stroweis2.doc

Elżbieta Stroweis

nauczyciel nauczania zintegrowanego

SP Nr 1 im. Marii Kownackiej

w Łomiankach

                              PROGRAM ZASTĘPOWANIA AGRESJI ART

     Agresja wśród uczniów, z którą możemy się stykać obserwując środowisko dziecięce ma najczęściej swoje źródła w środowisku rodzinnym, w którym dziecko wzrasta. Mają na nią wpływ warunki materialne rodzin, alkoholizm rodziców, rozwody, zaniedbania wychowawcze i opiekuńcze. Chłód uczuciowy rodziców w stosunku do dzieci. Stawianie dzieciom zbyt wysokich wymagań, którym nie są one w stanie sprostać itd.

     Szkoła jako instytucja stwarzająca wiele sytuacji stresogennych również może być źródłem dającym początek przemocy. Duże znaczenie odgrywa tu stosunek nauczyciela do ucznia, jego kultura osobista, a także liczebność klas, programy, które często są zbyt trudne dla przeciętnego ucznia itp. Jak wynika z obserwacji w obecnej rzeczywistości przemoc występuje we wszystkich szkołach i zjawisko to ma tendencję zwyżkową.

Szkoła Podstawowa nr 1 w Łomiankach jest usytuowana w centrum Łomianek. Obecnie liczy 600 uczniów. Sytuacja materialna rodzin tu zamieszkujących jest bardzo zróżnicowana. Jest spora grupa rodzin o wysokim i bardzo wysokim statusie materialnym, ale jest też dużo rodzin ubogich, jak też rodziny patologiczne, gdzie dzieci uczą się przemocy niemal od kołyski. Problem przemocy występującej wśród dzieci na terenie szkoły analizowano na podstawie spostrzeżeń wynikających z obserwacji uczestniczącej.

Dane zbierano posługując się ankietami, które wypełniali uczniowie, nauczyciele i rodzice.

Ankieta kierowana do uczniów dotyczyła:

1.      częstotliwości zachowań agresywnych i form agresji, z jaką stykają się oni w szkole,

2.      sposobów, w jaki reagują dzieci na zachowania agresywne,

3.      do kogo zwracają się dzieci, gdy są w jakiś sposób poszkodowane.

W ankiecie skierowanej do nauczycieli respondenci odpowiadali na pytania:

1.      z jakimi rodzajami zachowań agresywnych występujących wśród uczniów stykają się oni w praktyce pedagogicznej oraz jaka jest częstotliwość występowania tego typu zjawisk?

2.      jakie sytuacje są najtrudniejsze do rozwiązania?

3.      w jaki sposób nauczyciele reagują na objawy przemocy?

4.      jakie zdaniem nauczycieli są przyczyny zachowań agresywnych wśród uczniów?

W ankiecie skierowanej do rodziców pytania dotyczyły:

1.      jakie kary najczęściej stosują oni wobec dzieci?

2.      czy zdarza im się stosować kary cielesne?

3.      jakie nagrody stosują wzmacniając pozytywne zachowania dzieci itd.?

Z badań wynika, że Szkoła Podstawowa nr 1 nie jest wolna od przemocy. Przemoc najczęściej występuje w postaci:

·        przezywania, wyśmiewania

·        bicia, kopania, popychania

·        obgadywania, obrażania słownego

Rzadko występują groźniejsze formy przemocy, takie jak:

·        zabieranie i niszczenie rzeczy

·        grożenie, straszenie

·        wymuszanie pieniędzy, czy rzeczy

Większość uczniów naszej szkoły nie spotkała się z najgroźniejszymi przejawami przemocy.

Dzieci wymieniają następujące sposoby, w jaki bronią się przed agresją w szkole:

1.      bronię się

2.      zwracam się o pomoc do kogoś dorosłego

3.      uciekam

Na pytanie, do kogo najczęściej zwracasz się o pomoc, uczniowie odpowiadali:

1.      do rodziców

2.      do nauczycieli

3.      do kolegów

4.      do nikogo

Zdaniem nauczycieli przemoc wśród dzieci przejawia się głównie w:

·        przezywaniu, wyśmiewaniu, izolowaniu od grupy

·        biciu, kopaniu

·        obgadywaniu, namawianiu

·        agresji słownej

Przyczyny agresji przemocy dziecięcej w/g nauczycieli to:

Nauczyciele potwierdzają w badaniach fakt, że większość dzieci nie spotkała się z najgroźniejszymi przejawami przemocy takimi jak:

·        wymuszanie pieniędzy

·        zamykanie w pomieszczeniach

·        grożenie, zastraszanie

Najczęstszymi przejawami przemocy dziecięcej są:

·        bicie, kopanie, popychanie

·        przezywanie, wyśmiewanie

·        obgadywanie

Nauczyciele muszą mieć na uwadze, że żaden przejaw dziecięcej agresji nie może być zlekceważony, ponieważ żaden uczeń nie może być ofiarą szykan ze strony rówieśników.

ART to program poświęcony ograniczaniu przemocy wśród dzieci oraz kształtowaniu umiejętności społecznych mających na celu:

·                    poznanie siebie

·                    nauczenia się właściwych relacji z innymi ludźmi i otaczającym światem,

·                    elementarną profilaktyką

·                    kształtowaniu umiejętności chroniących.

W programie tym bardzo ważne jest kształtowanie osobowości dziecka, wspieranie jego rozwoju poprzez osobisty kontakt dziecka z nauczycielem, jak również poprzez wprowadzane na zajęciach treści programowe. Program ART był realizowany w grupie dzieci z klasy III w wymiarze 40 godzin. Był on skoncentrowany na kształtowaniu u dzieci poczucia własnej wartości, polegającej na okazywaniu im wsparcia, wyrażaniu szacunku, uznania, akceptacji.

Program obejmuje tematy związane z profilaktyką przemocy, dotyczące m. in.:

·                    poznawania siebie, swoich dodatnich i ujemnych stron

·                    rozpoznawania i nazywania, a także wyrażania uczuć

·                    umiejętności współdziałania z innymi ludźmi

·                    efektywnego porozumiewania się- komunikaty JA

·                    nabywania umiejętności aktywnego słuchania

·                    zachowań asertywnych- kształtowania umiejętności odmawiania

·                    nauki poprzez współpracę

·                    radzenia sobie w trudnych sytuacjach itd.

Alternatywne umiejętności dla agresji:

1.      Proszenie o pozwolenie.

2.      Pomaganie innym.

3.      Negocjowanie.

4.      Stosowanie samokontroli.

5.      Unikanie bójek.

6.      Stawanie w obronie własnych praw.

7.      Unikanie kłopotów z innymi osobami.

Umiejętności radzenia sobie z uczuciami:

1.      rozpoznawanie własnych uczuć.

2.      Wyrażanie własnych uczuć.

3.      Rozumienie uczuć innych.

4.      Radzenie sobie ze strachem.

5.      Wynagradzanie samego siebie.

6.      Radzenie sobie z czyjąś złością.

7.      Wyrażanie czułości.

Umiejętności wyrażania uczuć:

1.      Wyraź swoje uczucia w sposób przyjazny.

2.      Zdecyduj się, czy darzysz drugą osobę dobrymi uczuciami.

3....