Makroekonomia - cz�� ekonomii staraj�ca si� wyja�ni� dlaczego i w jaki spos�b rozwija si� i zmienia gospodarka w miar� up�ywu czasu; analizuje zjawiska zwi�zane gospodarowaniem ca�ych spo�ecze�stw, nie wnikaj�c w szczeg�y zachowania si� poszczeg�lnych element�w gospodarki; bada gospodark� jako ca�o�� lub Jej g��wne komponenty; Wzrost gospodarczy - realny przyrost produkcji w danym okresie czasu; Inflacja - wzrost przeci�tnego poziomu cen, kt�remu nie towarzyszy wzrost jako�ci produkowanych d�br i us�ug; Bezrobocie - liczba os�b zarejestrowanych jako poszukuj�ca zatrudnienia i jednocze�nie nie posiadaj�ca zatrudnienia; Bilans p�atniczy - zestawienie transakcji danego kraju zawieranych pomi�dzy nim i zagranic� dotycz�cych przep�ywu d�br, us�ug, dochodowi aktyw�w finansowych w danym czasie; Polityka makroekonomiczna - polityka gospodarcza zajmuj�ca si� sposobami optymalizacji wska�nik�w makroekonomicznych takich jak wzrost gospodarczy, inflacja, deficyt p�atniczy, bezrobocie itp.; Proces gospodarowania - ci�g�e przekszta�canie czynnik�w produkcji w dobra i us�ugi oraz nieustanne zu�ywanie wyprodukowanych d�br i us�ug; jest proces produkcji, podzia�u i konsumpcji d�br i us�ug; Gospodarstwa domowe - w�a�ciciele wszystkich czynnik�w produkcji: ziemi, pracy i kapita�u; s� r�wnie� konsumentami d�br i us�ug finalnych; Czynniki produkcji - to ziemia, praca i kapita�; w zamian za udost�pnianie czynnik�w produkcji gospodarstwa domowe otrzymuj� wynagrodzenie(praca), np. czynsz dzier�awny(ziemia) lub np. zysk(kapita�); Przedsi�biorstwa - uczestnik procesu gospodarczego, kt�ry wykorzystuje produkcyjnie udost�pnione mu prze gospodarstwa domowe zasoby produkcyjne; celem firmy jest maksymalizacja zysku prowadz�ca do podniesienia warto�ci rynkowej firmy i tym samym do maksymalizacji dochod�w w�a�cicieli przedsi�biorstwa; Sektor publiczny - to rz�d oraz jego organy terenowe; sektor publiczny nie prowadzi dzia�alno�ci produkcyjnej ani inwestycyjnej; zajmuje si� redystrybucj� dochod�w uzyskanym za pomoc� podatk�w obci��aj�cych inne podmioty gospodarcze; uzyskane �rodki przeznacza na zakup d�br i us�ug dla sfery bud�etowej oraz na p�atno�ci transferowe, Sektor zewn�trzny - oddzia�uje na gospodark� ka�dego kraju prowadz�cego wymian� z zagranic�; wp�yw ten mo�e by� zar�wno pozytywny (przyczyniaj�c si� do wzrostu gospodarczego i podniesienia poziomu �ycia) jak i negatywny(przy zbyt du�ym nap�ywie d�br i us�ug zagranicznych ograniczaj�cym popyt na dobra i us�ugi krajowe); Obieg okr�ny dochodu w gospodarce - og�lny model gospodarki wyja�niaj�cy zachodz�ce w makroskali procesy gospodarcze; przedstawia kr��enie d�br, us�ug i pieni�dzy mi�dzy gospodarstwami domowymi, przedsi�biorstwami, sektorem publicznym i sektorem zewn�trznym; Doch�d - suma wp�yw�w w gospodarce pa�stwa, przedsi�biorstwa lub jednostki w okre�lonym czasie; Konsumpcja - wydatki na dobra i us�ugi finalne w celu zaspokojeni potrzebnie maj�ce charakteru inwestycyjnego); Oszcz�dno�ci - cz�� dochodu gospodarstw domowych nie przeznaczona na konsumpcj�; Odp�yw - cz�� dochodu nie wracaj�ca do obiegu gospodarczego; Dop�yw - dodanie dochod�w do obiegu gospodarczego; Inwestycje - zakup d�br kapita�owych(inwestycyjnych), kt�re s� u�ywane do produkcji innych d�br i us�ug; Inwestycje netto - inwestycje przyczyniaj�ce si� do powi�kszenia rozmiaru dzia�alno�ci gospodarczej w przysz�o�ci oraz maj�tku produkcyjnego kraju; Inwestycje odtworzeniowe - inwestycje przeznaczone na zast�pienie zu�ytych sk�adnik�w Kapita�u, kt�re nie powi�kszaj� mo�liwo�ci wytw�rczych w przysz�o�ci; Inwestycje brutto - ca�o�� inwestycji w gospodarce r�wna sumie inwestycji netto i inwestycji odtworzeniowych; Inwestycje niezamierzone - nieprzewidywane zakupy d�br i us�ug(np, powi�kszenie zapas�w produkcyjnych przez wyprodukowane a niesprzedane dobra); Podatki - obowi�zkowe �wiadczenie pieni�ne nak�adane przez rz�d na inne podmioty gospodarcze stanowi�ce doch�d pa�stwa; Podatki bezpo�rednie - podatki bezpo�rednio obci��aj�ce doch�d gospodarstw domowych powoduj�ce zmniejszenie kwoty dochodu z udost�pnienia czynnik�w produkcji; Podatki po�rednie - podatki po�rednio obci��aj�ce doch�d gospodarstw domowych w�wczas gdy wydaj� one doch�d na zakup towar�w i us�ug zaspokajaj�cych ich potrzeby; m.in. podatek od warto�ci dodanej, akcyza, c�o; P�atno�ci transferowe - wydatki bud�etu pa�stwa na rzecz pewnych os�b fizycznych lub prawnych, w zamian za kt�re nie wymaga �adnych d�br i us�ug; Wydatki rz�dowe - wydatki pa�stwa na zakup d�br i us�ug w celu zapewnienia funkcjonowania sfery bud�etowej; Bud�et pa�stwa - zestawienie dochod�w i wydatk�w pa�stwa w okre�lonym czasie; Podatki netto - r�nica mi�dzy wp�ywami podatkowymi pa�stwa a wydatkami w postaci p�atno�ci transferowych; Eksport - polega na sprzedawaniu za granic� d�br, us�ug, zasob�w oraz przekazywaniu dochod�w; Import - polega na kupowaniu za granic� d�br, us�ug i zasob�w oraz sprowadzaniu dochod�w; Eksport netto - r�nica mi�dzy eksportem a importem danej gospodarki; Zr�wnowa�ony bilans handlu zagranicznego - wyst�puje w przypadku, gdy eksport produkt�w jest dla danego kraju r�wny importowi; Nadwy�ka bilansu handlu zagranicznego - wyst�puje, gdy w obliczaniu eksportu netto otrzymuje si� wynik dodatni(przewaga eksportu nad importem); Deficyt bilansu handlu zagranicznego - wyst�puje, gdy w obliczeniu eksportu netto otrzymuje si� wynik ujemny(przewaga importu na eksportem); Globalna produkcja - ca�o�� produkcji w danej gospodarce; Produkt krajowy brutto - warto�� strumienia nowych d�br i us�ug finalnych wytworzonych w danym czasie przez czynniki produkcji zlokalizowane na terenie danego kraju, niezale�nie od tego, kto jest ich w�a�cicielem; Produkty finalne - dobra i us�ugi nabywane przez ostatecznych u�ytkownik�w, nie podlegaj�ce dalszej obr�bce ani odsprzeda�y; Produkty po�rednie - dobra i us�ugi nabywane w celu ich dalszego przetwarzania, kt�rych warto�� wchodzi w dobra l us�ugi finalne sprzedawane ostatecznym u�ytkownikom: Zapasy - dobra po�rednie, kt�re nie zosta�y sprzedane lub zosta�y sprzedane lecz nie zosta�y przetworzone w czasie obj�tym badaniem; do zapas�w wlicza si� r�wnie� wyprodukowane i niesprzedane dobra finalne; Inwestycje w kapita� obrotowy - tworzenie zapas�w, czyli zmiana ilo�ci d�br, kt�rych produkcja nie zosta�a zako�czona lub kt�re wytworzono lecz nie sprzedano w danym czasie, Inwestycje w kapita� trwa�y - inwestycje w dobra d�ugotrwa�ego u�ytku; mieszkaniowe: wydatki na budow� nowych dom�w i mieszka�; niemieszkaniowe: wydatki na budow� fabryk, zak�ad�w produkcyjnych oraz na ich wyposa�enie; Warto�� dodana - r�nica mi�dzy przychodem ze sprzeda�y d�br i us�ug wytworzonych przez dan� firm� a sum�, kt�r� musi ona zap�aci� innym firmom za u�yte przez siebie dobra po�rednie; jest to miara warto�ci jak� przedsi�biorstwa dodaj� do poszczeg�lnych produkt�w na ka�dym etapie produkcji; Amortyzacja - koszt zu�ycia kapita�u trwa�ego u�ytego podczas produkcji; Zakupy rz�dowe - wydatki pa�stwa dokonywane przez szczeble centralny i lokalny na rynku towar�w i us�ug finalnych; Produkt Narodowy Brutto -jest miar� aktywno�ci gospodarczej ca�ego narodu, wlicza si� wi�c do niego produkcj� powsta�� jako rezultat wykorzystania czynnik�w produkcji danego narodu bez wzgl�du na ich lokalizacj�; Produkt Narodowy Netto - wyra�a wielko�� produktu narodowego z potr�ceniem tej cz�ci produkcji, kt�ra jest niezb�dna do odtworzenia zu�ytych d�br kapita�owych; Doch�d Narodowy - jest r�wny sumie wynagrodze� czynnik�w produkcji, b�d�cych w�asno�ci� obywateli danego kraju i Jest produkt narodowy netto pomniejszony o podatki po�rednie czyli produkt narodowy netto w cenach czynnik�w produkcji; Doch�d Osobisty - suma dochod�w faktycznie otrzymanych przez ludzi, gdy� nie uwzgl�dnia cz�ci zysk�w przedsi�biorstw, kt�re s� przeznaczane na ich rozw�j; Doch�d rozporz�dzalny (do dyspozycji) - warto��, kt�r� gospodarstwa domowe mog� wyda� na konsumpcj� lub oszcz�dno�ci, jest to wi�c doch�d osobisty pomniejszony o podatki od dochod�w osobistych; Nominalny ( bie��cy) PKS - wielko�� PKB obliczana na podstawie cen rynkowych d�br i us�ug; mo�e by� myl�cy, gdy� zale�y od og�lnego poziomu cen d�br i us�ug; Realny PKB - za podstaw� do jego obliczania przyjmuje si� poziom cen z okre�lonego roku tzw. roku bazowego; dzi�ki temu otrzymujemy obiektywn� warto�� PKB w cenach sta�ych; Efekty zewn�trzne - ujemne skutki wywierane przez transakcje rynkowe na ludzi, kt�rzy nie uczestnicz� w nich bezpo�rednio; przy produkcji d�br i us�ug powstaj� tzw. �antydobra", kt�re nie s� po��dane spo�ecznie, a ich warto�� powinna pomniejsza� rozmiary wytworzonej produkcji; np. zanieczyszczenia w�d, powietrza; Miernik dobrobytu ekonomicznego(Net Economic Welfare) - uwzgl�dnia trzy zmiany sposobu obliczania PKB: 1 umiana klasyfikacji niekt�rych wydatk�w na dobra finalne i po�rednie; 2,uwzgl�dnienie warto�ci us�ug trwa�ego u�ytku np, warto�� wolnego czasu, produkcja gospodarki nieoficjalnej; 3-pomniejszenie PKB o przybli�on� warto�� szkodliwych efekt�w zewn�trznych; Oszcz�dno�ci pa�stwowe - dochody pa�stwa pomniejszone o p�atno�ci transferowe i wydatki rz�dowe, a wi�c nadwy�ka bud�etowa, Zagraniczne inwestycje netto - suma eksportu netto oraz sumy p�atno�ci transferowych netto z zagranicy i dochod�w netto z czynnik�w produkcji za granic� (Nx+Nv); Oszcz�dno�ci reszty �wiata - r�nica importu netto i sumy p�atno�ci transferowych netto z zagranicy i dochod�w netto z czynnik�w produkcji za granic� (-Nx-Nv); Kapita� - wszystkie �rodki produkcji, kt�re mog� by� wykorzystane w procesie produkcji d�br i us�ug; Produkcja potencjalna - produkcja przy pe�nym wykorzystaniu wszystkich czynnik�w produkcji; jest realna wielko�� produkcji jak� mo�na uzyska� przy dost�pnym kapitale produkcyjnym i zasobach pracy; Naturalny poziom produkcji - produkcja wytworzona w gospodarce, w kt�rej stopa bezrobocia jest r�wna naturalnej przy ustabilizowanej inflacji; Popyt globalny(zagregowany) ...
Solceress