Opracowanie – konsultant ODN, Bożena Zgrzywa
Test może być wykorzystany z zachowaniem praw autorskich ODN.
Test maturalny nr 3.
Zadanie 1.
Spośród podanych wydarzeń wskaż skutki wojny peloponeskiej wpisując obok danej informacji literę „S”.
a) rozwiązanie ateńskiego Związku Morskiego
b) niezadowolenie Sparty z powodu rosnącej potęgi Aten
c) konflikt między Koryntem i jego dawną kolonią – Korkyrą
d) ekspansywna polityka Aten
e) klęska Sparty
f) kapitulacja Aten
Zadanie 2.
Wykonaj legendę do umieszczonej poniżej mapki oznaczając
a) zasięg terytorialny państwa Aleksandra Wielkiego
b) Macedonię
c) miejsce bitwy pod Issos
Zadanie 3.
Wśród wymienionych wydarzeń wskaż to, które chronologicznie jest pierwsze i oznacz je literą A, oraz to , które chronologicznie jest ostatnie i oznacz je literą B.
Bitwa pod Maratonem
Założenie Rzymu
Pierwsze igrzyska olimpijskie w starożytnej Grecji
Ustanowienie republiki w Rzymie
Zniszczenie Kartaginy przez Publiusza Korneliusza Młodszego
Śmierć Aleksandra Wielkiego
Zadanie 4.
Spośród podanych niżej przyczyn wybuchu wojen grecko – perskich w V w p.n.e. podkreśl przyczynę bezpośrednią.
a) Persowie nakładają podatki na greckie kolonie w Azji Mniejszej.
b) W Milecie wybucha powstanie.
c) Persowie opanowują szereg wysp u wybrzeży Azji Mniejszej
d) Milet zostaje zburzony na rozkaz króla perskiego Dariusza I
Zadanie 5.
W tabeli wpisz do jakich wydarzeń (procesów) historycznych odnoszą się fragmenty tekstów źródłowych.
Fragment tekstu
Wydarzenie
A) „Ale potem przez siedem lat nie padał deszcz na Terze (...) Gdy zatem Terejczycy pytali wyroczni, co począć, doradziła im Pitia założenie kolonii w Libii. (...) Powzięli więc uchwałę mieszkańcy Tery , żeby z każdej dwójki braci wysłać tam jednego, wybranego losem, a nadto ojców rodzin ze wszystkich gmin, których było siedem, ich wodzem i królem miał być Battos (...) Zmuszeni więc odjechali na okrętach i osiedlili się na wyspie, która leży u wybrzeży Libii i (...) nazywa się Platea (...)”.
B) „Objąwszy władzę w państwie, przeprowadził (...) uwolnienie ludu zarówno w danej chwili, jak i na przyszłość, zabronił bowiem udzielać pożyczki pod zastaw osoby pożyczającego, a nadto zniósł długi czy to zaciągnięte u osób prywatnych czy obciążające wobec państwa, nazywają to strząśnieciem ciężarów – sejsachteją. (...)
Według majątku podzielił ich [obywateli] na cztery klasy (...).Według zarządzenia (...) urzędnicy byli wybierani drogą losowania spośród kandydatów, która przedstawiała każda z fyl (...) Ustanowił dalej radę złożoną z czterystu członków po stu z każdej z fyl (...)”.
C)”Wobec rozbieżności zdań (...) udał się Militiades do Kallimacha z Afidnaj, który był wtedy polemarchem i jako taki , wybrany przez Ateńczyków, miał oddać 11 głos. (...) Pozyskał Militiades Kallimacha (...) uchwalono stoczyć bitwę (...). Prawym skrzydłem dowodził polemarch (...) Po uszykowaniu się i pomyślnym wyniku ofiar Ateńczycy na dany znak ruszyli pędem przeciw barbarzyńcom (...). Wprawdzie w centrum szyku bojowego zwyciężyli barbarzyńcy (...) Ale na obu skrzydłach zwyciężyli Ateńczycy i Platejczycy”.
D) „Gdy Aleksander posuwając się naprzód na teren rozszerzający się nieco w równinę, wysunął na czoło swoją konnicę tzw. gwardię przyboczną, jeźdźców tesalskich i macedońskich i ustawił na ich prawym skrzydle obok siebie(...)
Aleksander (...) posuwał się w dalszym szyku zwartym naprzód i początkowo marszem powolnym, choć miał już w polu widzenia całą armię Dariusza (...)A Dariusz , gdy tylko ujrzał , że jego lewe skrzydło zostało rozbite przez Aleksandra i oddzieliło się od reszty, natychmiast tak jak stał uciekł na swym wozie jako jeden z pierwszych {...}”
Zadanie 6.
Korzystając z tablicy genealogicznej Piastów wymień tych władców , którzy w okresie rozbicia dzielnicowego
Zadanie 7.
Na podstawie poniższych informacji nazwij stany społeczne , do których odnoszą się podane informacje:
- jedyny stan , do którego przynależność nie określano na podstawie pochodzenia
- posiadał immunitet sądowy i ekonomiczny
- stan do którego należała największa liczba osób wykształconych
- zaczął formować się w Polsce pod koniec X wieku
Ten stan to ...........................................................................
- zamykanie się tego stanu przyśpieszyły przywileje nadawane wszystkim jego członkom
- zróżnicowany pod względem majątkowym
- wywodził się ze stanu, którego członkowie zobowiązani byli do obrony swoich seniorów i władcy
Ten stan to ..........................................................................
Zadanie 8.
Na podstawie poniższego fragmentu statutów Kazimierza Wielkiego określ w jakich okolicznościach kmieć mógł zgodnie z prawem opuścić swego pana.
„Postanawiamy, że gdy od nas albo którego z naszych poddanych kmiecie w nocy zbiegną, tedy wszystkie rzeczy, które pozostawią w swych domach przypadną panu dziedzicowi. A pan u którego zbiegowie się schronią, kmieci owych z całym dobytkiem zwróci, nadto płaci karę piętnadzieścia. A to ma być zachowane wówczas, gdy owi kmiecie nie mieli z powodu pana, od którego uciekli, żadnej z wymienionych uciążliwości cierpieć.
Po pierwsze gdy pan ze swej winy będzie wyklęty, z którego by powodu ziemianie jego byli pozbawieni sakramentów świętych. Po wtóre, gdy pan gwałt zda w swych dobrach jakiejś dziewce lub niewieście, gdy to wyjdzie na jw., tedy nie tylko rodzina owej zniewolonej, ale i cła wieś , nie tylko w nocy, ale i jawnie, za dnia mogą odejść , a pan nie może ich zatrzymać. Po trzecie , gdyby kmieci obciążono z winy pan , mogą od niego zbieżeć. Ale z wyjątkiem tych przypadków kmieć odejść nie może jak tylko, gdy dom zbuduje, ogrodzi, dobrze obsadzi. Gdy taki chłop przyjmie od pan wolniznę, tedy za tyle lat , ile z wolnizny korzystał ma panu czynsz zapłacić według polskiego prawa. A jeśli siedzi n niemieckim prawie, tedy odejść nie może aż zapłaci z tyle lat , ile z wolnizny korzystał. A jeszcze nie może odejść prędzej nim na swoje miejsce znajdzie takiego bogatego kmieci jak on sam, rolę obsieje oziminą, pola oporządzi wszystkie – wówczas może odejść”.
.................................................................................................................................................................
Zadanie 9.
Uzupełnij schemat ukazujący związki przyczynowo – skutkowe pomiędzy procesami i wydarzeniami historycznymi średniowiecznej Polski i Europy.
Zadanie 10.
Przeczytaj poniższy tekst źródłowy i wykonaj polecenia umieszczone pod tekstem.
„1.Kościół rzymski przez samego Boga został założony.
2.Tylko sam biskup rzymski może być prawnie nazywany biskupem powszechnym.
3.Tylko on sam może biskupów składać z godności lub do nich przywracać.
4.Legat jego przewodniczy wszystkim biskupom na synodzie, nawet gdy jest niższy stopniem i może na nich wydać wyrok złożenia z godności.
5.Nieobecnych może papież składać z godności.
6.Z obłożonymi przez niego klątwą nie wolno przebywać w jednym domu.
7.Jedynie jemu samemu wolno stosownie do wymagań czasu nowe prawa wydawać, nowe gminy zakładać, ze zgromadzenia kanoników tworzyć opactwa, z drugiej strony dzielić bogate biskupstwa a ubogie łączyć.
8.On sam tylko używa insygniów cesarskich.
9.Tylko papieża stopy całować mają wszyscy książęta.
10.Jego jednego imię ma być wspominane w modlitwach kościelnych. (...)
12.Jemu wolno władcami rozporządzać (a więc i cesarzy z tronu składać).
13.Jemu wolno w razie potrzeby biskupów z miejsca na miejsce przenosić.
14.W całym kościele wolno mu duchownych mianować, gdzie by chciał. (...)
19.Przez nikogo nie może być sądzony. (...)
23.Biskup rzymski , jeśli kanonicznie zostanie obrany, dzięki zasługom świętego Piotra niewątpliwie staje się świętym (...)
27.On może poddanych zwalniać z wierności bezecnym”.
a) Wymień uprawnienia papieża wobec władzy świeckiej przedstawione w dokumencie.
.........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
b) Jaką nazwę nosi ten dokument i kto go wydał?
...................................................................................................................................................................
c) Jaką nazwą nosi okres konfliktów w Europie , z którym związany jest ten dokument?
Zadanie 11.
Posługując się informacjami z tekstu źródłowego uzupełnij tabelę przedstawiającą rozwarstwienie ludności w miastach średniowiecznych.
„Miejsca w radach miejskich zostały szybko zmonopolizowane przez najbogatsze rodziny tworzące tzw. patrycjat miejski. Na czele rady stał burmistrz wywodzący się z reguły z tych kręgów. Kompetencje rady były – w myśl przywilejów lokacyjnych – bardzo szerokie. Należało do niej wydawanie wilkierzy i statutów cechowych, zarząd miastem, kierowanie jego polityką itd. Większe miasta szybko zdołały wykupić stanowisko wójta – którym początkowo zostawał zasadźca lokacyjny – z rąk prywatnych i w ten sposób pozbyć się niewygodnego nadrzędnego czynnika (...)
szczególnie sprzeczne interesy istniały w grupach kupieckich i rzemieślniczych. Kupcy starali się wcisnąć między producenta i konsumenta jako przymusowi pośrednicy, związać rzemieślników systemem wysoko oprocentowanych pożyczek (...)
Najuboższe warstwy mieszkańców – czeladnicy, wyrobnicy, rzemieślnicy itp. Elementy nie posiadające nawet prawa miejskiego (...)
M. Bogunka. Dzieje kultury polskiej.
Zadanie 12.
Wpisz literę A obok najwcześniejszego chronologicznie wydarzenia i literę B obok najpóżniejszego chronologicznie wydarzenia.
a) przywilej nieszawski
b) unia wileńsko – radomska
c) druga unia polsko – węgierska
d) najazd brandenburski na Pomorze Gdańskie
e) koronacja Bolesława Śmiałego
f) przywilej koszycki
g) unia w Krewie
...
natchor