
156548045.009.png 156548045.001.png 156548045.002.png 156548045.003.png 156548045.004.png
laboratorium przemysłowe
i wskazuje na formowanie się pośredniego produktu rozkładu, proces
charakteryzuje przegięcie na krzywej TG, a stosunek dm/dt nieznacznie
różni się od zera.
Krzywa DTG posiada znaczną przewagę nad krzywą TG z uwagi na
fakt, że wyraźnie odzwierciedla każdą zmianę w szybkości ubytku lub
przyrostu masy próbki. Umożliwia to wyraźne rozdzielenie poszcze-
gólnych etapów rozkładu. Nieznaczny występ na piku DTG może
wskazywać na obecność dwóch prawie całkowicie pokrywających się
procesów termicznych, natomiast wydłużony koniec piku może wskazy-
wać na silną adsorpcję gazowych produktów rozkładu na powierzchni
nowo tworzonej fazy.
Terminem techniki jednoczesne określa się badanie danej próbki
w tym samym czasie, z wykorzystaniem dwóch lub więcej technik
pomiarowych, np. równoczesnej analizy DTA i TG. Ponieważ opty-
malne warunki pomiaru różnią się zasadniczo w przypadku analiz
prowadzonych technikami DTA i TG, wyznaczone z krzywych DTA
charakterystyczne temperatury przemian są często nawet o kilkadziesiąt
stopni wyższe w porównaniu z wartościami uzyskanymi z krzywych TG.
W znacznym stopniu utrudnia to interpretację wyników. Możliwość
badania próbek o małej masie, uzyskana w wyniku zwiększenia czuło-
ści przyrządów, umożliwiła znalezienie kompromisowego rozwiązania
i obecnie coraz częściej dokonuje się równoczesnej rejestracji krzywych
DTA i TG z jednej próbki. Jest to celowe, ponieważ obie krzywe uła-
twiają wzajemnie swoją interpretację. DTA pozwala stwierdzić, czy danej
przemianie fizycznej lub reakcji chemicznej towarzyszy efekt endo-, czy
egzotermiczny, i – przy zastosowaniu odpowiednich układów – określić
ilość pochłoniętego lub wydzielonego ciepła. Natomiast za pomocą
TG można wyznaczyć dokładnie zmianę masy próbki i wykorzystać to
w wyprowadzeniu równania reakcji chemicznej, zgodnie z którą przebiegł
rozkład. Obie techniki mogą także współpracować z wieloma innymi
metodami instrumentalnymi, umożliwiając pełną interpretację wyników
termoanalitycznych.
Pojęcie jednoczesne techniki sprzężone obejmuje badanie tej
samej próbki za pomocą dwu lub więcej technik instrumentalnych
działających niezależnie, przy czym aparaty te połączone są łącznikami.
Przykładem takich badań może być sprzężenie analizy TG i spek-
trometrii masowej. Natomiast pod pojęciem techniki jednoczesne
współdziałające nieciągle kryje się badanie próbki za pomocą dwu
lub więcej sprzężonych technik pomiarowych, gdy pobieranie substan-
cji do badań dla drugiej z tych technik lub sam pomiar odbywają się
w sposób nieciągły. Przykładem są techniki – DTA i chromatografia
gazowa, gdy do analizy chromatograficznej pobiera się odpowiednie
porcje lotnych produktów reakcji wydzielających się z badanej próbki,
umieszczonej w aparaturze do DTA.
Stosując jednoczesne techniki sprzężone i techniki jednoczesne
współdziałające nieciągle, można zapewnić warunki umożliwiające
pełną analizę przemian zachodzących w badanej próbce w funkcji
temperatury, np. poprzez identyfikację i analizę składu gazowych
produktów rozkładu lub analizę produktów pośrednich i pozostałości
po rozkładzie. Analizę wydzielających się gazów podczas pomiaru
termoanalitycznego można wykonać, stosując spektrometrię masową,
spektrometrię w podczerwieni z transmisją Fouriera, chromatografię
gazową lub absorbując gazowe produkty rozkładu w roztworach,
a następnie miareczkując je lub mierząc zmianę pH. Wybór metod
identyfikacji produktów pośrednich i (lub) końcowych zależy przede
wszystkim od specyfiki badanego związku. Do analizy faz stałych
można stosować proszkową dyfrakcyjną analizę rentgenowską, spektro-
metrię w podczerwieni oraz termomikroskop, skaningowy mikroskop
elektronowy i transmisyjny mikroskop elektronowy.
Interpretacja krzywych TG
Metoda TG umożliwia badanie tych przemian fizycznych i reakcji
chemicznych, którym towarzyszy zmiana masy. Jakościowa interpretacja
krzywych TG jest łatwiejsza niż krzywych DTA. Identyfikacji związku
chemicznego dokonuje się w wyniku porównania zakresów temperatur,
kształtu krzywych i zmian masy, towarzyszących określonym etapom
rozkładu związku badanego i wzorcowego. Pomiarów należy dokonać
w tych samych warunkach i przy użyciu tego samego typu aparatu.
Ilościowa interpretacja krzywych TG polega na wyznaczeniu pa-
rametrów kinetycznych. W pomiarach wykorzystuje się możliwość
dokładnego określenia zmiany masy i jej szybkości w poszczegól-
nych temperaturach. Można tego dokonać na podstawie pomiarów
w warunkach izotermicznych lub nieizotermicznych. Metody oparte
na pomiarach nieizotermicznych są stosunkowo szybkie i mało pra-
cochłonne, wymagają jednak trudnych przeliczeń matematycznych,
dostarczając przy tym mniej dokładnych danych.
Techniki łączone
Współczesna aparatura do analizy termicznej stwarza szerokie moż-
liwości w zakresie łączonego stosowania metod nie tylko w obszarze
różnych technik termoanalitycznych, ale także z innymi technikami
instrumentalnymi. Aktualnie w użyciu znajdują są trzy grupy po-
łączonych technik pomiarowych, które definiuje się jako techniki
jednoczesne, jednoczesne techniki sprzężone i techniki jednoczesne
współdziałające nieciągle.
T i
T f
T
Piśmiennictwo
1. Haines P.J. (ed.): Principles of thermal analysis and calorimetry . Royal
Society of Chemistry, Cambridge 2002.
2. Höhne G.W.H., Hemminger W., Flammersheim H.J.: Differential
scanning calorimetry, An introduction for practitioners . Springer Verlag,
Heidelberg 1996.
3. Stoch L.: Przegląd metod analizy termicznej . Materiały Konferencyjne
II Szkoły Analizy Termicznej SAT’98, Zakopane 1998.
4. European Pharmacopoeia 5, Thermal analysis . Publ. Council of
Europe, Strasbourg 2005.
Rys. 3. Krzywa termograwimetryczna (TG)
44
Laboratorium | 3 /2007
156548045.005.png
Zgłoś jeśli naruszono regulamin