MIECZYS�AW GOGACZ OBRONA INTELEKTU Wydanie pierwsze Akademia Teologii Katolickiej Warszawa 1969 Edycja internetowa wg wydania pierwszego . Mieczys�aw Gogacz SPIS TRE�CI OD AUTORA ....................................................................................................................................................... 5 WST�P.................................................................................................................................................................. 6 Dlaczego obrona intelektu ............................................................................................................................... 6 Rozdzia� Pierwszy: ZAGRO�ENIE INTELEKTU................................................................................................8 1. Dominuj�ce pr�dy umys�owe ...................................................................................................................... 8 1.1. Sk�d wiemy o zagro�eniu intelektu ................................................................................................... 8 1.2. Okre�lenie postawy umys�owej ....................................................................................................... 10 1.2.1. Postawa umys�owa a uporz�dkowany zesp� twierdze�........................................................ 10 1.2.2. Postawa umys�owa a �wiatopogl�d ........................................................................................ 11 1.3. Postawa umys�owa wed�ug egzystencjalizmu.................................................................................. 13 1.4. Intuicjonizm - pr�d towarzysz�cy egzystencjalizmowi.................................................................... 17 1.5. Irracjonalizm...................................................................................................................................20 1.6. Relatywizm ..................................................................................................................................... 21 1.7. Skrajny racjonalizm ......................................................................................................................... 22 1.8. Scjentyzm jako inna wersja skrajnego racjonalizmu ....................................................................... 26 1.9. Wnioski........................................................................................................................................... 27 1.9.1. Struktura umys�owo�ci wsp�czesnej..................................................................................... 28 1.9.2. Cechy wsp�czesnej kultury umys�owej ................................................................................ 29 2. Teorie jednego intelektu ............................................................................................................................ 31 2.1. Filozoficzna geneza teorii jednego intelektu.................................................................................... 32 2.1.1. Tradycja plato�ska ................................................................................................................. 33 2.1.1.1. Poznanie wy��cznie bierne i wy��cznie czynne............................................................35 2.1.1.2. Poznanie bierno-czynne................................................................................................ 36 2.1.1.3. Wnioski ........................................................................................................................ 38 2.1.2. Tradycja arystotelesowska ..................................................................................................... 39 2.1.2.1. Intelekt pochodzi z materii ........................................................................................... 40 2.1.2.2. Intelekt bytuje poza cz�owiekiem ................................................................................. 42 2.1.2.3. Jeden intelekt o funkcjach bierno-czynnych................................................................. 43 2.1.2.4. Wnioski ........................................................................................................................ 46 2.2. Teoria jednego intelektu u Descartesa ............................................................................................. 47 2.2.1. Wyk�ad teorii......................................................................................................................... 47 2.2.2. Krytyka ze strony J. Maritaina ............................................................................................... 49 2.2.3. Krytyka ze strony S. Swie�awskiego ..................................................................................... 51 2.2.4. Kr�g kartezja�ski ................................................................................................................... 52 2.2.5. Wnioski ................................................................................................................................. 54 2.3. Wsp�czesna teoria czynnego intelektu wed�ug Gordona................................................................ 55 2.4. Konsekwencje teorii jednego intelektu ............................................................................................ 58 2 Rozdzia� drugi: NATURA INTELEKTU............................................................................................................. 60 1. Filozoficzna geneza teorii dwu intelekt�w ................................................................................................ 60 1.1. Monizm i pluralizm......................................................................................................................... 60 1.1.1. Podzia� monizmu i pluralizmu ............................................................................................... 61 1.1.2. Krytyka monizmu................................................................................................................... 65 1.2. Idealizm i realizm ............................................................................................................................ 68 1.3. Realistyczna teoria rzeczywisto�ci................................................................................................... 71 1.4. Elementy realistycznej teorii cz�owieka........................................................................................... 78 1.5. Poznanie przednaukowea teoria natury intelektu............................................................................81 1.6. Wnioski........................................................................................................................................... 84 2. Teoria dwu intelekt�w ............................................................................................................................... 85 2.1. Wykrycie dwu intelekt�w na podstawie ich poznawczego dzia�ania............................................... 85 2.2. Argumentacja Tomasza z Akwinu...................................................................................................92 2.3. Tomasz a Arystoteles......................................................................................................................96 2.4. Istnienie intelektu duchowego wed�ug M. A. Kr�pca...................................................................... 98 2.5. Struktura obu intelekt�w................................................................................................................102 2.5.1. Pogl�d Tomasza z Akwinu................................................................................................... 105 2.5.2. Elementy konstytutywne intelekt�w .................................................................................... 107 2.5.2.1. Przypad�o�ciowe istnienie intelekt�w......................................................................... 107 2.5.2.2. Tre�� istoty intelekt�w ............................................................................................... 108 2.5.2.3. Powi�zanie intelektu z dusz�...................................................................................... 109 2.5.3. Zestawienie natury intelekt�w.............................................................................................. 111 2.6. Terminy okre�laj�ce intelekt..........................................................................................................112 2.7. Teoria duszy rozumnej i teoria osoby ............................................................................................ 113 2.8. Wnioski......................................................................................................................................... 115 3. Filozoficznekonsekwencje teorii dwu intelekt�w...................................................................................116 3.1. Unikni�cie sensualizmu ................................................................................................................. 116 3.2. Unikni�cie skrajnego empiryzmu i skrajnego racjonalizmu .......................................................... 117 3.3. Unikni�cie metafizycznego idealizmu ........................................................................................... 119 3.4. Uzasadnienie pluralistycznego realizmu egzystencjalnego............................................................ 120 3.4.1. Odrzucenie teorii intelektu oddzielonego....................................
dr_vanini