Case12.pdf

(147 KB) Pobierz
Szyszka_Stoklosa_case_study
Magdalena Szyszka
Michał Stokłosa
Zmiana wysokości podatku a przychody Skarbu Państwa
Krzywa Laffera oraz elastyczność podatkowa
Wpływ zmiany ceny produktu na jego sprzedaŜ (elastyczność cenowa) jest
wartościową informacją dla kaŜdego producenta. Znając tę wartość moŜe on
prognozować swoje przyszłe przychody. Jednak badania nad elastycznością
prowadzone są nie tylko na poziomie przedsiębiorstwa – a więc mikro, ale takŜe, a
moŜe i przede wszystkim, na poziomie państwa – makro. Tu potencjalne zyski lub
straty mogą być niewspółmiernie większe.
W dniu, w którym pisany jest niniejszy tekst, a więc 14 stycznia 2008, wzrasta
podatek akcyzowy na wyroby tytoniowe. Do końca 2008 roku nasze stawki muszą
zrównać się z unijnym minimum 64 euro na tysiąc sztuk. Badania przeprowadzone
przez firmę konsultingową Ernst & Young w grudniu 2007 roku mówią, Ŝe na nowych
stawkach akcyzy budŜet moŜe stracić nawet miliard
złotych 1 . Działo by się tak, gdyŜ według analityków
zaszedłby efekt Laffera. Polega on na tym, Ŝe przy
odpowiednio wysokiej stopie podatku dalszy jego
wzrost prowadzi do zmniejszenia wpływów
budŜetowych. Obrazuje to wykres przedstawiający
tak zwaną Krzywą Laffera.
Źródło: Wikipedia
Do zweryfikowania hipotezy postawionej przez firmę z „Wielkiej Piątki” uŜyliśmy
danych zebranych przez instytut badania rynku i opinii publicznej GFK Polonia.
Zostało ono przeprowadzone w latach 2004-2007 w sześciu falach na
reprezentatywnej próbie Polaków powyŜej 18 roku Ŝycia.
„Bud Ŝ et straci nawet miliard złotych na nowej stawce akcyzy”; Dziennik; 13.12.2007
1
1
257031821.005.png
Zastanówmy się najpierw nad tym, jak kształtują się przychody Skarbu Państwa (T).
)
T
=
t
×
p
(
t
)
×
q
(
p
ZaleŜą one od ilości sprzedanych papierosów (q), ich ceny (p) oraz stopy podatku (t).
Jednak popyt (q) zaleŜy od ceny (p), ta natomiast od stopy podatku (t).
Wpływy z podatków wzrosną przy wzroście stopy podatku, jeŜeli:
t
T
>
0
T
'
=
(
t
×
p
×
q
)'
>
0
(
×
q
)'
×
p
+
(
t
×
q
)
×
p
'
>
0
(
'
×
q
+
q
'
×
t
)
×
p
+
t
×
q
×
p
'
>
0
Po odpowiednich przekształceniach otrzymujemy:
q
×
t
+
p
×
t
>
-
1
t
×
q
t
×
p
PowyŜsze wyraŜenie nie jest niczym więcej jak sumą podatkowej elastyczności (tax
elasticity) popytu i ceny.
e
t
q
+
e
t
p
>
-
Na początku naleŜało uporać się z faktem, Ŝe w Polsce podatek akcyzowy na
papierosy składa się z dwóch części -podatku ad valorem oraz kwotowego. W latach
2004-2007 kształtowały się one w następujący sposób:
Wyroby tytoniowe krajowe, nabywane
wewn ą trzwspólnotowo i importowane
V/2004
I/2005
I/2006
I/2007
1.Papierosy system kwotowo-procentowy *
w tym:
-.stawka kwotowa w zł/ 1000 szt.
-.stawka procentowa w % ceny detalicznej
64,00
26,67%
68,35
28,48%
75,12
31,30 %
80,87
33,70%
Obliczono więc stopę podatku (t) dla kaŜdej z obserwacji badania przeprowadzonego
przez GFK. W modelach tego typu często występuje problem, Ŝe zmienna ceny jest
endogeniczna (zadeklarowana przez respondenta – self reported price). W naszych
modelach uŜyliśmy jednak faktycznych cen detalicznych paczek papierosów
eliminując tym samym problem endogeniczności. Wszystkie ceny zostały
przedstawione w ujęciu realnym na poziomie z IV kwartału 2004. Do tego celu
2
t
t
257031821.006.png 257031821.007.png 257031821.008.png 257031821.001.png 257031821.002.png
wykorzystano dane kwartalne wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych
udostępnione przez GUS.
Aby obliczyć miary szukanych elastyczności skonstruowano na podstawie
dostępnych danych dwa modele ekonometryczne. Pierwszy uzaleŜniał cenę
palonych papierosów od wysokości podatku oraz zmiennych opisujących
charakterystyki respondentów palących dane papierosy, jak wiek, płeć,
wykształcenie czy miejsce zamieszkania.
price
=
d
1
+
d
2
×
tax
+
others
Na podstawie tak skonstruowanego modelu moŜna było obliczyć podatkową
elastyczność ceny. Mówi ona o tym o ile procent zmieni się cena gdy podatek
wzrośnie o jeden procent.
e
=
p
×
t
=
d
×
mean
_
tax
t
p
t
×
p
2
mean
_
price
Tak obliczona elastyczność wynosi 0,82. A więc przy w zroście podatku o 1% cena
jaką zapłaci dany respondent wzrośnie o 0,82%.
Drugi model uzaleŜnia ilość palonych przez respondenta papierosów miesięcznie (a
więc jego popyt) od ceny palonych przez niego papierosów oraz innych
charakterystyk, takich jak w modelu pierwszym
consumptio
n
=
y
1
+
y
2
×
price
+
others
Model ten pozwala nam obliczyć podatkową elastyczność popytu.
e
=
q
×
t
=
×
p
×
mean
_
tax
=
y
×
d
×
mean
_
tax
tq
t
×
q
t
mean
_
consumptio
n
2
2
mean
_
consumptio
n
W ten sposób otrzymujemy elastyczność w wysokości -0,23. Tak więc przy wzroście
podatku o 1% konsumpcja papierosów spadnie o 0,23%.
Z powyŜszych obliczeń wynika, Ŝe równanie
e
t
q
+
e
t
p
>
-
1
jest zachowane. A więc
prognozy firmy Ernst & Young mogą wydawać się bezpodstawne. Polska znajduje
się jeszcze na tym odcinku krzywej Laffera, Ŝe wzrost podatku na papierosy nie
powinien obniŜyć dochodów BudŜetu.
3
q
p
257031821.003.png 257031821.004.png
W naszym badaniu nie uwzględniliśmy jednak zjawiska wzrostu przemytu
papierosów zza wschodniej granicy oraz faktu, Ŝe dzisiejszy wzrost podatku
akcyzowego to 20% i trudno go traktować jako krańcowy i obliczać za pomocą
pochodnej.
Bibliografia
·
Nick Wilkins, Ayda Yurekli, Teh-wei Hu; "Economic Analysis of Tobacco
Demand"; World Bank
·
Hal R. Varian; „Mikroekonomia”; PWN 1999
·
„BudŜet straci nawet miliard złotych na nowej stawce akcyzy”; Dziennik;
13.12.2007
4

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika:

Zgłoś jeśli naruszono regulamin