Program stymulacyjno – kompensacyjny
I. Percepcja i pamięć wzrokowa
a) obserwacja:
- najbliższego otoczenia dziecka w różnych okolicznościach (np., co widzisz w na szatni, co jest na stoliku, co robi ta pni?);
- tego, co znajduje się wokół dziecka (ludzie, zwierzęta, przedmioty, – kto bawi się z Olą?).
b) wyszukiwanie
- przedmiotów, zabawek wskazywanych przez N. w najbliższym otoczeniu;
- takich samych przedmiotów w najbliższym otoczeniu (gdzie schowała się lalka, proszę daj mi ją?);
- przedmiotów w materiałach przygotowanych przez N (np. poszukaj takiego samego klocka);
- obrazka do przedmiotu wskazywanego przez N.;
- obrazka do nazwy przedmiotu wskazanej przez N.;
- figury geometrycznej do wzoru na obrazku (koło, kwadrat, trójkąt, prostokąt);
- ukrytych przedmiotów, figur na obrazku (duże, charakterystyczne kształty, dobrze wyeksponowane np. – obrazek samochodu, pokaż gdzie są koła itp.);
- dostrzeganie prawidłowości lub nieprawidłowości we wskazaniu określonego z zabawie przedmiotu – N pokazuje lalkę i mówi: to jest książka, dziecko poprawia N.
c) układanie
- przedmiotów wg. poleceń N. (np. połóż lalkę na dywanie);
- nakładanie takich samych obrazków na siebie;
- prostych ciągów rytmicznych (układanie przedmiotów, zabawek wg. podanego wzoru, np. ułóż tak samo – miś, lalka, piłka – układanie zabawek na pólkach; dokończ układanie – kot, pies, kot, … - układanki z dwóch rodzajów przedmiotów);
- układanie ciągów rytmicznych z dostrzeganiem przemienności dnia i nocy (układanie obrazków na przemian: dzień, noc, dzień, noc);
- zabawek, klocków w wyznaczonym miejscu
- układanie klocków wg. określonej zasady; kolor, wielkość, kształt;
- figury geometryczne na wzorze, wg. podanego wzoru – proste ciągi rytmiczne (koła, kwadraty);
- dowolnych form i układów z przedmiotów, klocków i figur;
- wznoszenie prostych, dowolnych budowli z klocków i figur geometrycznych;
- wznoszenie prostych budowli wg. wzoru, np. pociąg, wieża;
- dopasowywanie przedmiotu, klocka do właściwego miejsca (układanki 3 -4 elementowe) zgodnie z wycięciem;
- dopasowywanie przedmiotu, klocka do swojego cienia (zabawa czyj to cień?);
- dowolnych konstrukcji z figur geometrycznych;
- obrazków według kolejności występowania po sobie:, co było najpierw a co potem – 2 typowe obrazki, np. jabłko – ogryzek;
- obrazków według kolejności wydarzeń – proste historyjki obrazkowe (2 obrazki), np. dziecko ma brudne ręce, dziecko myje ręce (wprowadzenie zmian odwracalnych – ręce brudne – ręce czyste, kubek cały – kubek potłuczony;
- łączenie czynności i ich skutków (najpierw to, potem to) –co trzeba zrobić, aby osiągnąć cel: zabawy – budowanie z klocków, kolejność w sytuacjach życiowych (mam brudne ręce, co muszę zrobić?).
d) porównywanie
- ze sobą dwóch takich samych przedmiotów, różniących się między sobą jedną cechą (np. kolorem – dwie piłki: czerwona i żółta);
- dopasowanie przedmiotu do ramki;
- porównywanie wielkości przedmiotów (duży, mały);
- przedmiotów (takie same, różne);
- dostrzeganie podobieństw i różnic między dwoma przedmiotami – jedna cecha, (czym się różnią dwa misie: jeden jest duży a drugi mały);
- dostrzeganie różnic między przedmiotami, obrazkami, (charakterystyczne różnice: kolor, kształt, położenie);
- porównywanie ze sobą dwóch takich samych przedmiotów, różniących się między sobą dwiema, trzema cechami(wstęp do wprowadzenia pojęć ogólnych, np. to są klocki okrągłe – podłużne, duże – małe, czerwone -żółte; samochody: osobowe i ciężarówki …);
- dostrzeganie przedmiotów niepasujących do całości (np. koło, koło, koło, miś: lalka, lalka, klocek);
- co się zmieniło (ustawienie obok siebie trzech przedmiotów, dziecko zamyka oczy, w tym czasie chowamy lub przestawiamy przedmiot).
e) dobierani, zgadywanki:
- dobieranie drugiego obrazka do istniejącego już wzoru;
- zgadywanie, która zabawka została schowana i określanie jej wyglądu;
- zgadywanie, który obrazek został schowany;
- zgadnij, co to jest (czarodziejski worek (dziecko ogląda przedmiot na obrazku i szuka takiego samego w worku).
f) porządkowanie i grupowanie (klasyfikowanie):
- porządkowanie par obrazków;
- porządkowanie przedmiotów i figur geometrycznych według jednej wybranej cechy;
- gromadzenie przedmiotów ze względu na ich przeznaczenie:
Klocki do budowania, zabawki do zabawy w dom, zabawki do piaskownicy;
- grupowanie przedmiotów ze względu na ich przynależność: gdzie to powinno być, porządki na pólkach;
- grupowanie z uzasadnieniem, dlaczego to tu nie pasuje, (bo tu są same lalki).
g) składanie:
- układanie obrazków pociętych na 3 – 4 części –na 1 – 2 przedmioty na obrazku – prostai typowa treść obrazka – układanie na obrazku według wzoru (obrazki pocięte poziomo lub pionowo wg schematów pojęcia J. Manguskiej).
h) wyodrębnianie i liczenie (w zakresie umiejętności dzieci):
- wyodrębnienie przedmiotów do policzenia (wybierz koła i policz je);
- liczenie przedmiotów;
- liczenie rąk, palców;
- oglądanie palców u nóg i liczenie ich;
- liczenie przedmiotów i pokazywanie na palcach ile ich jest;
i) rysowanie, malowanie
- linii poziomych i pionowych z nauczycielem
- linii poziomych i pionowych samodzielnie na wzorze, wg wzoru (pada deszcz, półki na zabawki);
- lini prostych, falowanych, ukośnych (wspólnie z nauczycielem, po wzorze, samodzielnie), np. fale na morzu, ślizgawka …;
- dowolne rysowanie;
- wypełnienie dużych wzorów kolorem (wypełnienie prostych kształtów ograniczonych konturem – malowanie palcem, kolorowanie kredą, węglem …);
j) zabawa z masą – lepienie, wyklejanie:
- dowolne formowanie masy
- formowanie wałków;
- formowanie elementów płaskich, okrągłych.
II. Ćwiczenia percepcji, pamięci słuchowej i koordynacji słuchowo – ruchowej
2.1 Ćwiczenia wrażliwości słuchowej
a) rozróżnienie dźwięków, odgłosów dochodzących z otoczenia (dochodzące z sąsiedztwa, ulicy);
Wysłuchiwanie ciszy (żadnego dźwięku celowo nie wytwarzamy);
- wysłuchiwanie odgłosów, szumiących drzew;
- wysłuchiwanie odgłosów z ulicy;
b) rozpoznawanie wytwarzanych dźwięków (szmerów)
- uderzanie o różnego przedmiotu, stukanie w nie, stukanie pałeczką, stukanie w dwa takie same przedmioty: szkło, drewno, metal, zabawki plastykowe;
- rozpoznawanie głosu i źródła dźwięku (gdzie ukryty jest przedmiot, który słyszysz? – wskazywanie kierunku, miejsca, odległości – czy dźwięki, które słyszysz, są daleko czy blisko; ilości dźwięków, czy słyszysz jeden dźwięk;
c) różnicowanie i naśladowanie głosu zwierząt (zabawy ortofoniczne):
- rozpoznawanie i dobieranie obrazka do słyszanego głosu zwierzęcia;
- naśladowanie głosu zwierząt wskazanych na obrazku;
- rozpoznawanie naśladowanych przez inne dzieci głosów zwierząt.
d) rozpoznawanie i Nasladowanie dźwięków z otoczenia:
- rozpoznawanie dźwięków wydawanych przez różne przedmioty (włączona suszarka, dzwoniący telefon, zamykane drzwi …)
- rozpoznawanie dźwięków wydawanych przez pojazdy (samochód, motocykl, pociąg)
e) grupowanie przedmiotów wydających takie same dźwięki:
- grupowanie przedmiotów wydających odgłosy wskazywanych zwierząt, (jakie zwierzęta wydają głos – miau);
- grupowanie przedmiotów, z którymi kojarzy się słyszany dźwięk (np. grupowanie pojazdów).
f) rozpoznawanie osób po glosie:
- zabawy, „kto ukrył się a parawanem? – dziecko mówi swoim naturalnym głosem”;
- rozpoznawanie poszczególnych dzieci po głosie, naśladujących wybrane przez siebie zwierzę.
g) wysłuchiwanie i różnicowanie dźwięków ze względu na jego natężenie:
- dźwięki ciche;
- dźwięki głośne;
- naprzemiennie raz cicho a raz głośno.
h) wysłuchiwanie zmian w tempie i głośności wydawanych, słyszanych dźwięków:
- szybko (np. szybkie szczekanie psa lub miauczenie kota);
- wolno (np. wolne szczekanie psa)
- naprzemiennie (wolne, szybkie szczekanie psa)
2.2 Ćwiczenia spostrzegawczości słuchowej i koordynacji słuchowo – ruchowej
a) wysłuchiwanie i różnicowanie powtarzających się dźwięków (tworzących proste układy rytmiczne, np. dwa uderzenia w podłogę tak by ilość słyszanych dźwięków była wyraźna – prosimy dziecko by zrobiło tak samo);
b) układanie, tworzenie szeregów rytmicznych:
- układanie przedmiotów według słyszanego, podanego rytmu (np. auto, klocek, auto, klocek, auto …- dziecko samodzielnie ma ułożyć dalszy rytm);
- tworzenie szeregu dźwięków wydawanych przez różne zwierzęta (np. kot, pies, kot)
- zabawy ruchowe z zauważonym rytmem (np. tupnij, podskocz, tupnij, podskocz itd.);
- układanie rytmów z klocków, a następnie wystukiwanie go;
- układanie klocków na podstawie słyszanego rytmu;
- liczenie słyszanych dźwięków;
c) odtworzenie rytmu ilustrowanego układem przestrzennym:
- tworzenie układów przestrzennych (klocki układamy obok dziecka od lewej strony do prawej – odstępy między klockami sugerują przerwę miedzy słyszanymi dźwiękami, mniejsza przerwa sugeruje krótką przerwę między dźwiękami);
- graficzne odtworzenie słyszanego rytmu (dziecko z dowolnych przedmiotów układ słyszany rytm).
3. Ćwiczenia motoryki dużej i małej
Ćwiczenia motoryki dużej
a) ćwiczenia kształtujące postawę dziecka:
- siedzę dobrze i wygodnie – ćwiczenia podczas siedzenia na krześle, na materacu i podłodze;
-dbam o moje plecy – leżenie na plecach, opieranie się o ścianę (trzymam ścianę), ćwiczenia z wyczuwaniem pleców), oglądam gwiazdy – ćwiczenia w chodzeniu z postawą wyprostowaną (dziecko może wskazywać palcem raz jednej i drugiej ręki punkty na suficie);
b) ćwiczenia w chodzeniu i bieganiu:
-chodzę głośno – tupanie – wyczuwanie swoich nóg, stóp;
- chodzę cicho na paluszkach – wyczuwanie swoich palców u nóg;
-jestem kukiełką – chodzenie na sztywnych nogach;
- jestem clownem – chodzenie na miękkich nogach;
- uwaga kałuża – chodzenie z omijaniem przeszkód;
- chodzenie boso po różnych powierzchniach -wyczuwanie powierzchni;
- idę ścieżką – chodzenie po wyznaczonym torze;
- jestem motylem – ćwiczenie swobodnego biegania;
- biegane po wyznaczonej prostej ścieżce;
- bieganie dookoła jeziora – bieganie po obwodzie koła;
- uwaga kałuża – bieganie slalomem;
c) ćwiczenia równoważne:
- idę po wąskiej drużce – chodzenie po wąskim prostym lub krętym torze;
- idę po mostku – chodzenie po wyznaczonej linii;
- omijam kałuże – chodzenie z omijaniem przeszkód;
- wchodzę i schodzę po schodach;
- jestem ptaszkiem -skakanie obunóż;
- jestem bocianem - stanie na jednej nodze.
d) ćwiczenia na czworakach:
- jestem kotem, psem, koniem – naśladowanie chodu zwierząt;
- przechodzenie pod mostem – przechodzenie pod przeszkodą;
- kot omija kałuże – mijanie przeszkód w pozycji na czworakach;
- jestem żabką – skakanie w pozycji kucznej;
- czołganie się – przechodzenie pod niskim mostkiem;
- turlanie – początkowo samo a później przez inne dziecko;
Ćwiczenia motoryki małej
a) nawlekanie koralików, przewlekanie sznurków, tasiemek, sznurowadeł przez różne rzeczy i otwory;
- wieszanie ubranek dla lalek na sznurku i przyczepianie ich klamerkami
- wciskanie w tablicę korkową pinezek – wyjmowanie ich;
- zbieranie drobnych elementów (pieniążki, ziarenka, guziczki) dwoma palcami: kciukiem i wskazującym, zbieranie wyżej wymienionych przedmiotów pęsetą;
- ugniatanie papierowych kul i rzucanie nimi do celu;
b) wykonywanie drobnych ruchów palcami spacerowanie palcami po stole, zabawa „idzie kominiarz po drabinie”, naśladowanie gry na pianinie, odtwarzanie rytmu padającego deszczu (drobny deszczyk, ulewa)
- krążenie palcami, np. jednego palca wokół drugiego nieruchomego, obu palców wokół siebie;
- ćwiczenia dłoni – wymachy, krążenia, uderzenia, pocieranie, otwieranie, zamykanie, układanie modeli z dłoni stykającymi się czubkami palców, stykanie się dłoni nadgarstkami i czubkami palców)
- ściskanie piłeczki
- zwijanie palcami chusteczek, apaszek – formowanie kwiatka;
c) zabawy z wylewaniem, przelewaniem, strząsaniem wody z palców;
- kreślenie w powietrzu, na dywanie dużych swobodnych, ciągłych ruchów w kształcie fal, figur geometrycznych;
- kreślenie patykiem, palcem, odwróconym pędzlem, piórkiem na tackach z sypkim materiałem;
- kreślenie kredą na tablicy, węglem, pędzlem, mazakiem, kredkami – obszernymi, swobodnymi ruchami;
- ćwiczenia grafomotoryczne prowadzone Metodą Dobrego Startu.
Układanki
a) układanie z elementów geometrycznych postaci ludzkich, zwierząt, dowolnych przedmiotów;
- układanie z patyczków np. płotków, drabinek;
- składanie obrazka z części, poprzez nakładanie na wzór, według wzoru, bez wzoru;
- układanie z różnorodnych materiałów, komponowanie scen i ornamentów płaskich;
- układanie z różnokolorowej wełny, sznurków –serwete...
staszekka