Twardowski Jan - Rachunek dla dorosłego.pdf
(
275 KB
)
Pobierz
26757326 UNPDF
JAN TWARDOWSKI
RACHUNEK DLA DOROSŁEGO
OD AUTORA
Wiersze to jeszcze jeden sposób mówienia do drugiego człowieka - i do samego siebie.
S
ą
tacy, co uwa
Ŝ
aj
ą
,
Ŝ
e człowiek, który je tworzy, szuka własnych prze
Ŝ
y
ć
. Czy o to tylko chodzi?
Wydaje si
ę
,
Ŝ
e powinien odnajdywa
ć
t
ę
prawd
ę
, która go przerasta, t
ę
, która stale si
ę
mu wymyka.
Prawda ta jest tak obszerna,
Ŝ
e chocia
Ŝ
było tylu wspaniałych poetów, wci
ąŜ
pojawiaj
ą
si
ę
nowi i
podejmuj
ą
jeszcze raz ten sam trud.
Pochłania mnie wiara, ale wiara, która nie jest statyk
ą
, zatrzymaniem si
ę
, lecz ci
ą
głym
odkrywaniem na nowo tajemnicy.
Pochłania mnie pragnienie zgł
ę
bienia tre
ś
ci wspólnych nam wszystkim, szukaj
ą
cym odpowiedzi
na nasze ludzkie l
ę
ki, wynikaj
ą
ce mi
ę
dzy innymi z poczucia samotno
ś
ci czy trwogi wobec spraw
ostatecznych.
Ś
wiat mo
Ŝ
na zaakceptowa
ć
, je
ś
li si
ę
dostrze
Ŝ
e warto
ść
czy nawet wi
ę
cej - urok dramatu, jaki jest
składnikiem
Ŝ
ycia.
Cho
ć
to takie zadziwiaj
ą
ce.
Mo
Ŝ
na przyj
ąć
tak
Ŝ
e wiele innych spraw, jak na przykład ró
Ŝ
norodno
ść
typów ludzkich, którym
wspólna jest jednak potrzeba rozwi
ą
zywania tajemnicy
Ŝ
ycia.
Jest poznanie naukowe, intelektualne, oparte na ła
ń
cuchu logicznie biegn
ą
cych my
ś
li, ale poezja
posługuje si
ę
, według mnie, poznaniem intuicyjnym i dlatego mo
Ŝ
e by
ć
na pozór nielogiczna i
zdumiewaj
ą
co trafna zarazem. Bo rodzi si
ę
z wyobra
ź
ni i pod
ś
wiadomo
ś
ci, tajemniczej gł
ę
bi
człowieka. Potrafi od razu wskoczy
ć
w
ś
rodek sprawy, obj
ąć
cało
ść
.
Wspaniała i urzekaj
ą
ca jest miło
ść
człowieka. Dlaczego jednak próbuj
ę
mówi
ć
o niej w
paradoksach? - na przykład: "S
ą
tacy co si
ę
na zawsze kochaj
ą
i dopiero wtedy nie mog
ą
by
ć
razem" albo "miło
ść
to samotno
ść
co ł
ą
czy najbli
Ŝ
szych". My
ś
l
ę
,
Ŝ
e stale kochamy to, co jest
wi
ę
ksze od nas. Znowu zawsze ta wymykaj
ą
ca si
ę
prawda.
Zachwyca mnie otaczaj
ą
cy nas
ś
wiat, jego kolor, d
ź
wi
ę
k, zapach, ró
Ŝ
norodno
ść
. Wracam do
starego Linneusza, który nazywał po imieniu zwierz
ę
ta, ptaki, ro
ś
liny. Długo i cierpliwie uczyłem
si
ę
przyrody, czytam ksi
ąŜ
ki przyrodnicze. Zbieram zielniki. Kiedy si
ę
mówi tyle o człowieku, o
ró
Ŝ
nie pojmowanym humanizmie - widz
ę
urok szpaka, wilgi, dzikiego królika, szorstkowłosego
wy
Ŝ
ła. Juliusz Słowacki w znanej strofie z "Beniowskiego" pisze,
Ŝ
e Bóg jest Bogiem rozhukanych
koni, a nie pełzaj
ą
cych stworze
ń
, s
ą
dz
ę
,
Ŝ
e jest tak
Ŝ
e Bogiem chrz
ą
szczy, mrówek, biedronek i
szczypawek.
Czy takie widzenie przyrody nie uczy nas pokory?
Przecie
Ŝ
to samo
ś
wiatło pada i na ludzi, i na koniki polne, i na
ś
wierszcze.
Ś
wiat dany nam jest w sposób rzeczywisty, a nie tylko wyobra
ź
niowy. Nie istnieje jako
pomy
ś
lenie czy poetycka rzecz.
Jest zbiorem rzeczy egzystuj
ą
cych. I dlatego lubi
ę
nazywa
ć
po imieniu drzewa, kwiaty, kamienie.
Daleki jestem od operowania, tak powszechnego dzi
ś
, znakami: ptak, zwierz
ę
, ryba, li
ść
, kwiat.
Widz
ę
bowiem dzi
ę
cioła, kosa, bociana, słonia, pstr
ą
ga,
ś
laz, borsuka, wrotycz, makol
ą
gw
ę
-
konkretny, nie anonimowy
ś
wiat. Wiem,
Ŝ
e li
ść
wi
ą
zu drapie,
Ŝ
e gryka ro
ś
nie na czerwonej
łodydze,
Ŝ
e gile maj
ą
nosy grube, a dudki krzywe,
Ŝ
e pstr
ą
gi s
ą
szaroniebieskie, a wilcza jagoda
brunatnofioletowa.
Zdumiewam si
ę
i zachwycam urod
ą
i dziwno
ś
ci
ą
widzialnego i niewidzialnego
ś
wiata. To, co
widzialne, dotykalne, pozwala okre
ś
li
ć
granice niewiadomego i niepoznawalnego. Bez tej jedynej
bliskiej miary
ś
wiata nie dałoby si
ę
te
Ŝ
dostrzec i poj
ąć
jego nieuchwytnych tajemnic.
Interesuje mnie wi
ę
c wszystko: ptaki, kwiaty, owady, kamienie.
I zamiast o katedrach i gotykach wol
ę
pisa
ć
o drzewach, które maj
ą
w sobie co
ś
ze wspomnienia
raju.
Ś
wiat jest naprawd
ę
cudowny...
Artysta nie fotografuje rzeczywisto
ś
ci. My
ś
l
ę
,
Ŝ
e je
ś
li patrzy na przyrod
ę
, nie musi jej analizowa
ć
,
dostrzega jej pewne elementy w zale
Ŝ
no
ś
ci od swoich prze
Ŝ
y
ć
. Chłopiec, który wr
ę
cza ukochanej
ró
Ŝę
, nie my
ś
li o tym,
Ŝ
e owad zranił si
ę
o jej kolec.
Liczymy siedem, pi
ęć
albo dwie kropki na biedronce - nie wiedz
ą
c,
Ŝ
e jest drapie
Ŝ
nikiem.
Czy jednak jest to tylko okrucie
ń
stwo? Mo
Ŝ
na dostrzec w przyrodzie nawet humor.
Pasikonik ma oczy na przednich nogach, koliber leci tyłem, kowalik chodzi do góry ogonem. A ja
lubi
ę
humor dyskretnego u
ś
miechu, który rodzi si
ę
na przykład z zestawienia rzeczy
nieoczekiwanych.
Obce s
ą
mi retoryka, dydaktyka i patos. Próbuj
ę
pisa
ć
wiersze, które nie byłyby manifestami.
Lepiej niech nie nawołuj
ą
i nie nawracaj
ą
. Niech nios
ą
swoje tre
ś
ci w łagodnym zawieszeniu, w
zaufaniu, w
Ŝ
arliwej otwarto
ś
ci na
Ŝ
ycie i jego powszednie sprawy. Niech podejmuj
ą
dialog ze
wszystkimi postawami. My
ś
l
ę
,
Ŝ
e kto, jak kto, ale poeta powinien by
ć
towarzyszem wierz
ą
cych i
niewierz
ą
cych.
Szuka
ć
tego, co ł
ą
czy, a nie dzieli.
Tylko szczero
ść
prze
Ŝ
ycia zbli
Ŝ
a ludzi i mo
Ŝ
e przekonywa
ć
.
Nie znosz
ę
ironicznego grymasu.
Czy nie podwa
Ŝ
a on czasem samego faktu ludzkiej egzystencji? Jak ju
Ŝ
wspomniałem, lubi
ę
humor.
Dostrzegam w nim
ś
wiadectwo pokory, wewn
ę
trzne ciepło, próbuj
ę
dystansu. Nieraz wydobywa
go staro
ś
wiecki rym.
Dla mnie najwi
ę
kszym dramatem jest dramat wolnej woli człowieka, dramat wyboru pomi
ę
dzy
dobrem a złem. Dramat moralno
ś
ci. Jakie to przera
Ŝ
aj
ą
ce,
Ŝ
e to wła
ś
nie człowiek mo
Ŝ
e mordowa
ć
,
krzywdzi
ć
, wywoła
ć
wojn
ę
. Ale przecie
Ŝ
i w
ś
wiecie upadaj
ą
cego człowieka mo
Ŝ
na dostrzec tyle
po
ś
wi
ę
cenia, miło
ś
ci, dobroci,
Ŝ
alu. Nie tylko Ojca Kolbe, ale i Janusza Korczaka. Nawet na
dramat patrz
ę
oczyma staro
Ŝ
ytnych, którzy w dramacie nie widzieli tragedii rozpaczy, ale
niezrozumiałe działanie.
Wydarzenia miały gł
ę
bi
ę
perspektywiczn
ą
, były symbolem niesko
ń
czono
ś
ci i ukazywały
tajemnic
ę
. Dramat mógł by
ć
oczyszczeniem, trudn
ą
drog
ą
do dobra.
Tyle si
ę
dzisiaj mówi o pokoleniach artystów, o pokoleniu młodych,
ś
rednich i starych.
Pami
ę
tamy,
Ŝ
e w okresie pozytywizmu przeciwstawiano starym pokolenie młodych. Jednak wtedy
były to tak zwane pokolenia "ludzkie" w dokładnym tego słowa znaczeniu. Dzisiaj pokolenia
niezwykle pr
ę
dko si
ę
zmieniaj
ą
. Nadpływaj
ą
jak fale.
Trwaj
ą
nieraz tylko pi
ęć
lat.
Mówi si
ę
: nowa albo stara fala.
Ci, którzy uwa
Ŝ
aj
ą
si
ę
za lepszych od innych tylko dlatego,
Ŝ
e s
ą
młodzi - kuj
ą
przeciwko sobie
bro
ń
, bo przecie
Ŝ
tak szybko nazw
ą
ich starymi. Nie patrz
ę
wi
ę
c na wiek autora, znajduj
ę
nieraz
młodzie
ń
cze wiersze pisane przez starych i starcze młodych. Nie boj
ę
si
ę
form tradycyjnych. Nie
ś
ledz
ę
kierunków, nurtów i tendencji przejawiaj
ą
cych si
ę
w poezji. Pisz
ę
tak, jak mi dyktuje my
ś
l.
Razi mnie błyszcz
ą
ce nowatorstwo po to tylko, aby zadziwi
ć
. My
ś
l
ę
,
Ŝ
e autor, który umie szczerze
zdumiewa
ć
si
ę
otaczaj
ą
cym go
ś
wiatem - mo
Ŝ
e odkrywa
ć
jego stałe tajemnice, niezale
Ŝ
nie od
garbu lat, które d
ź
wiga.
Jan Twardowski
WIERSZE
* * * (Bo
Ŝ
e spraw...)
Bo
Ŝ
e spraw
Ŝ
ebym nie zasłaniał sob
ą
Ciebie
nie zawracał Ci głowy kiedy ustawiasz pasjanse gwiazd
nie tłumaczył stale cierpienia - niech zostanie jak skała ciszy
nie spacerował po Biblii jak paw
nie liczył grzechów l
Ŝ
ejszych od
ś
niegu
nie załamywał r
ą
k nad Okiem Opatrzno
ś
ci
Ŝ
eby serce moje nie toczyło si
ę
jak krzywe koło
Ŝ
ebym nie tupał na tych co stan
ę
li w połowie drogi mi
ę
dzy niewiar
ą
a ciepłem
a zawsze wiedział
Ŝ
e nawet najwi
ę
kszego
ś
wi
ę
tego
niesie jak lich
ą
słomk
ę
- mrówka wiary
Rachunek dla dorosłego
Jak daleko odszedłe
ś
od prostego kubka z jednym uchem
od starego stołu ze zwykł
ą
cerat
ą
od wzruszenia nie na niby
od sensu
od podziwu nad
ś
wiatem
od tego co nagie a nie rozebrane
od tego co wielkie nie tylko z daleka ale i z bliska
od tajemnicy nie wykładanej na talerz
od matki która patrzała w oczy
Ŝ
eby
ś
nie kłamał
od Polski z ran
ą
ty stary koniu
Nie mog
ę
trafi
ć
Wszystko si
ę
pozmieniało nie ma małych dworów
pachn
ą
cych owocami i past
ą
do podłóg
z zazdrostkami w oknach z lawend
ą
w szufladzie
ko
ś
ciół te
Ŝ
nieco inny. Spokojny cho
ć
przecie
Ŝ
bez cichej i dyskretnej prababci łaciny
stara si
ę
by Boga było lepiej wida
ć
lecz Bóg kocha naprawd
ę
wi
ę
c jest niewidzialny
dworce przebudowano ju
Ŝ
nie mog
ę
trafi
ć
na peron gdzie kogo
ś
Ŝ
egnałem na zawsze
długopis karierowicz nieboszczyk
atrament
niebo morze i góry zostały te same
Co zgin
ę
ło
Szukam co było zgin
ę
ło
gwiazdy nie ruszyły si
ę
z miejsca
nie zmieniły adresu
ksi
ęŜ
yc staro
ś
wiecki został po dawnemu
cho
ć
ju
Ŝ
podeptany
tak jak przedtem
półtora miliona gatunków chrz
ą
szczy
w dalszym ci
ą
gu kaczka ma dwana
ś
cie tysi
ę
cy piór
wiatr kr
ę
ci si
ę
w kółko tak stale potrzebny
Ŝ
e bezradny
zgodnie z planem w
ę
druje w marcu łoso
ś
w gór
ę
rzeki
niebieski i szary
gryfon wystawia ptaki wodne unosz
ą
c przedni
ą
łap
ę
g
ęś
tylko pod skrzydło chowa głow
ę
je
ś
li mrówki si
ę
zgubi
ą
to si
ę
same odnajd
ą
bo mrowisko zawsze przy drzewie od południowej strony
podobno małp przybywa - nie ubywa
tylko człowiek stale si
ę
gubi
urodzony dezerter
Wszystko co dawne
Dlaczego dom rodzinny wida
ć
cho
ć
go nie ma
i lamp
ę
co zgaszono trzydzie
ś
ci lat temu
i psa co szczekał gro
ź
nie a chciał nas powita
ć
wci
ąŜ
rzeczywiste to co niemo
Ŝ
liwe
czemu to co nie jest chlebem wa
Ŝ
niejsze od chleba
czemu ci co odeszli s
ą
bardziej obecni
i nawet dawna miło
ść
co straszyła grzechem
stroi miny zabawne bo stała si
ę
duchem
miło
ść
to samotno
ść
co ł
ą
czy najbli
Ŝ
szych
st
ą
d czyste nawet co jest zbyt gor
ą
ce
fotografie prawdziwe - bo ju
Ŝ
niepodobne
cho
ć
by
ś
nie chciał sta
ć
w miejscu i tylko si
ę
ś
pieszył
jak nagietki co kwitn
ą
przed dziewi
ą
t
ą
rano
czemu ból pisze wiersze
nie idiotka r
ę
ka
wszystko po to by pyta
ć
co nas ł
ą
czy z ciałem
Plik z chomika:
lena552
Inne pliki z tego folderu:
0b5p䦯뙂6m4w8l.jpg
(72 KB)
0b67vencx0rc.jpg
(24 KB)
0bftvg揯tgbvz.jpg
(72 KB)
0bp1n6g0hyzp.jpg
(30 KB)
0brqr4bz6p3l.jpg
(72 KB)
Inne foldery tego chomika:
### LEKSYKONY ###
Biblia - Modlitwa wieków
BREWIARZ
Bruno Ferrero
Catalina Rivas
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin