1 Geneza i powstanie socjologii
Odp: Nazwa pochodzi od słowa łacińskiego socius ( zbiorowość, społeczeństwo) oraz greckiego logos (mądrość, wiedza). Powstała jako efekt filozoficznej refleksji nad tym, kim jest człowiek i czym jest społeczeństwo. Jako odrebna dziedzina wiedzy pojawiłaś się w wieku XIX. Za tworców socjologii uważa się Augusta Comte’a i Herberta Spencera. Do jej pionierów zaliczamy również: Durkheima, Webera i Marksa. W skali światowej socjologowie zaczeli się organizować w 1893r
2 Omów zainteresowania i przedmiot socjologii
Socjologia (def. Jana Szczepańskiego) – to nauka o zbiorowościach ludzkich, której przedmiotem badania są:
- zjawiska i procesy tworzenia się różnych form życia zbiorowości ludzi - struktury tych zbiorowości - zjawiska i procesy zachodzące w tych zbiorowościach, a wynikające ze wzajemnego oddziaływania na siebie siły skupiającej i rozbijającej tę zbiorowość - zmiany i przekształcenia w nich zachodzące.
3 Co to jest zjawisko społeczne?
To osobowość, styczności społeczne, działania – interakcje społeczne, stosunki społeczne, grupy społeczne oraz procesy społeczne
4 Człowiek jako istota społeczna.
Socjologiczne spojrzenie – człowiek zyskuje człowieczeństwo dzięki życiu społecznemu. Konieczność życia społecznego człowieka wynika z faktu: jednostka nie jest w stanie osiągnąć swych celów (miłości bliźniego, cnoty) nie może zaspokoić potrzeb moralnych, intelektualnych, fizycznych, nie jest w stanie zaspokoić prawdy o sobie.
5 Co wiesz na temat człowieka i społeczeństwa.
Człowiek w ujęciu socjologicznym to:
- podmiot działania i zachowania ( koncepcja abstrakcjonistyczna)
- przedstawiciel gatunku ( konc. Naturalistyczna)
- człowiek istotą społeczną ( konc. Realistyczna)
Społeczeństwo nie istniej bez jednostek je tworzących czyli człowieka. Człowiek nie istnieje bez społeczeństwa które umożliwia mu urzeczywistnienie wartości czy celu.
6 Teorie socjologiczne ( podstawowe orientacje)
7 Wymień główne procesy społeczne (Wzglednie jednorodne serie zjawisk powiązane zależnościami przyczynowymi lub strukturalno- funkcjonalnymi)
-procesy intrapersonalne ( które przebiegają na poziomie osobowości jednostki, mogą mieć jednak charakter społeczny np. procesy adopcyjne)
- procesy interpersonalne ( które przebiegaja miedzy dwiema jednostkami, mogą to być procesy wspólpracy, współdziałania, konfliktu lub interpretacji zachowań)
- procesy zachodzące miedzy jednostką a grupą społeczną np. identyfikacja, sprzeciw, bunt, dążenie do dominacj- procesy zachodzące miedzy grupami społecznymi ( które często bywają zinstytucjonalizowane np. pomoc, nacisk, konflikt
- procesy zachodzące w całym państwie ( jak np. industrializacja, urbanizacja)
- procesy zachodzące na całym świecie ( globalizacja)
8 Industralizacja jako proces społeczny
Industrializacja czyli inaczej uprzemysłowienie jest to proces zastępowania rozproszonej, indywidualnej i ręcznej produkcji przez produkcję fabryczną, którą charakteryzowały: koncentracja w jednym miejscu, scentralizowane kierownictwo, podział pracy, masowość, standaryzacja oraz wykorzystanie nowoczesnych źródeł energii.
Def socjologiczna: Industrializacja – polega na przechodzeniu społeczeństw od gospodarki opartej na rolnictwie do gospodarki opartej na przemyśle.
9 Urbanizacja jako proces społeczny
Urbanizacja – to proces społeczny i kulturowy polegający na szybkim wzroście liczby i rozwoju ośrodków miejskich na skutek koncentracji przemysłu i handlu. Związany z tym napływ ludności wiejskiej do miast powoduje wzrost odsetka ludności miejskiej i powiększenie się obszarów miejskich
10 Globalizacja jako proces społeczny
W szerszym znaczeniu odnosi się do rosnącej integracji i współzależności między jednostkami działającymi globalnie, czy to na platformie społecznej, politycznej czy ekonomicznej.
11Duże struktury społeczne
To zbiorowość, naród, państwo, społeczeństwo globalne gdzie interakcje mają charakter pośredni
((Małe i duże ( małe to te, w których wszyscy członkowie mogą się spotkać twarzą w twarz i poznać się. Duże to te, w których nie każdy może się spotkać i poznać)).
12 Małe struktury społeczne
To jaźń, czyli osobowość jednostki, rodzina, grupa społeczna.
13 Grupa społeczna- pewna liczba osób, przynajmniej trzy powiązane systemem stosunków uregulowane przez instytucje posiadające pewne wspólne wartości i oddzielone od innych zbiorowości wyraźną zasadą odrębności. Jest to zbiór ludzi powiązanych system więzi społecznych lub stosunków społecznych.
14 Grupa odniesienia w socjologii tym mianem określa się nie tylko jakąś grupę społeczną, lecz także danych jej członków, jakieś ich cechy, wartości prezentowane przez grupę bądź też wzory zachowań. Jednakże takie układy przyjęło się określać mianem grupy odniesienia, ponieważ wszelkie możliwe do skonstruowania układy odniesienia są wytworami życia grupowego jednej bądź wielu grup społecznych.
15 Typy przywództwa w grupie
Autorytarny (,władczy, nadużywający władzy; absolutystyczny, autorytatywny, pewny siebie, zarozumiały) demograficzny (zachęca grupę do podejmowania decyzji w zakresie ustalenia celów jej działania, zadań prowadzących do ich realizacji i podziału czynności. Jednocześnie sam bierze udział w pracy wykonywanej przez grupę) i anarchiczny (brak)
16 Komunikacja w grupie
Krąg ( każdy może przekazać info swoim sasiadom)
Łańcuch (3 spośród 5 osób mogą komunikować się z oboma sąsiadami, 2 zaś tylko z 1 sąsiadem)
Gwiazda ( tylko 1 osoba może komunikować się z pozostałymi 4, które nie mogą sobie przekazywac info)
17 brak
18 Rola społeczna
Rola społeczna to: oczekiwany zespół określonych postaw i zachowań, oraz faktyczne postawy i zachowania.
19 pozycja społeczna
20 Ruchliwość społeczna
Ruchliwość społeczna (mobilność społeczna) – to ruch jednostek lub grup społecznych w przestrzeni społecznej.
Typy ruchliwości społecznej:
- ruchliwość wertykalna – (pionowa) – to przemieszczanie się jednostek z góry na dół lub z dołu do góry.
- ruchliwość horyzontalna – (pozioma) – zmiana pozycji społecznej na inną, ale o podobnym statusie.
Obie te ruchliwości są ze sobą powiązane, np. ktoś może dostać lepszą pracę, ale w innym mieście.
Drugi podział ruchliwości:
- ruchliwość wewnątrzpokoleniowa - (wewnątrzgeneracyjna), jest to zmiana pozycji społecznej w trakcie życia jednego pokolenia (np. studiując zmieniamy pozycję na wyższą)
- ruchliwość międzypokoleniowa to zmiana społecznej pozycji dzieci w stosunku do ich rodziców (np. rodzice mają wykształcenie średnie, a dzieci wyższe).
21 Zmiana społeczna
rozmaite procesy polegające na tworzeniu nowych struktur i systemów, pewne zdarzenia wraz ze społecznymi reakcjami na nie, zachowania utrwalające lub niszczące istniejące stosunki, instytucje, organizacje, normy, wartości, postawy.
22 Socjalizacja
SOCJALIZACJA – proces uczenia się życia w społ., kultura, tradycje i normy, nabywane umiejętności, przyjmowanie ról społecznych, jest procesem nieskończonym
23 Rodzina jako podstawowa komórka społeczna
Zapewnia najbardziej osobiste potrzeby i kontakty dlatego tez korzysta z prawa do ochrony: społecznej, prawnej, ekonomicznej a nawet psychologicznej i duchowej. Dal socjologów to grupa pierwotna w skład której wchodzą osoby powiazane wiezia osobowa i rzeczowa posiadających wspólne wartości oraz świadomość odrebnosci
24 FUNKCJE RODZINY
-funkcje prokreacyjne
-funkcje seksualne. Rozdzielenie obu funkcji ( rozrodczość, płciowość, seksualnopsc) jest wynikiem postepu medycyny, Sr antykoncepcyjnych, zmiany w obyczajowosci
- funkcje ekonomiczne
Funkcje socjalizacyjno-kulturowa
-rekreacyjno-towarzyska
-emocjonalno- ekspresyjna
25 Przemiany zycia rodzinnego
-wielkosc rodziny
-role poszczególnych członków
-relacje i wartości
-formy prawne
-dynamika zycia rodzinnego
-czynniki ogólnospołeczne, kulturowe, religijne wpływające na rodzine ( dziecko,szkoła choroby, kryzys wieku średniego itd.)
26 Monogamia, poligamia, bigamia
Liczba partnerów w małżeństwie: - małżeństwo monogamiczne - dwoje partnerów, - małżeństwo poligamiczne więcej niż dwoje partnerów występuje w dwóch wersjach: poligynia związek jednego mężczyzny z wieloma kobieta, poliandria związek jednej kobiety z wieloma mężczyznami .
bigamia dwużeństwo; zawarcie ślubu przez żonatego a. mężatkę;
27 makrostruktura – obejmuje analize wilekosci społeczności zróżnicowanej kulturowo, etnicznie, klasowo
Mikrostruktura obejmuje małe grupy społeczne i społeczności
Stanowiska teoretyczne:
-ekologiczne – zjawiska społeczne SA zdeterminowane przez warunki przestrzenne i procesy jakie zachodza ( współzawodnictwo, walka o przestrzen, zajecie w niej jak jak najkorzystniejszego miejsca, wymuszona współpraca)
-strukturalno- funkcjonalne. Zycie społeczne traktowane jako elementarny fakt społeczny
- interakcyjne- interakcja – każdy aktor interakcji jest nie tylko podmiotem działąnia ale również przedmiotem ukierunkowanym na siebie i innych
- teoria działania- cecha każdego zjawiska społecznego jest świadomość gatunku, poczucia łączności, współtowarzyszenie. Działania maja znacznie. Wartości. Partnerstwo. Świadomość „MY”
-teoria transformacji - jest to na kserówce pt Społecznosc lokalna podpunkt 5 ( od groma tego)
28Wymiar przestrzenny społeczności lokalnej – naturalna, administracyjna jednostka przestrzenna, wyrazajaca prawidłowości zmian zachodzących w przestrzeni miasta ( nowe dzielnice, ubozenie dzielnic starych, rozne obszary zamożności i biedoty)
29 Wymiar społeczny społeczności lokalnej
Oznaczajacy stosunki społeczne, relacje,wspólprace, konflikt w rozwiązaniu wspólnych problemów, zawierajace w sobie komponenty ekologiczne, emocjonalne, symboliczne. Czynniki te powoduja powstanie roznych systemów społecznych powiazanych ze soba wiezia osobowa lub rzeczowa
30 Kultura jako wyróżnik człowieka wg Szackiej
Szacka wyróżnia 4 cechy kultury : • Kultura obejmuje całe nasze życie ( podstawowe czynności życiowe każdego organizmu znajdują się pod jej wpływem. Np. sposób przysadzania , podawania , zjadania posiłków . Jedzenie widelcem , patyczkami .)• Kultura nie ma charakteru wartościującego oprócz tego co piękne , szlachetne , dobre w kulturze występują , także rzeczy , które budzą nasz sprzeciw , oburzenie.• Kultura jest tworem zbiorowym ; aby cos stało się częścią kultury musi być zaakceptowane przez większą część społeczeństwa .Kultura powstaje , rozwija się przez kontakty między ludzkie.• Kultura przekształca się w czasie . Doświadczenia przekazywane z pokolenia na pokolenie – to co dla nas jest przeżytkiem , dla naszych dziadków było częścią kultury młodzieżowej w czasach ich młodości , i odwrotnie – to co dla nas jest normalne dla nich wydaje się szokujące
hetm