1
MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE
- przewodnik do ćwiczeń dla studentów drugiego roku studiów dziennych w Instytucie Stosunków Międzynarodowych UW w roku akademickim 2004/2005, semestr letni, 30 godzin, prowadzący ćwiczenia (2 grupy) i autor przewodnika : mgr Jacek Kosiarski.
================================================================
CZĘŚĆ I – wybrana bibliografia (obejmująca główne pozycje polskojęzyczne i podana w kolejności alfabetycznej)
I. Najważniejsze podręczniki (ujmujące całościowo tematykę przedmiotu) :
1. Bożyk P., Misala J., Puławski M., Międzynarodowe stosunki ekonomiczne, Warszawa 2002 (wydanie drugie zmienione), Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne
2. Budnikowski A., Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Warszawa 2003 (wydanie drugie zmienione), Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne
3. Budnikowski A., Kawecka-Wyrzykowska E. (red.), Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Warszawa 1998 (wydanie drugie zmienione lub następne), Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne
4. Świerkocki J., Zarys międzynarodowych stosunków gospodarczych, Warszawa 2004, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne
II. Pozostałe publikacje :
5. Bożyk P. (red. nauk.), Egzemplifikacja międzynarodowych stosunków gospodarczych. Materiały do ćwiczeń, Warszawa 2004 (wyd. I popr.), Oficyna Wydawnicza Wyższej Szkoły Handlu i Prawa im. Ryszarda Łazarskiego
6. Bożyk P., Zagraniczna i międzynarodowa polityka ekonomiczna, Warszawa 2004, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne
7. Bożyk P., Misala J., Integracja ekonomiczna, Warszawa 2003, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne
8. Chodorowski J., Przynęty i pułapki w europejskich traktatach integracyjnych, Rzeszów-Rybnik-Lublin-Chicago 2001, Wyd. Dextra
9. Guzek M., Międzynarodowe stosunki gospodarcze. Zarys teorii i polityki handlowej, Poznań 2001 (lub wydanie następne), Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej
10. Haliżak E., Kuźniar R. (red.), Stosunki międzynarodowe. Geneza, struktura, dynamika, Warszawa 2000 (wydanie trzecie zmienione), Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego (w tym : rozdz. VII „Gospodarka światowa”)
11. Iskra W. (red. nauk.), Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Warszawa 2000, Fundacja Innowacja
12. Jantoń-Drozdowska E., Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Poznań 2004, Przedsiębiorstwo Wydawnicze Ars boni et aequi
13. Jantoń-Drozdowska E., Regionalna integracja gospodarcza, Warszawa-Poznań 1998, Wydawnictwo Naukowe PWN
14. Kaczurba J., Kawecka-Wyrzykowska E. (red. nauk.), Polska w WTO, Warszawa 2002 (wydanie drugie, rozszerzone), Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego
15. Kisiel-Łowczyc A. B. (red.), Współczesna gospodarka światowa, Gdańsk 1997 (wydanie drugie uzupełnione lub następne), Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego
16. Klawe A. J., Makać A., Zarys międzynarodowych stosunków ekonomicznych, Warszawa 1987 (wydanie trzecie), PWN
17. Kotyński J. (red.), Globalizacja i integracja europejska. Szanse i zagrożenia dla polskiej gospodarki, Warszawa 2005, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne
18. Liberska B. (red. nauk.), Globalizacja. Mechanizmy i wyzwania, Warszawa 2002, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne
19. Lutkowski K., Od złotego do euro. Źródła obaw i nadziei, Warszawa 2004, Twigger (seria : Biblioteka Bankowca)
20. Ładyka S., Z teorii integracji gospodarczej. Teoretyczne aspekty korzyści z międzynarodowej regionalnej integracji gospodarczej, Warszawa 2001, Szkoła Główna Handlowa
21. Michałek J., Polityka handlowa. Mechanizmy ekonomiczne i regulacje międzynarodowe, Warszawa 2002, Wydawnictwo Naukowe PWN
22. Milczarek D., Nowak A. Z. (red.), Integracja europejska. Wybrane problemy, Warszawa 2003, Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego
23. Misala J., Teorie międzynarodowej wymiany gospodarczej, Warszawa 1990, PWN
24. Misala J., Współczesne teorie wymiany międzynarodowej i zagranicznej polityki ekonomicznej, Warszawa 2001 (lub wydanie następne), Oficyna Wydawnicza Szkoły Głównej Handlowej
25. Oziewicz E. (red. nauk.), Procesy integracyjne we współczesnej gospodarce światowej, Warszawa 2001, Wydawnictwo Naukowe PWN
26. Puślecki Z. W., System środków kontroli handlowej Unii Europejskiej w warunkach globalizacji, Poznań 2001, Wydawnictwo Naukowe UAM
27. Rączkowski S., Międzynarodowe stosunki finansowe, Warszawa 1984 (wydanie trzecie), PWE
28. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego 2004, Warszawa 2004, Główny Urząd Statystyczny
29. Rocznik Strategiczny 1999/2000 ; 2000/2001 ; 2001/2002 ; 2002/2003 ; 2003/2004; 2004/2005, Warszawa 2000-2005, Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Fundacja Studiów Międzynarodowych
30. Sołdaczuk J., Kamecki Z., Bożyk P., Międzynarodowe stosunki ekonomiczne. Teoria i polityka, Warszawa 1987 (wydanie czwarte), PWE
31. Sołdaczuk J., Misala J., Historia handlu międzynarodowego, Warszawa 2001, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne
32. Zabielski K., Finanse międzynarodowe, Warszawa 1998 (wydanie drugie lub następne), Wydawnictwo Naukowe PWN
33. Zielińska-Głębocka A., Wprowadzenie do ekonomii międzynarodowej. Teoria handlu i polityki handlowej, Gdańsk 1997, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego
CZĘŚĆ II - szczegółowy program ćwiczeń
I. WPROWADZENIE. WYBRANE TEORIE HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO
A) Pojęcie międzynarodowych stosunków gospodarczych
Literatura podstawowa :
1. A. Budnikowski, Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Warszawa 2003 (wydanie drugie zmienione), s. 15-32.
B) Wybrane teorie handlu międzynarodowego
Początki teorii handlu międzynarodowego. Doktryna merkantylizmu. Teoria kosztów absolutnych Smitha. Teoria kosztów komparatywnych Ricardo i Torrensa. Prawo wzajemnego popytu Milla i teoria Marshalla (pojęcie tzw. krzywych zaoferowania). Teoria kosztów alternatywnych. Optimum Pareta.
Teoria obfitości zasobów (teoria proporcji w zasobach) Heckschera, Ohlina i Samuelsona. Tzw. paradoks Leontiefa. Efekt Stolpera-Samuelsona. Twierdzenie Rybczyńskiego, pojęcie deindustrializacji lub tzw. choroby holenderskiej. Teorie neoczynnikowe. Teorie neotechnologiczne (teoria luki technologicznej, teoria cyklu życia produktu, teoria korzyści ze skali produkcji i zbytu). Teorie popytowo-podażowe (korzyści z uprawiania tzw. handlu wewnątrzgałęziowego).
1. J. Misala, Teorie międzynarodowej wymiany gospodarczej, Warszawa 1990, s. 42-91, 94-117, 124-127, 128-164, 172-175, 215-218.
2. A. Budnikowski, Międzynarodowe stosunki gospodarcze …, op.cit., s. 33-133 lub
J. Świerkocki, Zarys międzynarodowych stosunków gospodarczych, Warszawa 2004, s. 17-81.
3. J. Sołdaczuk, Z. Kamecki, P. Bożyk, Międzynarodowe stosunki ekonomiczne. Teoria i polityka, Warszawa 1987 (wydanie czwarte), s. 16-35 (w tym m. in. fragment nt. teorii Marshalla).
4. M. Guzek, Międzynarodowe stosunki gospodarcze. Zarys teorii i polityki handlowej, Poznań 2001, s. 87-99 (rozdz. 5 „Kwestia optymalizacji handlu zagranicznego”, w tym m.in. optimum Pareta).
Fakultatywnie :
5. P. Bożyk, J. Misala, M. Puławski, Międzynarodowe stosunki ekonomiczne, Warszawa 2002 (wydanie drugie zmienione), s. 41-71 (rozdz. 3 pt. „Teorie rozwoju międzynarodowego podziału pracy”).
II. ROLA HANDLU ZAGRANICZNEGO W GOSPODARCE NARODOWEJ (wpływ na dochód narodowy i koniunkturę w gospodarce)
A) Część pierwsza : handel zagraniczny a wzrost gospodarczy
Mierniki wpływu handlu zagranicznego na gospodarkę narodową. Handel zagraniczny a dochód narodowy. Pojęcie tzw. inwestycji zagranicznych i oszczędności zagranicznych. Dochód narodowy wytworzony a dochód narodowy podzielony. Udział handlu zagranicznego we wzroście gospodarczym. Saldo handlu zagranicznego a stopa inwestycji ; handel zagraniczny jako czynnik zwiększający możliwości akumulacji kapitału.
1. P. Bożyk, J. Misala, M. Puławski …, op.cit., s. 91-95 (rozdz. 4 – punkty 4.4.1. „Transformacyjna i redystrybucyjna funkcja handlu międzynarodowego” i 4.4.2. „Inwestycje a dochód z handlu międzynarodowego”).
2. A. J. Klawe, A. Makać, Zarys międzynarodowych stosunków ekonomicznych, Warszawa 1987 (wydanie trzecie), s. 120-152.
3. A. Budnikowski, Międzynarodowe stosunki gospodarcze …, op.cit., s. 21-27 (rozdz. 1, p. 1.2. „Współczesny handel międzynarodowy” i p. 1.3. „Znaczenie handlu międzynarodowego dla poszczególnych krajów”) i 140-143 (rozdz. 7, p. 7.4. „Kredyty finansowe”).
4. A. Budnikowski, E. Kawecka-Wyrzykowska (red.), Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Warszawa 1998 (wydanie drugie zmienione), s. 89-104.
B) Część druga : handel zagraniczny a cykl koniunkturalny
Wpływ handlu zagranicznego na tempo wzrostu dochodu narodowego poprzez tzw. efekty mnożnikowe. Funkcjonowanie mechanizmu mnożnika inwestycyjnego w gospodarce zamkniętej. Eksport a efektywny popyt w gospodarce otwartej. Rola importu i oszczędności w przebiegu cyklu koniunkturalnego. Mnożnik handlu zagranicznego. Warunki swobodnego funkcjonowania mechanizmu mnożnika eksportowego. Inwestycje pobudzone (supermnożnik). Handel zagraniczny a przenoszenie się koniunktury w skali międzynarodowej.
1. A. Budnikowski, E. Kawecka-Wyrzykowska (red.) …, op.cit., s. 104-111.
2. P. Bożyk, J. Misala, M. Puławski …, op.cit., s. 95-102 (rozdz. 4 – p. 4.4.3. „Mnożnik inwestycyjny i eksportowy, supermnożnik”).
3.A. Budnikowski, Międzynarodowe stosunki gospodarcze …, op.cit., s. 313-327.
4. J. Świerkocki …, op.cit., s. 211-216.
III. TENDENCJE W ROZWOJU MIĘDZYNARODOWEGO HANDLU TOWARAMI I USŁUGAMI
A) Struktura geograficzna i towarowa oraz ceny w handlu międzynarodowym
Struktura i dynamika handlu międzynarodowego. Relacje cen, popytu i podaży. Kształtowanie się cen surowców, środków żywności i artykułów przemysłowych na rynku światowym. Przyczyny niestabilności cen surowców i artykułów rolnych w krótkim okresie ; przyczyny względnej stabilności cen wyrobów przemysłowych. Długookresowe tendencje kształtowania się cen na rynku międzynarodowym. Zjawisko rozwierania się tzw. nożyc cen. Koncepcje teoretyczne wiążące zacofanie gospodarcze krajów rozwijających się z ich uczestnictwem w handlu międzynarodowym. Pojęcie i rodzaje tzw. terms of trade.
1. A. B. Kisiel-Łowczyc (red.), Współczesna gospodarka światowa, Gdańsk 1997 (wydanie drugie uzupełnione), s. 85-101 (rozdz. 5 „Ceny w handlu międzynarodowym” – rozdział ten znajduje się w wydaniu drugim i nast.).
2. P. Bożyk, J. Misala, M. Puławski …, op.cit., s. 168-184 (rozdz. 6 „Ceny międzynarodowe”).
3. A. Budnikowski, E. Kawecka-Wyrzykowska (red.) …, op.cit., s. 44-52.
4. A. Budnikowski, ...
jajamiomate