red. J. Topolski -Polska w czasach nowożytnych (1501-1795).pdf

(12705 KB) Pobierz
Polska w czasach nowożytnych
Od środkowoeuropejskiej potęgi do
utraty niepodległości (1501-1795)
E R R A T A
Strona
Wiersz
Jest
Powinno być
52 13 od dołu slarostw starostów
57 1 od dołu Poznaniu Gnieźnie
128 10 od góry założony sprowadzony do Polski
142 18 od dołu 1529 1526
149 2 od dołu 1524 1526
150 11 od góry królowej Bony i królowej Bony
157 22 od góry 1577 1587
164 16 od góry formie w formie
168 15 od góry 1925 1525
185 2 od góry waadim Waad
188 14 od góry 350 tysięcy 350 tysięcy z!p
219 6 od dołu 1511 1512
371 9 od dołu wielki wielkim
374 19 od góry inny zwolennik inny przeciwnik unii, a póź-
niejszy jej zwolennik,
411 20 od dołu frakcją fakcją
411 21 od dołu korespondencyjej konferencyjej
451 11 od góry w 1567 w 1656 i 1657
464 19 od góry Brata Brat
547 2 od dołu jezuickie jezuickich
575 15 od dołu lerendy trendy
579 19 od dołu tego jego
676 21 od góry frakcja fakcja
691 16 od góry lekarz lekarza
695 15 od góry Polska polska
701 7 od góry (wolność przeciw wolność (przeciw
705 10 od dołu Czarnyszewów Czernyszcwów
724 7 od dołu karząc
każąc
755 7 od dołu kast
miast
810 9 od góry wygłasza
wygładza
821 17 od góry wielkiego hetmana
hetmana wielkiego
J. Topolski, Polska w czasach nowożytnych (1501-179)
255157058.008.png 255157058.009.png 255157058.010.png 255157058.011.png 255157058.001.png
Polska
Dzieje narodu, państwa i kultury
Pod redakcją Jerzego Topolskiego
Tom II
Całość edycji obejmuje tomy:
I. Polska w starożytności i średniowieczu
II. Polska w czasach nowożytnych (1501-1795)
III. Polska w okresie zaborów (1795-1918)
IV. Polska w okresie międzywojennym (1918-1939)
V. Polska i Polacy w drugiej wojnie światowej
VI. Polska po drugiej wojnie światowej
255157058.002.png
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Jerzy Topolski
Polska w czasach nowożytnych
Od środkowoeuropejskiej potęgi do
utraty niepodległości (1501-1795)
WYDAWNICTWO
NAUKOWE
Poznań 1994
255157058.003.png 255157058.004.png
OKŁADKĘ PROJEKTOWAŁ
Piotr Sikorski
Publikacja finansowana przez Ministerstwo Edukacji Narodowej
WYKORZYSTANE ILUSTRACJE pochodzą z zasobów Biblioteki Narodowej w Warszawie, Instytutu
Historii Sztuki UAM w Poznaniu, Instytutu Sztuki PAN w Wa rszawie, Muzeum Narodowego
w Poznaniu, Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Sztuki w Poznaniu.
WYBÓR ILUSTRACJI
Aleksander Małecki
REDAKTORZY
Elżbieta Kostecka, Halina Oszmiańska, Iwona Wegner-Maruszewska
REDAKTOR TECHNICZNY
Józef Mądry
© Copyright by Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 1994
ISBN 83-232-0536-1 t. I-VI
ISBN 83-232-0537-X t. II
WYDAWNICTWO NAUKOWE UNIWERSYTETU IM. ADAMA MICKIEWICZA
UL. NOWOWIEJSKIEGO 55, 61-734 POZNAŃ
Wydanie I. Nakład 1800 + 200 egz.
Ark. wyd. 73,25. Ark. druk. 59,00 + 2 wkl.
Papier offset, kl. III, 80 g, 70x100.
Oddano do składania w styczniu 1993 r.
Podpisano do druku w kwietniu 1994 r.
Druk ukończono w lipcu 1994 r.
Skład i łamanie - Wydawnictwo Naukowe UAM
POZNAŃSKA DRUKARNIA NAUKOWA
POZNAŃ. UL. HEWELIUSZA 40
255157058.005.png 255157058.006.png
Wstęp
Każdy okres historyczny ma sobie właściwe cechy i każdy we
właściwy sobie sposób wpisuje się w tok dziejów. Okres od XVI do XVIII
wieku, którego opis i próbę interpretacji zamieszczam w niniejszym tomie,
„dotyka" z jednej strony Średniowiecza, rozpoczyna się bowiem w czasie,
gdy Kolumb odkrywał Amerykę, z drugiej strony zbliża się do czasów,
gdy Europa i świat weszły już zdecydowanie na drogę wiodącą do nowo-
czesności. W owych trzech wiekach dokonało się zatem wiele. W Polsce
w XVI wieku nastąpiła zmiana zasadnicza. Wykształcił się mianowicie
nowy model życia gospodarczego i społecznego (system folwarczno-
pańszczyźniany) oraz politycznego (demokracja szlachecka) i kulturalnego
(Odrodzenie), różny od średniowiecznego. Bez znajomości tego przełomu
i losów nowego systemu trudno jest zrozumieć to, co zdarzyło się
później, w XIX i XX wieku. Wieki te były zarówno kontynuacją dziejów
wcześniejszych, jak i dążeniem do zrywania z wykształconymi wcześniej
strukturami.
Początkowo (XVI wiek) nowy model życia gospodarczego, społecznego
i politycznego funkcjonował sprawnie, co pozwalało utrwalać międzyna-
rodowy prestiż Polski także w dziedzinie kultury. Stopniowo jednak model
ów zaczął wkraczać w stadium kryzysu. W sferze gospodarki kryzys ten
wywołany był hamowaniem inicjatywy produkcyjnej i wydajności pracy
chłopów, związanym z instytucją poddaństwa oraz osłabieniem miast, spowo-
dowanym kurczeniem się - z powodu owego gospodarczego osłabienia
chłopów - rynku wewnętrznego. Procesy te były odwrotnością tego, co
wówczas dokonywało się w Europie Zachodniej: u nas refeudalizacja, tam
narastanie kapitalizmu. W sferze państwa był to kryzys demokracji szla-
checkiej wywołany rozwojem magnaterii (będącym w dużym stopniu efektem
rozszerzenia państwa na wschód) oraz wzmocniony przez instytucję wolnej
255157058.007.png
Zgłoś jeśli naruszono regulamin