PAPROTNIKI - PTERIDOPHYTINA
- dominuje sporofit
- paprotniki w dawnym ujęciu tzn. widłakowe, skrzypy, psylotowe i paprocie nie sa monofiletyczne
- widłakowe są pierwszym odgałęzieniem roślin naczyniowych, natomiast pozostałe paprotniki są grupą monofiletyczną
- u wszystkich występuje tkanka przewodząca składająca się z drewna i łyka; niektóre mają jeszcze drewno i łyko wtórne
- występują rośliny jednakozarodnikowe, u których wszystkie zarodniki są zbudowane jednakowo i wytwarzają jednopienne przedrośla, oraz różnozarodnikowe, u których są 2 typy zarodników, mikrospory i makrospory; jedne z nich wydają przedrośla męskie, a drugie przedrośla żeńskie
- U widłaków i skrzypów liście sa małe, siedzące na łodyżce; u paproci są duże składające się z długich ogonków i blaszki liściowej> często dymorfizm liści- sporofile i trofofile
- Specyficzne ułożenie protoksylwemu>>stąd nazwa MONILOFITY> paprotniki bez widłakowych to monilofity> pozostałe to eufilofity- mają liść typu eufil. W pęrdzie w miejscu, w którym odchodzi lisć jest luka w pierścieniu wiązki przewodzącej-luka liściowa
Klasa: LYCOPSIDA – WIDŁAKI
- pęd zróżnicowany na łodygę i liście
- liść typu mikofil tzn. z pojedynczą wiązką przewodzącą
- nie ma liguli- języczka
- wyraźny dymorfizm liścia> trofofile- asymilujące i sporofile- tworzą kłosy zarodnionośne> zarodnie na górnej stronie sporofila
- jednozarodnikowe> mają zarodniki jednakowej wielkości z których wyrastają gametofity obupłciowe
- hetero lub autotroficzne> wieloletnie> żyją w symbiozie z grzybami
- wszystkie w Polsce pod ochroną
- cykl: z zygota>sporofit>zarodnie>zarodniki>gametofit>cykl nawet kilkunastoletni!!!
- Przedrośla widłaków są zielone albo bezzieleniowe; mają bardzo prostą budowę anatomiczną-skłądają się z tkanki miękiszowej, są pozbawione elementów przewodzących
Lycopodium sp.
Krajowe: Lycopodium annotinum – w.jałowcowaty , L. complanatum, L. Clavatum, Heuperzia selago, Diphasiastrum tristachium – w. Goździsty
Klasa: ISOETOPSIDA – PORYBLINOWE
- Rośliny wodne, różnozarodnikowe o nietypowym wtórnym przyroście na grubość
- krótka, bulwiasta łodyga z wtórnym przyrostem na grubość (niespotykana cecha)
- liście z LIGULĄ ułożone w rozetkę
- nie ma dymorfizmu między trofofilami i sporofilami
- różnozarodnikowe
- cykl życiowy podobny do widzliczek
-
Isoetes lacustris – poryblin jeziorny
Klasa: SELAGINELLOPSIDA – WIDLICZKI
- ulistniona łodyżka, na sczczycie kłosy
- pod względem budowy morfologicznej sa podobne do widłaków> sa jdnak różnozarodnikowe a w liściach występuje języczek
- 2 typy sporofili makro – i mikrosporofile > są różnozarodnikowe
- liście z LIGULĄ> też na trofofilach
- liście zarodnionośne>na dole makrosporofile a na górze mikrosporofile
- sporofit>makro- i mikrospory> w obrębie makro- i mikrospor rozwijają się gametofity
- większość to rośliny klimatu tropikalnego
- ściana zarodniz 2 warstw komórek i 1 warstwy kom. wyściełających (tapetum)
Selaginella kraussiana
!!!!!! zarodnia u widłaków, poryblinów i widliczek rozwija się na liściu ( u poryblinów jest nawet w nim pogrążona)> nie ma żadnych mechanizmów otwierania się
>sporofile mogą być podobne do liści wegetatywnych albo odmienne
Typ: EQUISETOPHYTA – SKRZYPY
Klasa: EQUISETOPSIDA
- ściany z krzemionką
- przewody powietrzne w międzywęźlach
- podziemne pędy i kłącza = sporofit
- węzły i międzywęźla> nietypowy przyrost w obrębie węzłów > merystemy interkalarne- wydłużanie się międzywęźli
- pędy boczne > liście zredukowane i zrośnięte w pochewkę przyrośniętą do łodygi
- przekrój> żeberka i rowki z aparatami szparkowymi
- obecność przewodów powietrznych> w trakcie wzrostu pęka tk. Miękiszowa i robią się przewody.
- Trofofile zrośnięte
- Sporofile w kłosach> woreczki to zarodnie> jeśli zarodniki niedojżałe to pozrastane z 6-cioma innymi sporofilami> pękają połączenia
- Jednakozarodnikowe> gametofity dwupienne lub jednopienne
- Zarodniki z ELATERAMI > 2 elatery
- Gemetofit drobny, samożywny, dwupienny
- Pędy wiosenne- zarodniowe> bezzieleniowe swój rozwój uzależniają od bulwek
- Pędy letnie- asymilacyjne> ma chloroplasty> produkty gromadzi w bulwkach
- Skrzyp leśny> kłos zarodnionośny razem z trofofilami
- Skrzyp zimowy-pędy nadziemne są wieloletnie
- Kłącze> bulwki tam magazynowana jest skrobia
- Luki liściowe w wiązce typu DIKTIOSTELA
- Oś strobila rośnie, w młodym strobilu tarczki są bardzo silnie ściśnięte, oś zaczyna się wydłużać i tarczki rozchylają się umożliwiając wysypanie zarodników
Krajowe: E. Palustre, E. Sylvaticum, E. Telmateia, E. Fluviatile, E. Pratense, E. Hyemale, E. Variegatum
Typ: POLYPODIOPHYTA – PAPROCIE
Klasa: POLYPODIOPSIDA
Podklasa: OPHIGLOSSIDAE – paprocie grubozarodniowe/ nasiężałowe
- liść> część zarodniowa i asymilacyjna to jeden liść
- ściana zarodni jest dwuwarstwowa
- jednakozarodnikowe
- kłos to zbiór wielu liści > a tu część sporofilowa a nie kłos !!!!
- krótkie kłącze i pojedynczy liść
- 2 wiązki przewodzące w ogonku liściowym
- przedrośla podziemne, bezbarwne odżywiają się mykotroficznie- wytwarzają szczątkowe tkanki przewodzące (cewki)
Ophiglossum vulgatum
- nieporozgałęziane
Botrychium lunaria
- porozgałęziane
- zarodnie o ścianie z wielu warstw komórek
- nie ma mechanizmów otwierania się zarodni
Podklasa: POLYPOIDAE (Leptofilicidae) i paprocie cienkozarodnikowe
- łodyga, kłącze i liście > na liściach zarodnie
- SORUSY – kupki zarodni owinięte zawijkami lub nie> zabezpiecza zarodnie przed urazami
- Jednowarstwowa ściana zarodni > często mechanizmy otwierania zarodni – pierścienie, komórki
- Gametofity obu lub jednopłciowe i samożywne przedrośle przytwierdzone do podłożą
Dryopteris filix-mas
Podklasa: SALVINIDAE – SALWINIOWE – nawodne
- sporofit to łodyżka i po 3 liście w okółkach > liście nawodne i 1 liść podwodny rozgałęziający się> liście nawodne pokryte włoskami gdzie gromadzi się powietrze> utrzymywanie na wodzie
- SPOROKARPIA – kuleczki z makrosporangium i mikrosporangium
- Różnozarodnikowe
Azolla filiculoides
bzdetsterta