032-033.pdf

dujllcych

sil( www.pracy.TerapiazaburzeJ.IIIHlwY/.lIllIlIljtl

si~ logopedzi

za-

u fa zj \,! utl'llta cz«sciowlllllh

llll~ IIWlin .nllJomosci jl(zyka na skutek liszko.

Irudllh.:ni w poradniach

psychologiczno-pedagogkznyrh

1I1'IIi'w niektórych

pla-

dzenia pewnych

struktur mÓzgowYl h.

l'Ówkach sluzby

zdrowia,

w szkolach

specjalnych

i Col'll~l'1.l.;IAd~w przedszko-

jakanie-

zaburzenia

plYllnoAll nlowy

(rytmu

i tempa);

przyczyny

nic Sil

znane, zaliczane jest do nerwic.

- nerwice mowy - mutyzm, af(miu,jakanie, zaburzenia tempa mowy, 1110.

dulacja sily i wysokosci glosu u osób cierpiacych na nerwice,

- o ligo fazj e- niedoksztalcenie mowy, spowodowane uposledzeniem umy-

slowym,

- schizofazj e - znieksztalcenie mowy osób z zaburzeniami myslenia. spo.

wodowanymi chorobami psychicznymi.

Kazda z wymienionych wad wymowy wymaga odrebnego podejscia zarówno

przy rozpoznawaniu,jak i leczeniu. Usuwanie zaburzen w mechanizmie mowyjest

niezwykle skomplikowane. Jest to zadanie, którego rozwiazanie zalezy z jednej

strony od rodzaju i rozmiarów zaburzen, a z drugiej od zaangazowania zespoiu

specjalistów z zakresu logopedii, medycyny, psychologii i pedagogiki.

lIIch i szkolach podstawowych.

Pr~yczyn zaburzen

mowy dopatruje

sie w dwóch zródlach:

I ) przyczyny

zewnatrzpochodne

(egzogenne)

tkwiace w srodowisku

dziecka,

2) przyczyny

wewnatrzpochodne

(endogenne)

tkwiace

w samym dziecku.

1)0 przyczyn zaburzen

mowy pochodzenia

srodowiskowego

zalicza sie naste-

pujllCC:

Srodowisko

spoleczne

(glównie rodzina)

dostarczajaca

malo podniet do mó-

wienia, co przyczynia

sie do opóznienia

rozwoju mowy. Dzieci te mimo "normal-

l1l:go" rozwoju

intelektualnego

odznaczaja

sie ubóstwem

slownictwa,

znie-

ksztalceniem

mowy

lub, w przypadku

skrajnej

izolacji

od spoleczenstwa,

tzw.

niemota zewnatrzpochodna.

N iechec do mówienia jako reakcja obronna na nadmiar

bodzców

slownych.

Nasladowanie

i przyswajanie

nieprawidlowej

mowy rodziców.

Sa to wzorce

wudliwie wypowiadanych

glosek, wyrazów, form gramatycznych,

akcentowania,

Zasadnicze znaczenie dla usuwania zaburzen mowy oraz zwiazanych z tym

trudnosci w uczeniu sie ma odpowiednio wczesna ingerencja logopedyczna. Ozie.

ci z nasilonymi objawami niedoksztalcenia mowy wymagaja cwiczen i korekty

juz przed piatym rokiem zycia. W przeciwnym razie dziecko bedzie pisalo tak, juk

mówi (H. Sawa, 1980, s. 83). Najgrozniejsze sa wiec zaniedbania rozwoju mowy

intonacji i rytmu mowy.

Brak zainteresowania

ze strony rodziców pierwszymi

wypowiedziami

dziec-

ka. co tlumi chec mówienia

i w konsekwencji

opóznia rozwój mowy.

Nadmiemy

entuzjazm

do pierwszych

wypowiedzi

dziecka moze takze zaha-

mowac jego chec do wypowiadania

sie.

Nalezy przy tym zaznaczyc,

ze przy zaburzeniach

mowy pochodzenia

srodo-

wi!'lkowego nie wystepuja

defekty

anatomiczne

i psychoneurologiczne,

dlatego

wczcsna reedukacja tych zaburzen daje najczesciej dobre wyniki.

Reedukacja zaburzen mowy pochodzenia srodowiskowego polega glównie na

stymulacji rozwoju mowy w przedszkolu i szkole przy wspólpracy logopedy i ro-

dziców dziecka. W kazdym przypadku nalezy zasiegac porady logopedycznej i sci-

~Ic stosowac sie do jej wytycznych. Usuwanie zaburzen mowy na tle srodowisko-

wym moze byc prowadzone przez wszystkich nauczycieli przy posredniej ingerencji

logopedycznej.

I Dyslalia - najczesciej wystepujaca wada wymowy, polegajaca na niewlasciwej reulizncjl

fonemów (inaczej zaburzenia artykulacyjne). Wedlug koncepcji innych autorów, jak G. Demcl

i L. Kaczmarek, w klasyfikacji wyróznia sie ze wzgledu na przyczyny:

- dyslalie organiczna, uwarunkowana wrodzonymi lub nabytymi uszkodzeniami obwodowych

narzadów mowy, np. wady zgryzu, warg i jezyka, podniebienia (dyslalia motoryczna. dysglosjn).

u takze spowodowana uszkodzeniami osrodków i dróg nerwowych (dysartria, anartria);

- dyslalie funkcjonalna (czesciej spotykana), nie zwiazana bezposrednio z uszkodzeniumi jl1'

kiegos narzadu mowy, ale wynikajaca z jego nieprawidlowego funkcjonowania (seplenienie. no.

sowanie funkcjonalne itp.).

Ze wzgledu na symptomy wyrózniamy:

- dyslaliejednoraka,

Znacznie

trudniejsza

jest praca

reedukacyjna

w przypadku

wad

wymowy

pochodzenia

endogennego.

W tych przypadkach

jest niezbedna

bezpo-

srcdnia pomoc logopedy.

1)0 glównych

kiedy tylko jedna

gloska jest wymawiana

nieprawidlowo

lub zastepown

zaburzen

mowy

wewnatrzpochodnych

(endogennych)

zalicza

na inna gloska, np. r jezyczkowe zamiast przedniojezykowego, l zamiast r;

- dyslalie wieloraka, kiedy kilka lub kilkanascie glosek jest zle wymawianych lub zastepown

nych przez inne (seplenienie, bezdzwiecznosc);

- dyslalie calkowita (inaczej belkot lub alalia), kiedy wszystkie lub niemul wszystkie gloski

nic sa w ogóle wymawiane. Wypowiedz jest zatarta. malo zrozumiala lub zupelnie niczrozumil1ln,

munifestowana przez elementy prozodyczne (akcent, melodia, rytm).

Dyslaliajednoraka i wielornknllloz~ byc pmsln i zlozona. W dyslulii prostej gloskIl zUSh,pujll"

ca rózni sie od zastepowlll1cj.i~'lhlll~'l'~'hl'dyslynktywna, ni). kosz

autorka:

d y s g los j e - znieksztalcenie dzwieków mowy lub niemoznosc ich wytwarza-

nia na skutek nieprawidlowej budowy narzadów mowy lub obnizenia slyszalnosci,

dysartrie

- znieksztalcenie

dzwieków

mowy lub niemoznosc

ich wytwa-

rzania na skutek uszkodzenia

osrodków

i dróg unerwiajacych

nur~ady mowne ar-

Iykulacyjne,

fonacyjne,

oddechowe,

kos. rak

luk. hudzik

hu~ik.

d y s I a I i «

opóznienie

w przyswajaniu

sobie

na Hkutck zwolnione-

.i~zykn

W dyslalii

zlozonej

gloski

rÓZnili "i~

wlC:l'l'j III t Jl'dl1lll~cchl\

dystynktywnll.

np.

Ilnly

bjuly,

1111111

piunino, botck

koll,k

go tempu wyksztalcenia

sil( funkcji pewnych

struktur mn/'l-\"wych I.

1'1

WWW wMlp,nul1

, I\I~' III ~IIh'~' YIIIII klllllfh'IINIU'YII'" ".

~""

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: