Geografia polityczna i gospodarcza europy.doc

(75 KB) Pobierz
mgr Iwona Wyciechowska

5

 

dr Marek Tabor

 

Geografia polityczna i gospodarcza Europy

Konwersatorium

Katedra Europeistyki

I rok – studia niestacjonarne (wieczorowe) I stopnia

rok akademicki 2007/2008

semestr zimowy

 

 

I.           Przedmiot i założenia metodologiczne geografii politycznej i gospodarczej

-           początki i kierunki rozwoju

-           treść i zakres

-           cele i metody badań

-           związek z innymi naukami

-           środowisko geograficzne a zjawiska polityczne i gospodarcze

 

Literatura:

hasło „geografia”, w: Encyklopedia Powszechna PWN lub Nowa Encyklopedia PWN, t. 2

J. Barbag, Geografia polityczna ogólna, wyd. IV, Warszawa 1987, s.7-10, 15-27, 297-310

St. Otok, Geografia polityczna, Warszawa 1996, s.7-28

Z. Dobosiewicz, T. Olszewski, Geografia ekonomiczna świata, wyd. III, Warszawa 1994, s. 9-23

Z. Rykiel, Podstawy geografii politycznej, Warszawa, PWE 2006, s. 11-22

 

II.         Geopolityka

-           główne szkoły i teorie geopolityki

-           główne kategorie geopolityki

-           próby interpretacji zjawisk i procesów politycznych przy pomocy czynnika geograficznego

-        wpływ geopolityki na rozwój geografii politycznej

-         

Literatura:

J. Barbag, Geografia polityczna..., op. cit., s.10-15

St. Otok, Geografia polityczna, op. cit., s. 9-19

A. Wolff-Powęska, Doktryna geopolityki w Niemczech, Poznań 1979, s. 82-95, 109-116, 131-151, 246-267

D. Jędrzejczyk, Koncepcje geopolityczne lwowskiej szkoły geograficznej, „Czasopismo geograficzne” 1998, nr 2

L. Moczulski, Geopolityka, Warszawa 1999, s. 5-78

Carlo Jean, Geopolityka, Warszawa 2003

J. Ciechański, Teoria geopolityki a realia Europy Wschodniej, „Sprawy Międzynarodowe”  /dalej: ”SM”/ 1991, nr 2

R. Kuźniar, Geopolityczne uwarunkowania bezpieczeństwa Polski, „SM” 1993

 

 

III.      Europa – pojęcie geograficzne

 

-         ukształtowanie terenu,

-         warunki naturalne / klimatyczne, hydrologiczne/

-         baza surowcowa i jej możliwości

 

Literatura:

Hasło : Europa w: Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa 2002, t. 8, s. 414 – 416

J. Barbag, Geografia polityczna ogólna, wyd.IV, W-wa 1987,

Z. Dobosiewicz, T. Olszewski, Geografia ekonomiczna świata, wyd.III, W-wa 1994

S. Otok, Geografia polityczna świata, W-wa 2003

          

 

IV.+ V. Jednostki polityczne na mapie świata - państwa

    -     definicja i atrybuty  państwa

-          suwerenność państw

-          budowanie państw narodowych w Europie

-          liczebność państw w Europie na tle państw innych regionów świata

      -      klasyfikacja państw europejskich

      -      powstawanie, uznanie, tożsamość, upadek i sukcesja państw

      -      nazwy państw europejskich

Literatura:

L. Antonowicz, Państwa i terytoria. Studium prawnomiędzynarodowe, W-wa 1988, s. 7-161

L. Antonowicz, Podręcznik prawa międzynarodowego, W-wa 1996, r. I parag. 1, r. II parag. 2, r. III parag. 1, r.V

M. Sobczyński. Państwa i terytoria zależne. Ujęcie geograficzno-polityczne, Toruń 2006, rozdz. IV

Z. Dobosiewicz, Ekonomiczno-społeczne podziały świata, „SM” 1991, nr 10

A. Matan, S. Sagan, B. Witosz, Nazwy państw współczesnych - próby typologii, „Studia Nauk Politycznych” 1981, nr 2

Mały Rocznik Statystyczny 2007 + Świat w liczbach 2007

 

VI.  Wielka transformacja w Europie /po 1989 r./ i jej następstwa – zmiany na mapie politycznej

-          rozpad bloku wschodniego

-          zjednoczenie Niemiec

-          rozpad ZSRR, Jugosławii i Czechosłowacji

-          Europa Środkowo- Wschodnia czy Europa Wschodnia

-          geopolityczne podziały w Europie

 

Literatura:

 

J. Kukułka, Historia współczesna stosunków międzynarodowych 1945 - 2000, Warszawa 2001,  s. 451 – 560,  675 – 773

L. Antonowicz, Rozpad ZSRR ze stanowiska prawa międzynarodowego, „Państwo i Prawo” 1992, Nr 9

M. Tomala, Zjednoczenie Niemiec. Aspekty międzynarodowe i polskie, Warszawa 1991

B. Barbier, Mitteleuropa. Definicja geograficzna, „Przegląd geograficzny 1991, nr 3-4, s, 231-243

M. Rościszewski, Europa Środkowa i jej specyfika przestrzenna, „Przegląd geograficzny 1992,  nr 1-2, s. 3 – 11

A. Czarnocki, Pojęcie „ Europa Środkowo wschodnia” w: Historia – Polityka – Stosunki Międzynarodowe, Warszawa 1994, s. 45 – 53

St. Otok, Geografia polityczna, op. cit., s. 52 – 54

 

 

VII.  Jednostki polityczne na mapie świata - terytoria

-          terytoria niesamodzielne

-          terytoria powiernicze

-          terytoria zależne

-          udział państw europejskich w procesach kolonizacyjnych, dekolonizacyjnych, zanik procesów

dekolonizacyjnych

 

Literatura:

S. Otok, Geografia ......, s. 29-57

L Antonowicz, Podręcznik......, r.IV parag. 4

Z. Dobosiewicz, T. Olszewski, Geografia......, s. 31-37

M. Tabor, Działalność ONZ na rzecz dekolonizacji, w: J. Symonides (red.), Organizacja     Narodów       Zjednoczonych. Bilans i perspektywy, Warszawa 2006, s. 214-244

hasło „mandaty międzynarodowe”, w: E. Osmańczyk, Encyklopedia spraw międzynarodowych i ONZ, Warszawa 1986

Hasło „dekolonizacja” /w:/ Mały Słownik Stosunków Międzynarodowych, pod red. G. Michałowskiej, W-wa 1996, 2000

Mały Rocznik Statystyczny 2007 + Świat w liczbach 2007

       dodatkowo:

A. Halimarski, Porozumienie Chińsko-brytyjskie w sprawie przyszłości Hongkongu, „SM” 1986,

       nr 9

K. Tomala, Koniec brytyjskiej obecności w Hongkongu, „ Sprawy Międzynarodowe” 1997, nr 2

          M. J. Malinowski, Niepodległość Namibii, „SM” 1990, nr 10

 

 

 

 

VIII. Granice państw europejskich.   Obszary morskie, powietrzne i kosmiczne

-          granice państw - aspekty polityczno-ekonomiczne i prawno-międzynarodowe

-          granice naturalne i sztuczne

-          funkcje, zmienność, znaczenie i rodzaje granic

-          granice Polski i proces ich kształtowania

-          obszary i granice morskie

-          obszary powietrzne i kosmiczne

 

Literatura:

 

J. Barbag, Geografia .........., s. 54-90

R. Bierzanek, J. Symonides, Prawo międzynarodowe publiczne, wyd. III, W-wa 1994, s.201-246

L. Antonowicz, Podręcznik ..........., r.VI

A. Kowalski, Współczesne rozumienie wolności mórz, „Sprawy Międzynarodowe” 1987, nr 3

W. Góralczyk, Obszary morskie i ich delimitacja, Warszawa 1993 (dodatkowo)

S. Kałuski, Rzeki graniczne a kształtowanie się więzi regionalnych w Europie, Warszawa 1993

S. Kałuski, Blizny historii. Geografia granic politycznych współczesnego świata, (w przygotowaniu)

P. Eberhardt, Polska i jej granice. Z historii polskiej geografii politycznej, Lublin 2004

B. Rychłowski, Kształtowanie się granic odrodzonej Polski i ich gwarancje, „SM” 1989, nr 4

L. Łukaszuk, Współczesne spory i konflikty dotyczące obszarów morskich, Gdynia 2004

Mały Rocznik Statystyczny 2007 + Świat w liczbach 2007

 

IX. Struktury społeczne Europy i świata – rasy, narody, mniejszości narodowe

- zróżnicowanie rasowe ludności Europy i świata

       - zróżnicowanie narodowościowe

       - pojęcie mniejszości, występowanie mniejszości narodowych w Europie

       - mniejszości narodowe w Polsce

       - rodziny i grupy językowe w Europie

       - języki naturalne, sztuczne, język międzynarodowy

Literatura:

J. Barbag, Geografia........., s. 115-124

Z. Dobosiewicz, T. Olszewski, Geografia.........., s. 118-157

A. Maryański, Narodowości świata, W-wa 1998

E. Lewandowski, Pejzaż etniczny Europy, Warszawa 2004

„SM” 1992, nr 7-12: zeszyt poświęcony problematyce mniejszości narodowych

M Waldenberg, Narody zależne i mniejszości narodowe w Europie Środkowo – Wschodniej. Dzieje konfliktów i idei, Warszawa 2000, szczególnie IV część, rozdz. 22 - 25

P. Eberhardt, Między Rosją a Niemcami. Przemiany narodowościowe w Europie Środkowo – Wschodniej w XX wieku, Warszawa 1996

J. Kranz, Mniejszość narodowa Ślązaków?, „ Sprawy Międzynarodowe” 1998, nr 4

K. Kwaśniewski, Czy istnieje narodowość śląska, „ Sprawy Międzynarodowe” 1997, nr 1

K. Krzysztofek, Język a stosunki międzynarodowe, „SM” 1985, nr 7-8

J. Serwański, Język angielski na świecie jako czynnik narodowo- i państwowotwórczy, „ Sprawy Narodowościowe” 1996, z. 1

 

X. Grupy religijne i wyznaniowe w Europie

       - główne religie i wyznania w świecie współczesnym

       - największe grupy wyznaniowe w Europie

      - czy wiek XXI będzie wiekiem religii w Europie i na świecie ?

Literatura:

 

A. Jackowski, Święta przestrzeń świata. Podstawy geografii religii, Kraków 2003

R. Armour, Islam i chrześcijaństwo Zachodu. Burzliwe dzieje wzajemnych relacji, Kraków 2004

K. Banek, J. Drabina, H. Hoffman, Religie Wschodu i Zachodu, W-wa 1992

J. Majchrowski, Główne religie współczesnego świata, W-wa 1987

M. Malherbe, Religie ludzkości, Kraków 1997

A. Szyszko-Bohusz, Hinduizm, buddyzm, islam, Wrocław 1990

Encyklopedia religii świata, Warszawa 2002, t. I, rozdz. 3 i 5, cz. III; t. II , rozdz. 8 i 11

 

 

XI. Procesy internacjonalizacji i współzależności międzynarodowej. Teoretyczne i metodologiczne

         aspekty problemów globalnych w świecie, ich znaczenie dla Europy

-          pojęcie i charakterystyka internacjonalizacji i współzależności w stosunkach międzynarodowych

-          współzależności międzynarodowe jako rezultat internacjonalizacji

-          procesy globalizacji

-          pojęcie problemów globalnych

-          geneza i funkcje problemów globalnych

 

Literatura:

J. Kukułka, Procesy internacjonalizacji i współzależności w stosunkach międzynarodowych, w:  Stosunki międzynarodowe. Geneza, struktura, dynamika, pod redakcją naukową E. Haliżaka,  R. Kuźniara, Warszawa 2000

J. Kukułka, Zależności i współzależności międzynarodowe, w: E. Haliżak, M. Tabor /red./, Polska w środowisku międzynarodowym. Problemy współzależności, W-wa 1993, s. 8-29

M. Tabor, Współzależność międzynarodowa a aktywność zewnętrzna państw,  w: E. Haliżak, I. Popiuk-Rysińska /red./ Państwo we współczesnych stosunkach  międzynarodowych, W-wa 1995, s. 60-73

M. Tabor, Problemy globalne, w: Stosunki międzynarodowe. Geneza, struktura, dynamika, pod    redakcją naukową E. Haliżaka,  R. Kuźniara, Warszawa 2000

I. Wyciechowska, Internacjonalizacja a internalizacja w polityce państw, „SM” 1989, nr 12

G.W. Kołodko, Globalizacja a perspektywa rozwoju krajów posocjalistycznych, Toruń 2001, r. III

J. S. Stiglitz, Globalizacja, wyd. naukowe PWN, W – wa 2004

Z. Bauman, Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika, PIW, Warszawa 2000

W. Anioł, Geneza i rozwój procesów globalizacji, Warszawa 1989

M. Pietraś, Globalizacja jako proces zmiany społeczności miedzynarodowej, w: M. Pietraś  /red./, Oblicza procesów globalizacji, Lublin 2002, s. 35 66

 

XII. Problemy demograficzne Europy

-          struktura demograficzna

-          liczba mieszkańców i  prognozy  wzrostu

-          gęstość zaludnienia i rozmieszczenie ludności

Literatura:

Z. Dobosiewicz, T. Olszewski, Geografia......, s. 61-74, 78-113

S. Otok, Geografia......., s. 112-123

M. Okólski, Demografia. Podstawowe pojęcia, procesy i teorie w encyklopedycznym zarysie,   Warszawa 2003

D. Jędrzejczyk, Podstawy geografii ludności, Warszawa 2001

M. Okólski, Demografia zmiany społecznej, Warszawa 2004, rozdz. 1 i 2

P. Eberhardt,, Geografia ludności Rosji, Warszawa 2002

S. J. Olshansky, B. A.Carner, Ch. K. Cassel, Starzenie się gatunku ludzkiego, „Świat Nauki” 1993, nr7

Spis Powszechny w Polsce 2002

 

XIII....

Zgłoś jeśli naruszono regulamin