Test typu maturalnego nr 2.
Opracowanie – konsultant ODN, Bożena Zgrzywa.
Test może być wykorzystywany z zachowaniem praw autorskich ODN Łomża.
Zadanie 1.
Uzupełnij tabelkę wpisując nazwy przedstawionych na ilustracjach zabytków starożytności oraz kraje, z których pochodzą.
Oznaczenie literowe
Nazwa zabytku
Kraj
Zadanie 2.
Na podstawie tekstów źródłowych a) i b) , oraz wiedzy własnej uzupełnij schemat przedstawiający organy władzy w starożytnej Sparcie.
a) Herodot ; Dzieje.
„Następujące przywileje nadali Spartiaci swoim królom: dwie godności kapłańskie, Zeusa Lacedemońskiego i Zeusa Spartańskiego oraz prawo wydawania wojny, jakiemu zechcą krajowi; w tym nie śmie im przeszkodzić żaden Spartiata, w przeciwnym razie polegają klątwie.
Kiedy zaś wyruszają w pole, pierwsi idą królowie, jako ostatni wracają. Stu wybranych mężów strzeże ich na wyprawie. Bydląt ofiarnych biorą na wychodnym tyle, ile zechcą; ze wszystkich zaś ofiarowanych otrzymują oni skórę i grzbiety. To są ich prawa na wojnie.
W czasie pokoju zaś przyznaje się im jeszcze następujące. Jeżeli składa się publicznie ofiarę, zasiadają do uczty naprzód królowie i naprzód się ich obsługuje (...)
Zasiadają oni w radzie gerontów, których jest dwudziestu ośmiu; jeżeli zaś nie zjawią się, wtedy ci gerontów, którzy są z nimi najbliżej spokrewnieni, mają przywileje królów, ile że oddają dwa głosy, a trzeci we własnym imieniu.
b) Ksenofont ; Ustrój spartański.
„Że w Sparcie istnieje największy posłuch dla władzy i dla praw, o tym wiemy wszyscy. Ale ja sądzę, że Likurg nawet nie próbował wprowadzić tego ładu (...) albowiem im większą moc ma władza, tym bardziej siła strachu zmusi obywateli do posłuszeństwa. Eforowie więc mają możność karania wedle swojej woli i mają prawo dokonywać kary natychmiast, a nawet mają prawo urzędników usunąć od urzędowania i zamknąć do więzienia, i wytoczyć im proces gardłowy. Posiadając tak wielką władzę , nie pozwalają każdorazowym wybrańcom rok cały samowolnie rządzić (...) – lecz na wzór samowładnie panujących (...) natychmiast karzą każde dostrzeżone bezprawie (...)
Wspaniale moim zdaniem, i to prawem określił Likurg, w jaki sposób aż do starości można ćwiczyć się w cnocie. Bo wprowadziwszy wybór do Rady starców u kresu życia spowodował, że nawet w starości nie zaniedbywano tego, co szlachetne i dobre (...).
Zadanie 3.
Nazwij zbiory praw , z których pochodzą podane niżej fragmenty i podaj z jakich krajów pochodzą.
A)
Tablica III.
3.Jeśli [dłużnik] przysądzonego długu nie zwróci i nikt za niego nie poręczy, niech [wierzyciel zabierze go do siebie. Niech nałoży nań więzy lub kajdany (...)
Tablica IV.
2.Jeśli ojciec syna po trzykroć sprzedał, syn wolny będzie [od władzy] ojca.
Tablica V.
1.Niewiasty, nawet jeśli osiągnęły pełnoletność, pozostają pod opieką , z wyjątkiem westalek, które są wolne [od opieki].
Tablica VIII.
10.Kto budynek lub stertę zboża koło domu złożony podpalił, a zrobił to rozmyślnie i świadomie, związany i wychłostany śmierć poniesie w ogniu .
Tablica IX
3.Sędzia lub prawnie wyznaczony rozjemca , któremu udowodni się , że za wydanie wyroku wziął pieniądze, zapłaci głową.
Tablica XI.
1.Małżeństwa między plebejuszami , a patrycjuszami nie mogą mieć miejsca.
Tablica XII.
5.Cokolwiek ostatecznie lud postanowi, winno być prawem niewzruszonym”.
B)
„Jeśli ktoś mienie boga lub pałacu ukradł, będzie ten mąż zabity, tak i ten, który rzecz skradzioną z ręki jego przyjął, będzie zabity. (...)
Jeśli w domu czyimś wybuchł ogień, a ktoś, co dla ognia gaszenia szedł, na mienie gospodarza domu rzucił okiem i własność gospodarza przywłaszczył, mąż ten będzie do ognia wrzucony.
Jeśli syn uderzył swego ojca, utną mu rękę.
Jeśli pełnoprawny obywatel wybił oko człowiekowi klasy pełnoprawnych obywateli, wyrwą mu oko.
Jeśli złamał kość pełnoprawnego obywatela , złamią mu kość.
Jeśli wyrwał oko poddanego albo złamał kość poddanego, zapłaci minę srebra.
Jeśli wyrwał oko niewolnikowi innej osoby albo złamał kość niewolnika innej osoby, zapłaci połowę ceny jego kupna. (...)
Jeśli budowniczy wybudował komuś dom, a dzieła swego dobrze nie wykonał i dom , który wybudował , zawali się i zabije właściciela domu, budowniczy ten poniesie karę śmierci.
Jeśli przez to zabił syna właściciela domu, będzie zabity syn tego budowniczego”.
Tekst A to ......................................................................................................................................
Kraj - ..........................................................
Tekst B to ......................................................................................................................................
Sformułuj dwa wnioski dotyczące funkcjonowania prawa w krajach, z których pochodzą powyższe kodeksy praw.
A).............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
B)............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
Zadanie 4.
Mapka poniżej przedstawia przebieg jednej z wielkich bitew starożytności. Napisz gdzie i kiedy miała ona miejsce, oraz kto w niej uczestniczył i jaki był jej wynik.
a) miejsce bitwy - ...........................................................................
b) data bitwy - ......................................................
c) strony walczące w bitwie - ...........................................................
d) wynik bitwy - ...............................................................................
..................................................................................................................
Zadanie 5.
Spośród wymienionych wydarzeń wskaż to , które chronologicznie jest pierwsze (wpisz przy nim literę A), oraz to , które chronologicznie jest ostatnie (wpisz przy nim literę B).
e) bitwa pod Salaminą - .....
f) bitwa pod Maratonem - .....
g) edykt mediolański - .....
h) założenie Rzymu - .....
i) pierwsze igrzyska olimpijskie - .....
j) bitwa pod Issos - ....
Zadanie 6.
Przeczytaj uważnie fragment tekstu źródłowego i odpowiedz na pytania umieszczone pod tekstem.
„(...) Ja Henryk z Bożej łaski cesarz rzymski Augustus, dla miłości Boga i Świętego Rzymskiego Kościoła , oraz pana papieża Kaliksta i dla zbawienia duszy mojej, odstępuję , świętym apostołom Pańskim, Piotrowi i Pawłowi i świętemu Kościołowi katolickiemu wszelką inwestyturę za pomocą pierścienia i pastorału, zgadzając się we wszystkich kościołach mego królestwa lub cesarstwa na kanoniczny wybór i wolną konsekrację. Posiadłości i lenna (regalia) świętego Piotra, zabrane od wybuchu tego sporu po dzień dzisiejszy, tak za czasów mego ojca , jak i za moich, zwracam, o ile je mam w posiadaniu , temuż Świętemu Kościołowi Rzymskiemu (...)
(...)Ja Kalikst, biskup, sługa sług Bożych, Tobie umiłowanemu synowi, Henrykowi, z Bożej łaski cesarzowi rzymskiemu Augustowi, zezwalam, aby wybory biskupów i opatów królestwa niemieckiego, którzy podlegają królestwu, dokonywały się w Twojej obecności, bez symonii i jakiegokolwiek gwałtu, w ten sposób, abyś w razie wynikłej między stronami niezgody, za radą lub wyrokiem metropolity i biskupów z tejże prowincji, rozsądniejszej stronie udzielił swej zgody i pomocy. Wybrany zaś niechaj otrzyma od ciebie za pomocą berła , lenna (regalia) i to, co Ci z tego tytułu, wedle prawa winien będzie, niech wypłaci (...)”
a) Jaką nazwę nosi to porozumienie między papieżem i cesarzem?
b) O jakim sporze wspomina pierwsza część dokumentu?
.............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
Zadanie 7.
Przeczytaj uważnie fragmenty dwóch tekstów źródłowych i wykonaj polecenia.
a) Wymień 3 powody powołania uniwersytetu w Krakowie.
b)Który z powodów uważasz za najważniejszy? Uzasadnij krótko swój wybór.
„(...)
Uprasza Waszą Świątobliwość , oddany syn Wasz, Kazimierz, król polski (...) aby w mieście Krakowie, które jest znaczniejszym w jego królestwie, mógł założyć studium generalne (uniwersytet) ze wszystkimi wydziałami, a zwłaszcza z prawem kanonicznym i cywilnym, z przywilejami innych studiów generalnych, dlatego zwłaszcza, że z powodu iż obce studia generalne odległe są od jego kraju ponad 40 dni drogi, nauka cierpi tym wygnaniem, a wielu zaś szlachetnych kleryków z Polski (na obczyźnie ) zostało uwięzionych i zatrzymanych lub pomarło i mrze w więzieniu (...)”
„W imię Pańskie, Amen. (...) My, Kazimierz, z Bożej łaski król polski (...) bacząc na to , co dobre i nie wątpiąc , że to duchowieństwu i poddanym królestwa naszego pożytek przyniesie, postanowiliśmy w mieście naszym , Krakowie, wyznaczyć , ,ustanowić i urządzić miejsce, na którym by studium generalne w każdym dozwolonym wydziale kwitnęło i dla przyszłości na wieczne czasy tym pismem jego istnienie zapewnić chcemy. Niechże tam więc będzie nauk przemożnych perła, aby wydawała męże dojrzałością rady znakomite, ozdobą cnót świetne, a w różnych umiejętnościach biegłe. (...) Do tego to miasta Krakowa, niechaj zjeżdżają się swobodnie i bezpiecznie wszyscy mieszkańcy nie tylko królestwa naszego i krajów przyległych, ale i inni z różnych części świata, którzy pragną nabyć tę przesławną perłę wiedzy (...)”
a) ............................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
b) ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................
Zadanie 8.
Zanalizuj treść mapki umieszczonej poniżej i na podstawie uzyskanej wiedzy
A) Zaproponuj dla niej tytuł.
B) Nazwij wydarzenie, lub proces które wywołały przedstawione zmiany terytorialne.
Zadanie 9.
Przeczytaj uważnie fragmenty tekstów źródłowych. W oparciu o teksty i wiedzę wykonaj polecenia.
a) uzupełnij tabelkę dotyczącą przyczyn i skutków zjazdu w Gnieźnie
Przyczyny zjazdu w Gnieźnie
Skutki zjazdu w Gnieźnie
1.
2.
natchor