34.CHARAKTERYSTYKA OPERY NEAPOLITAŃSKIEJ I PRÓBY JEJ ZREFORMOWANIA W TWÓRCZOŚCI CH.W.GLUCKA
Cechy charakterystyczne opery neapolitańskiej:
-wirtuozeria
-arie da capo(3-cz,improwizowane)
-akcja zagmatwana
-arie są popisem wirtuozerii śpiewaków, ich kontrastu wokalnego
-Alessandro Scarlatti: rozwój homofonii b. c. , przeniesienie stylu koncertującego do arii,
- opera seria: gatunek poważny, budowa z arii da capo, ensembli, recytatywów, chórów i ritornelii-opera buffa: gatunek komiczny, treść dowcipna, wstawki pantomimiczne, taneczne, akcja żywa, arie krótsze niż w operze seria-recytatyw secco- melodia z b. c. recytatyw accompagnato- rozwninieta melodia na tle akom. orkiestry
Cechy opery Glucka :
-libretta uproszczone: nie związane z zawiłą intrygą
-rezygnacja z nadmiaru zespołów
-rezygnacja z recytatywów secco
-dążenie do zatarcia między recytatywem a arią: aria nie może zatrzymywać akcji i odwracać uwagi –ograniczenie elementów popisowych
Reforma opery Glucka (Christoph Willibald Gluck)1714-1787
¨ reformatorem opery w XVIII w. uważa się Christiana Willibalda Glucka-kompozytora niemieckiego, który posiadł swoje doświadczenie w dziedzinie opery poprzez wieloletnie wędrówki po Pradze, Londynie, Hamburgu, Kopenhadze i Wiedniu; naczelną ideą była teza, że muzyka powinna służyć treści słownej, równowaga między słowem a muzyką miała podkreślić znaczenie akcji dramatycznej; pierwsza opera Glucka to „Artaserse”, a pierwsza zreformowana opera Glucka to „Orfeusz i Eurydyka”;
¨ Gluck postanowił także wprowadzić nową koncepcję baletu: miejsce dawnego suitowego szeregu tańców zajęła muzyka podporządkowana wyrazistej akcji scenicznej, pierwszym baletem przyznającym pierwszoplanową rolę stronie mimicznej i choreograficznej był „Don Juan”;
¨ Zmiany w operze: powróciła tematyka starożytna, postacie zaczerpnięte z tematyki starogreckiej pogłębione psychologicznie zyskały wymiar ogólnoludzki i ponadczasowy, eliminacja czynników niedramatycznych-odwrót od popisowej arii, czynnikiem kształtującym formę opery stał się podział na sceny, w partiach solowych ograniczono ornamentacje, wzrosła rola ustępów zespołowych (instrumentalnych i chóralnych), uwertura zyskała znaczenie integralnej części wprowadzającej w nastrój i treść dzieła, liczba aktów przestała być traktowana schematycznie-miała być wynikiem logiki dramaturgii, zwiększona rola chóru przyczyniła do zróżnicowania fragmentów chóralnych na: dramatyczne i komentujące i obrzędowe, w ramach ustępów
¨ solowych w dalszym ciągu funkcjonowały aria i recytatyw, nastąpiło ograniczenie liczby samodzielnych ustępów instrumentalnych;
¨ Trzon orkiestry w utworach scenicznych Glucka stanowi kwintet smyczkowy instrumenty dęte w podwójnej obsadzie, kompozytor poszerzał orkiestrę o inne instrumenty: rożek angielski, harfę, flet piccolo, bęben, talerze i trójkąt;
¨ Z reformy Glucka korzystał Mozart, zachowała ona żywotność do 2.połowy XIX w. po czasy Wagnera; od czasu tej reformy zaczęto stosować teksty w narodowych językach;
¨ W r. 1776 powstał spór między „gluckistami” (zwolennicy opery francuskiej) a „piccinistami” (zwolennicy opery włoskiej, zwłaszcza dzieł Niccolo Picciniego).
landarenca