Kurs Turbo Pascal 7.0.pdf

WST Ę P

KURS

PASCALA

Od autora

Chciałbym wszystkim przypomnieć, Ŝe język Turbo Pascal (okrojony Borland Pascal 7.0) jest bardzo

popularnym językiem programowania, przeznaczonym dla szrokiego kręgu odbiorców, przede wszystkim dla

nieprofesjonalistów. Język Turbo Pascal, wbrew pozorom, nie jest wcale taki trudny do opanowania, moŜna się

go stosunkowo szybko nauczyć. Najczęściej jest on preferowany w szkołach średnich (uczą się go nawet

studenci), stosowany jako "przedsmak" do języków jeszcze bardziej skomplikowanych tj. C/C++ czy Assebler.

Kurs ten został napisany w duŜej mierze na podstawie ksiąŜki Andrzeja Marciniaka pt. "Turbo Pascal 7.0 z

elementami programowania", z ksiąŜki zaczerpnięte zostały poszczególne definicje elementów języka.

LEKCJA 1

Słowa kluczowe i dyrektywy j ę zyka

W wersji 7.0 języka Turbo Pascal słowem kluczowym nazywamy kaŜdy z 49. następujacych wyrazów

języka angielskiego:

and

file

nil

shr

array

for

not

string

asm

function

object

then

begin

goto

case

type

const

implementation

packed

unit

constructor

procedure

until

destructor

inherited

program

uses

div

inline

record

var

interface

repeat

while

downto

label

set

with

else

mod

shl

xor

end

Słowa kluczowe są integralną częścią języka TP i są zastrzeŜone, tzn. nie mogą być zdefiniowane przez

programistę.

Oprócz słów kluczowych w wersji 7.0 Pascal-a występują dyrektywy języka. Dyrektywą jest kaŜdy z 10.

następujących wyrazów:

absolute

far

near

public

assembler

forward

private

virtual

external

interrupt

W odróŜnieniu od słów kluczowych, dyrektywy języka nie są zastrzeŜone - podane wyrazy mogą więc być

identyfikatorami zdefinowanymi przez programistę, co jednak nie jest zalecane. Penym wyjątkiem są dyrektywy

private i public , które w obiektach (ale tylko w nich) są słowami zastrzeŜonymi.

LEKCJA 2

Jak wygl ą da program w Pascalu ?

Podstawowych pojęć jakimi się operuje programując w TP jest wprawdzie niewiele i nie są one trudne do

zrozumienia, ale niewiedząc "z czym je jeść" nie mamy co zabierać się do programowania - wszystkie te pojęcia

składają się na szkielet programu. Oto lista tych pojęć:

Struktura programu

Deklaracja modułów

Etykiety

Stałe

Typy danych

Zmienne

Procedury i funkcje

Program napisany w TP 7.0 składa się z nagłówka programu ( PROGRAM ), deklaracji modułów, bloku i

znaku . (kropka). W nagłówku programu podaje się zwykle jego nazwę. Za pomocą deklaracji modułów określa

się moduły standardowe i moduły uŜytkownika. Blok składa się z opisu danych i części wykonawczej, a kropka

kończy tekst programu. Dopuszcza się moŜliwość opuszczenia nagłówka (jest on pomijany przez kompilator),

deklaracji modułów i opisu danych, a wiersz programu nie moŜe zawierać więcej niŜ 127 znaków. Oto szkielet

programu paskalowego:

PROGRAM Nazwa_Programu; {Nagłóewk programu}

USES {Deklaracja modułów}

{Początek części opisowej}

LABEL

CONST

TYPE

VAR

PROCEDURE

FUNCTION

{Koniec części opisowej}

BEGIN

{Część wykonawcza programu}

END.

Deklaracja modułów (USES) jest klauzurą pozwalającą nam zdefiniować dowolną ilość modłów w

naszym programie, np.

USES CRT,DOS;

PowyŜsza deklaracja definiuje dla naszego programu dwa standardowe moduły DOS i CRT.

Etykiety (LABEL) deklarujemy zaraz po deklaracji modułów klauzurą USES , powodują one skok do

określonej części programu - wywołujemy je słowem kluczowym GOTO , np.

LABEL skok_1,skok_2;

...

BEGIN

GOTO skok_1;

...

...{Jakieś funkcje czy procedury.}

...

skok_1: Writeln('Skok do etykiety skok_1');

skok_2: Writeln('Skok do etykiety skok_2');

END.

PowyŜszy przykład obrazuje skok do etykiety skok_1. Podczas tej operacji omijane są wszelkie procedury i

funkcje znajdujące się w wykropkowanych miejscach.

Stałe (CONST) deklarujemy po deklaracji etykiet (LABEL), gdy zadeklarujemy jakąś stałą to w dalszej

części programu nie moŜemy przypisać jej juŜ innej wartości niŜ wartość początkowa. Zmiennym nie musimy

przypisywać konkretnego typu danych, lecz w niektórych, bardziej złnoŜoych programach jest to wskazane, np.

CONST MaxWysokosc = 100;

MaxPredkosc = 10;

lub

CONST MaxWysokosc : Typ = Wartosc;

MaxPredkosc : Typ = Wartosc;

W drugim przykładzie Typ oznacza dowolny typ danych, wtedy wartość stałej przypisujemy zgodnie z typem.

Typy (TYPE) deklarujemy po deklaracji stałych ( CONST ). KaŜdą zmienną w programie naleŜy

zadeklarować tzn. określić jej nazwę oraz wartości, które moŜe ona przyjmować. Zbiór wartości zmiennej

nazywa się typem zmiennej. Typy dzielimy na standardowe (predefiniowane, nie wymagające opisu) i

niestandardowe (wprowadzane ręcznie przez programistę). O typach będzie jeszcze mowa w następnych

lekcjach, więc podam tu tylko przykłady, np.

TYPE Dzien = (pon, wt, sr, czw, pt, sob, nie);

Numer = Integer;

Zmienne (VAR) deklarujemy po deklaracji typów ( TYPE ). Jak juŜ wspomniałem, wszystkie zmienne

uŜywane w programie powinny być zadeklarowane. Deklaracje zmiennych składają się ze słowa kluczowego

VAR , po którym następuje wykaz deklaracji. KaŜdą zadeklarowaną zmienną (wartość zmiennej) moŜemy w

głebi programu dowolnie definiować (przypisywać jej inne wartości), np.

VAR Wynik = Byte;

...

BEGIN

Wynik:=0; {Wartość początkowa}

...

Wynik:=10; {Wartość przypisana później}

END.

P rocedur ę (PROCEDURE) lub funkcj ę (FUNCTION) deklarujemy po deklaracji zmiennych ( VAR ).

Są to wyodrębnione części programu, stanowiące pewną całość, posiadające jednoznaczną nazwę i ustalony

sposób wymiany informacji z pozostałymi częściami programu. Procedury i funkcje są stosowane do wykonania

czynności, które mogą być wykorzystane w róŜnych programach lub do wykonania czynności wielokrotnie

powtarzanych przez dany program. RóŜnica pomiędzy procedurą a funkcją polega na sposobie przekazywania

wartości. Zadaniem procedury jest wykonanie pewnej sekwencji czynności, polegających zwykle na obliczaniu

jedej lub wielu wartości. Natomiast zadaniem funkcji jest obliczenie jedej wartości (typu prostego lub

wskaźnikowego). Odmienne są teŜ sposoby wywołania procedur i funkcji, np.

Definicja procedury:

PROCEDURE Nazwa_Procedury(lista_parametrów);

...Część_opisowa

BEGIN

...Ciąg_instrukcji

END;

W definicji procedury list ę parametrów moŜemy pominąć.

Definicja funkcji:

FUNCTION Nazwa_Funkcji(lista_parametrów): Typ_wyniku;

...Część_opisowa

BEGIN

...Ciąg_instrukcji

END;

W obu przypadkach lista parametrów zawiera deklarację parametrów, przy czym poszczególne deklaracje

oddziela się średnikami. W przypadku funkcji w ciągu instrukcji musi wystąpić co najmniej jedna instrukcja

przypisania w postaci:

Nazwa_Funkcji:=WyraŜenie

powodująca przypisanie wartości pod nazwę funkcji, przy czym co najmniej jedna z tych instrukcji musi być

wykonana po wywołaniu funkcji. Typ wyniku funkcji jest określony za pomocą identyfikatora typu.

LEKCJA 3

Typy danych i ich krótki opis

Co to jest mniej więcej "typ" pisałem w poprzednim dziale, a w niniejszym opiszę dość dokładnie

poszczególne typy wraz ze sposobami ich definicji w programie.

Podział typów danych:

Typy proste

Typy porządkowe

Typ wyliczeniowy

Typy całkowite

Typy logiczne

Typ znakowy

Typy okrojone

Typy rzeczywiste

Typy łańcuchowe

Typy strukturalne

Typy tablicowe

Typ rekordowy

Typ zbiorowy

Typ plikowy

Typy wskaźnikowe

Typy proceduralne

Typ obiektowy

Typy proste są podstawowymi typami języka Turbo Pascal i za ich pomocą określa się bardziej złoŜone

struktury danych. Wszystkie typy proste składają się ze skończonego i uporządkowanego zbioru wartości. Dzięki

temu na wartościach tych typów moŜemy m.in. wykonywać operacje porównań. Typy proste dzielimy na typy

porządkowe i typy rzeczywiste.

Typami porz ą dkowymi nazywamy wszystkie typy proste z wyjątkiem typów rzeczywistych. WyróŜnienie

to jest spowodowane faktem, Ŝe typy rzeczywiste często nie mogą występować w kontekście dozwolonym dla

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: