DYDAKTYKA RATOWNICTWA
W wyniku procesu kształcenia uczeń powinien umieć:
- zdefiniować dydaktykę jako naukę i wymienić jej związki z innymi naukami;
- zastosować do zjawisk dydaktycznych właściwą im terminologię;
- scharakteryzować proces uczenia się – nauczania;
- określić prawidłowości procesu dydaktycznego, zasady, metody, techniki dydaktyczne:
- zastosować prawidłowo w praktyce dydaktycznej zasady, metody, i techniki dydaktyczne:
- zastosować w praktyce dydaktycznej istniejące oraz opracować nowe pomoce dydaktyczne;
- zorganizować i przeprowadzić szkolenie w zakresie profilaktyki zagrożeń cywilizacyjno – środowiskowych i pierwszej pomocy;
- zaplanować i przeprowadzić zajęcia dydaktyczne z ratownictwa w placówce systemu oświaty i poza nim;
- zaplanować i przeprowadzić oświatę ratowniczą w różnych środowiskach;
- dobrać do wieku uczestników szkolenia i tematu zajęć treści i formy przekazu wiedzy ratowniczej i niezbędnych umiejętności;
- propagować w społeczeństwie wiedzę i umiejętności ratownicze oraz zaangażowanie w problematykę bezpieczeństwa społecznego.
- wykorzystywać wiedzę dydaktyczną w procesie podnoszenia kwalifikacji własnych.
- realizować zadania dydaktyczne zgodnie z zasadami etyki.
2. Materiał nauczania
1. Jak się uczyć?
Uczenie się indywidualne. Automotywacja. Planowanie i organizowanie pracy własnej. Korzystanie ze źródeł wiedzy. Czytanie podręczników. Sporządzanie notatek i konspektów. Uaktualnienie notatek. Porządkowanie materiału. Pisanie opracowań. Formułowanie problemów i stawianie pytań. Formy pracy grupowej. Samokontrola.
Przykładowe ćwiczenia:
· utworzyć notatkę metodą maind mapu,
· utworzyć notatkę w układzie landscape, na stronie formatu A-4, i porównać z notatką tradycyjną,
· wyszukać zlecone informacje naukowe z wykorzystaniem katalogów bibliotecznych i sieci informatycznych (Internet).
· sporządzić plan nauki własnej i narzędzia autokontroli procesu uczenia się – nauczania.
· sporządzić notatkę bibliograficzną z przeczytanej lektury.
· wykonać dowolną pomoc dydaktyczną do planowanych zajęć dydaktycznych.
· zorganizować zespół samopomocy edukacyjnej w procesie uczenia się.
2. Człowiek w systemie społecznym
Poznanie i uczenie się. Poznanie naukowe i pojęcie nauki. Dydaktyka jako nauka. Związki dydaktyki z psychologią, socjologią, metodologią, filozofią, prakseologią, ekonomią i polityką.
Uczenie się a rozwój. Teorie dydaktyczne na tle koncepcji rozwoju osobowości.
Teoria systemów. Społeczeństwo jako system. Człowiek w społeczeństwie. Cele i zadania państwowego systemu edukacyjnego. Edukacja w systemie społecznym.
Zarys prawnych regulacji systemu oświaty.
· zgromadzić i przeanalizować materiały źródłowe na temat dydaktyki i jej związków. (notatki z wykładu, podręczniki, publikacje, akty prawne, wiadomości prasowe, telewizyjne, Internet),
· zgromadzić i przeanalizować materiały źródłowe na temat teorii systemów, właściwości ról społecznych i wynikających z nich zachowań (notatki z wykładu, podręczniki, publikacje, akty prawne, wiadomości prasowe, telewizyjne, Internet),
· przygotować się do dyskusji na wskazany temat,
· przygotować referat na wybrany temat z zakresu dydaktyki jako nauki.
· przygotować, jako zadanie na rzecz bezpieczeństwa obywatelskiego, esej na wybrany temat z zakresu dydaktyki ratownictwa medycznego,
3. Teoria nauczania
Proces uczenia się – nauczania w życiu człowieka. Opanowywanie wiedzy, wyrabianie sprawności, kształtowanie przekonań i postaw. Kształcenie intencjonalne - nauczanie. Kształcenie wielostronne. Kształcenie ustawiczne.
Zasady dydaktyczne: poglądowości, systematyczności, samodzielności, efektywności, stopniowania trudności, trwałości uzyskanych efektów.
Metody dydaktyczne: słowne (wykład, pogadanka, dyskusja, praca z podręcznikiem), poglądowe (obserwacja i pomiar), oparte na działaniu praktycznym (ćwiczenia, zajęcia laboratoryjne), gier dydaktycznych (inscenizacja sytuacyjna, giełda pomysłów), aktywizujące (plakat dydaktyczny, metaplan, puzzle, krzyżówka, metoda projektów).
Historyczne i współczesne środki dydaktyczne wspomagające proces uczenia się – nauczania.
Optymalizacja doboru metod w zależności od odbiorcy: Charakterystyka dziecka w wieku przedszkolnym, ucznia szkoły podstawowej, ucznia gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej i dorosłego. Uwarunkowania kulturowe uczniów i słuchaczy. Uwarunkowania socjologiczne i psychologiczne w optymalizacji doboru metod nauczania.
Taksonomia celów kształcenia w ratownictwie. Operacjonalizacja celów kształcenia. Treści dydaktyczne, psychologiczne, medyczne i techniczne prowadzące do pożądanych zmian w zachowaniach i postawach słuchaczy w dążeniu do ochrony zdrowia i życia człowieka.
Metody badań efektywności nauczania i uczenia się. Sprawdzanie i ocenianie osiągnięć słuchaczy. Formy konwencjonalne. Formy testowe. Sprawdzanie za pomocą urządzeń technicznych. Sprawdzanie za pomocą kontroli symulacyjnej.
· zaplanować i przeprowadzić wykład, pogadankę, seminarium lub konwersatorium.
· skonstruować scenariusz gry dydaktycznej.
· skonstruować puzzle i krzyżówkę dydaktyczną.
· zastosować metodę metaplanu i plakatu dydaktycznego.
· zaprojektować i wykonać planszę projektoskopową.
· zaprojektować i przedstawić prezentację komputerową.
· opracować założenia dokumentacyjne projektu dydaktycznego.
· zaprojektować w konsultacji z nauczycielem zajęcia z zastosowaniem metod nauczania dobranych do wieku, płci i zawodu słuchaczy,
· przeprowadzić, pod kontrolą nauczyciela, zajęcia wybraną metodą, dokonać ich ewaluacji i ocenić skuteczność zastosowanej metody,
· przygotować sesję plakatowa na wybrany temat,
· przygotować i przeprowadzić dyskusję (np. na temat profilaktyki zakażeńratownictwie, terroryzmu, bezpieczeństwa klimatologicznego, i in.).
· dokonać gradacji celów dla realizacji wybranego zadania dydaktycznego.
· sporządzić listę celów szczegółowych i ogólnych z punktu widzenia realizacji zadania wzrostu poziomu bezpieczeństwa społecznego i pierwszej pomocy,
· skonstruować test wiedzy.
· skonstruować arkusz obserwacyjny dla oceny zadania praktycznego.
· zaprojektować rodzaj i technikę kontroli przebiegu realizacji określonych zadań z użyciem urządzeń technicznych (aparat i kamera cyfrowa, przystawki komputerowe do fantomów ćwiczeniowych itp.),
· opracować arkusz ewaluacyjny.
· przeprowadzić analizę ilościową i jakościową zebranego materiału ewaluacyjnego w formie liczbowej, graficznej i opisowej.
4. Organizacja pracy dydaktyka ratownictwa
Określenie czynności nauczyciela ratownictwa w szkole, instruktora kursu ratowniczego, organizatora służb ratownictwa wewnątrzzakładowego. Wprowadzenie pojęć, treści, kierowanie procesem zdobywania wiedzy i umiejętności, określenie prawidłowości charakteryzujących postępowanie ratownicze. Kierowanie procesem przechodzenia od teorii do praktyki, organizowanie zajęć praktycznych.
· zdiagnozować zakres potrzeb z punktu widzenia interesu społecznego i interesu słuchaczy szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i ratownictwa,
· zaplanować zajęcia.
· dobrać treści i metody adekwatne do tematów i środowiska.
· przygotować konspekt zajęć.
· zaprojektować narzędzia ewaluacji.
· przeprowadzić zajęcia dydaktyczne.
· dokonać ewaluacji przeprowadzonych zajęć.
5. Etyka w dydaktyce ratownictwa
Dziedziczenie biologiczne i kulturowe. Etyka w życiu i dydaktyce. Etyka niezależna i pojęcie interesu. Etos narodowy. Pojęcia godności osobistej, odpowiedzialności i honoru. Deontologia w ratownictwie. Dylematy etyczne decyzji ratowniczych.
Deontologia w dydaktyce. Niebezpieczeństwa złej dydaktyki i wymóg kompetencji (wiedzy, uprawnień, odpowiedzialności i znajomości warsztatu dydaktycznego) nauczyciela.
6. Stosowanie wiedzy dydaktycznej w edukacji ratownictwa
1. Przygotować metodą projektów i przeprowadzić (z zachowaniem pełnej dokumentacji projektowej) inscenizację, z zakresu edukacji dla bezpieczeństwa własnego, dla dzieci w wieku przedszkolnym i/lub młodszym wieku szkolnym.
2. Przygotować metodą projektów i przeprowadzić, (z zachowaniem pełnej dokumentacji projektowej), techniką plakatu dydaktycznego oraz pokazu, dwugodzinne zajęcia szkoleniowe z zakresu edukacji dla bezpieczeństwa młodzieży szkoły podstawowej.
3. Przygotować metodą projektów i przeprowadzić, (z zachowaniem pełnej dokumentacji projektowej), techniką metaplanu i pokazu, zajęcia szkoleniowe z zakresu edukacji dla bezpieczeństwa i pierwszej pomocy dla młodzieży gimnazjum.
4. Przygotować metodą projektów i przeprowadzić, (z zachowaniem pełnej dokumentacji projektowej), techniką burzy mózgów i pokazu, zajęcia szkoleniowe z zakresu edukacji dla bezpieczeństwa i pierwszej pomocy dla młodzieży licealnej.
5. Przygotować metodą projektów, (z zachowaniem pełnej dokumentacji projektowej), łącznie z niezbędnym zestawem pomocy dydaktycznych, program kursu pierwszej pomocy uwzględniający specyfikę zagrożeń wskazanego zakładu produkcyjnego.
6. Przygotować, opracować i przeprowadzić wykład konwersatoryjny na wyznaczony temat, a w szczególności:
a)bezpieczeństwo w domu i zagrożenia wypływające z cywilizacyjnych ułatwień w gospodarstwie domowym.
b)czynniki ryzyka w chorobach układu krążenia.
c)zagrożenia toksyczne, w tym toksycznymi środkami przemysłowymi (TSP) i ochrona przed zatruciami.
d)zagrożenia terrorystyczne i symptomy ich występowania.
e)diagnozowanie i ratownictwo w nagłym zagrożeniu życia.
4. Zaprojektować i wykonać multimedialną formę propagandowo-informacyjną na temat ratownictwa i/lub oświaty zdrowotnej.
•Plansze, schematy, ryciny, fotogramy.
•Foliogramy.
•Fantomy, modele, eksponaty
•Multimedialne programy i prezentacje komputerowe
•Filmy dydaktyczne.
•Oprogramowanie komputerowe
Zadaniem przedmiotu dydaktyka ratownictwa jest przygotowanie ucznia do efektywnego uczenia i szkolenia masowego w udzielaniu pierwszej pomocy w nagłych stanach zagrożenia życia i urazach, propagowania profilaktyki zagrożeń, kształtowania pożądanych, z punktu widzenia wzrostu bezpieczeństwa społecznego, postaw.
Zadanie stawia przed organizatorami procesu dydaktycznego (dyrektorem szkoły i nauczycielami) określone wymagania, zarówno w zakresie pełnej świadomości finalnego efektu kształcenia, jak organizacji pracy dydaktycznej i wyposażenia pracowni.
Przedmiot realizowany jest w trzech semestrach. Ćwiczenia pierwszego i drugiego semestru realizować należy w pracowni pod bezpośrednim kierownictwem nauczyciela. Powinny one przebiegać w grupach dziesięcio, maksymalnie piętnastoosobowych.
Ćwiczenia semestru trzeciego, powinny być realizowane, przez uczniów poza szkołą, w różnych środowiskach, w drodze realizacji uczniowskich projektów dydaktycznych. Projekty te powinny być wykonywane samodzielnie, zgodnie z zawartym z uczniami kontraktem, przy ograniczonej, konsultacyjno - kontrolnej, pomocy nauczyciela przedmiotu,
Ważna jest korelacja dydaktyki ratownictwa z psychologią i pozostałymi przedmiotami. Wskazane jest wspólne prowadzenie wybranych zajęć, których tematyka to uzasadnia, przez dwóch lub nawet trzech nauczycieli przedmiotowych.
...
WCEM