logika.pdf

// LOGIKA

// notatki dr.J.Pluta // EGZAMIN // LUTY 2006 /

___________METODOLOGIA LOGIKI ________________________________________

// Czym zajmuje się LOGIKA ?

Logika zajmuje się analizą poprawnego rozumowania.

Rozumem, myślą ( tym co się rodzi w rozumie ), słowem ( tym czym się myśli wyraża ).

// 3 DZIAŁY LOGIKI //

( 1 ) SEMIOTYKA :

* ogólna teoria znaków

(dział zbliżony do językoznastwa)

( a ) SYNTAKTYKA

*Badanie RELACJI między POSZCZEGÓLNYMI

ZNAKAMI.

*KATEGORIE ZNAKÓW ze względu na formę.

Znaki ÅÆ Znaki

( b ) SEMANTYKA

*Badanie RELACJI między ZNAKAMI a

PRZEDMIOTAMI, DO KTÓRYCH SIĘ ODNOSZĄ

Znaki ÅÆ Desygnanty

( c ) PRAGMATYKA

*Badanie RELACJI między ZNAKAMI a OSOBAMI,

KTÓRE SIĘ NIMI POSŁUGUJĄ

Znaki ÅÆ Osoby

( 2 ) LOGIKA FORMALNA *Bada WARTOŚCI LOGICZNE zdań ze względu na ich FORMĘ.

( 3 ) METODOLOGIA NAUK *Bada METODY UZASADNIANIA ZDAŃ

*Bada TEORIE i NAUKI. Jak powstają, z czego się składają, jak się je tworzy? – ogólne modele

budowy teorii jako przejrzystego systemu.

___________POJĘCIE ZNAKU ______________________________________________

DEFINICJA ZNAKU

Jeżeli przedmiot [ y ] jest znakiem przedmiotu [ z ] dla osoby [ x ] Æ osoba [ x ]

przyporządkowywuje przedmiotowi [ y ] przedmiot [ z ].

Fundament

przyporządkowania

Relacja bezwzględnego kojarzenia zawsze przedmiotu

[ y ] z przedmiotem [ z ]

// PODZIAŁ ZNAKÓW ZE WZGLĘDU NA //

( 1 ) FUNDAMENT

KORELACJI

SYGNIFIKATORY

*Fundament przyporządkowywania

- związek pozajęzykowy

Æ ŚLAD

*Zawsze gdy [ y ] i [ z ] występują

razem, nierozłącznie.

Np. Krater to ślad

meteorytu

Æ OZNAKA

*Zawsze gdy między [ y ] i [ z ]

występuje związek przyczynowo-

skutkowy

Np. Gorączka to

oznaka choroby, bo

jak ktoś ma gorączkę

to choroba jest tego

przyczyną

Æ OBRAZ

*Zawsze gdy między [ y ] i [ z ]

występuje podobieństwo lub

naśladownictwa wyglądu

Np. [Rysunek krzesła]

jest obrazem [krzesła]

SYMBOLE

*Fundament przyporządkowania –

umowa, formalny zapis w

przepisach

Np. [Zakaz wjazdu],

jego znaczenie

wynika tylko z zapisu

w kodexie drogowym

( 2 ) GENEZĘ

SYMPTOMY

*Znak który nie ma intencjonalnego nadawcy.

Np. Gorączka jest symptomem choroby, ale

przecież nikt jej nie wysłał bo chciał.

*Zawsze są sygnifikatorami

SYGNAŁY

*Znak który ma intecjonalnego nadawcę

*Mogą być symbolem lub sygnifikatorami

Np. Sygnał będący symblem

Policjant ustawiony bokiem na skrzyżowaniu

Np. Sygnał będący sygnifikatorem

Mrugnięcie okiem

( 3 ) STATUS ONTYCZNY

KONKRETNE

*Przedmiot, rzecz namacalna

Np. Berło - znak królewskiej władzy

ABSTRAKTCYJNE

*Cechy, procesy, czynności

Np. Pokłon – znak hołdu przed majestatem

___________ROLE SEMIOTYCZNE WYPOWIEDZI SŁOWNYCH____________________

// FUNKCJE WYPOWIEDZI SŁOWNYCH //

( 1 ) FUNKCJA OPISOWA

*Przekazuje tylko i wyłącznei

informacje

Np. Warszawa jest obecną stolicą Polski.

( 2 ) FUNKCJA EXPRESYWNA

*Wyraża stan psychiczny, stan

umysłu jakiejś osoby

a) Wyrażająca tylko stan psychiczny

Np. Och! , Ach!

b) Mieszana ( opisowo – expresywna )

*Dopierając odp. środki stylistyczne

tworzy nastrój oddający stan psychiczny

dodatkowo opisując

Np. „O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni

jesienny...”

( 3 ) FUNKCJA SUGESTYWNA

*Stwarza bodziec do porządanego

zachowania

Rozkazy, prośby, groźby

Np. Należy myć zęby przed snem

( 4 ) FUNKCJA PREORMATYWNA

*Stwarzają nowe, pozajęzykowe

stany rzeczy

*Kiedy słowa nabierają dodatowych znaczeń

np. prawnych.

*Przysięgi – stwarzają zobowiązanie

*Wyroki – decydują o losie skazanego

*Złożenie podpisu – stanowią

oświadczenie o ponoszeniu

odpowiedzialności, dowód autentyczności

Np. „Skazuje Grzegorza A. na dożywotnią

karę pozbawienia wolności”

*Oprócz tego, że mamy informacje o tym że ktoś kogoś

skazuje, te słowa w ustach sędziego decydują o losie

Grzegorza A.

( 5 ) FUNKCJA FATYCZNA

*Służy tylko podtrzymaniu rozmowy

Np. „no...”, „pewnie...”, „jasne...”

*LOGIKA zajmuje się badaniem tylko ( 1 ) FUNKCJI OPISOWEJ – czyli historii, opisów przkazywanych w sposób obiektywny.

Funkcja przekazuje najbardziej wykrystalizowane – czytelne treści.

___________KATEGORIE SYNTAKTYCZNE I SEMANTYCZNE WYRAŻEŃ SŁOWNYCH__________

*czyli podział ze względu na relacje między wyrażeniami słownymi, oraz między tymi wyrażeniami a ich desygnatami.

( 1 ) ZDANIE

* Wyrażenie, w którym

możemy wyróżnić podmiot i

orzeczenie

*proste – żaden jego element

nie jest zdaniem

*złożone – conajmniej jeden

jego element jest zdaniem a

drugi może być funktorem.

„Zaiste, p”

*Wyrażenie, które nadaje się do wyrażania

czegoś o czymś, zgodnie lub niezgodnie z

prawdą.

Np. [ Karol jest wielki ]

Zdanie w SENSIE LOGICZNYM

*Każde zdanie w sensie logicznym da się

przedstawić w postaci :

P jest Q

Tzw. zdanie podmiotowo - orzecznikowe

( 1 ) Poprawne gramatycznie ( ma podmiot i orzeczenie )

( 2 ) Pełni funkcje opisową

( 3 ) Ma wartość logiczną

( 2 ) NAZWA

*Rzeczowniki, przymiotniki,

ale też całe wyrażenia

*Np. „Terroryści którzy

napadli na bank”

*Dowolne wyrażenie, które da się podstawić

do zdania PODMIOTOWO -

ORZECZNIKOWEGO pod P lub Q.

Np. [Karol] jest [Wysoki]

( 3 ) FUNKTOR

*Spójniki, przymiotniki,

przysłówki, czsowniki

* Nie jest ani zdaniem, ani nazwą

*Nadaje się do tworzenia wyrażeń złożonych

przez dołączanie NAZW, ZDAŃ lub INNYCH

FUNKTORÓW.

Np. „zaiste”, „aż” , „szybko” , „bardzo”, „jeżeli ..

to” , „gdy”, „przyszedł do”, „sprawdza, czy”

*1,2,3,..,n argumentowe

Funktory :

*nazwotwórczy

Nazwotwórcze ( od arg. nazwowych ) Np. [Wysoki n ] Æ Wysoki człowiek

Funktorotwórcze ( od arg. funktorowych ) Np. [ Bardzo n/n ] Æ [ Bardzo szybki n ]

Od arg. nazwowych

Np. Każde n1 jest n2 .

Extencjonalne

Prawdziwosciowe

Zdaniotwórcze

Od arg. zdaniowych

Np. [ jeżeli z1 to z2 ] Æ Jeżeli Jan gra

na pianinie to słychać dzwięki

*od 2 arg.

nazwowych.

Zawsze taka sama wartość logiczna

jezeli arg maja taka sama wartość

logiczna

Intencjonalne

Nieprawdziwosciowe

Np. [ n wiedział, że z1 ] Æ Zygmunt

August wiedział, że jego żona ma

syfilis.

Wartośc logiczna zmienna pomimo, że

wartość logiczna argumentów się nie

zmienia.

___________DENOTOWANIE, KONOTWANIE, KATEGORIA NAZWY___________________

* każda nazwa musi spełniać funkcję DENOTOWANIA i KONOTOWANIA.

* Wyjątek: NAZWA WŁASNA – nie posiada KONOTACJI ( nigdy nie będziemy w stanie wyminć wszystkich cech charakterycznych

dla jednego tylko i wyłącznie przedmiotu w uniwersum )

DESYGNOWANIE

( funkcja )

* [ Nazwa p ] desygnuje ( wskazuje w zbiorze uniwersum ) przedmiot [ b ] ↔ gdy o przedmiocie [

b ] można zgodnie z rzeczywistością orzec zdanie :

[ b ] jest [ nazwa p ]

*Np. [ b ] jest szafką Æ [ b ] ( przedmiot w universum ) jest desygnatem [ nazwy szafka ].

DENOTACJA

* zakres

*Denotacja [ nazwy p ] to zbiór wszystkich desygnatów [ nazwy p ] w universum.

*Np. Denotacją nazwy [ szafka ] są :

wszystkie szafki na całym świecie, które *Istniały :

*Istnieją

*będą potencjalnie istnieć

KONOTOWANIE

( funkcja )

*[ Nazwa p ] konotuje istotę [ i ] ( minimalny zbiór własności przedmiotu ) ↔ gdy każdy przedmiot

[ b ] o zbiorze własności [ i ] jest denotacją [ nazwy p ].

KONOTACJA

* treść - jest istotą!

* Istota (minimalny zbiór własności) który konotuje [ nazwa p ] konieczny do stwierdzenia, że

przedmiot o tym zestawie własności jest przedmiotem [ b ] , desygnowanym przez [ nazwe p ].

Własność złożona

Zbiór własności prostych, czyli cech pewnego przedmiotu.

Współwłasność

desygnatów [nazwy p]

Zbiór wszystkich własności wspólnych dla każdego desygnatu [ nazwy

Swoistość

desygnatów [nazwy p]

Współwłasność złożona charakterystyczna tylko dla desygnatów

[nazwy p]

– każdym takim zbiorem własności można określić tylko jedną denotacje ,

czyli tylko zakres [ nazwy p ] !

Istota

desygnatów [nazwy p]

Minimalny zbiór współwłasności konieczny do wskazania desygnatów

[nazwy p],

- jest taką swoistością , która po odjęciu chociaż jednej własności

przestaje być swoistością! To znaczy, że jeżeli istotę pozbawilibyśmy

jednej własności to denotacja była by już szersza i nie była by już

denotacją [ nazwy p ]

Nazwa 1 Æ

Nazwa 2 Æ

Konotacja

Denotacja

* Jeżeli dwie nazwy mają tylko 1 konotację Æ mają tylko jedną denotację.

*Bo jedna swoistość ( będąca istotą ) może określić tylko jeden zakres przedmiotów.

Denotacja

Konotacja 1

Konotacja 2

Nazwa 1 Æ

Nazwa 2 Æ

Konotacja n

* Jeżeli dwie nazwy mają tylko 1 denotację Æ mają wiele konotacje.

*Bo każdy zakres przedmiotów można opisać na wiele sposobów, podając wiele miniminalnych zbiorów cech ( istot )

Nazwa własna

Np. Stanisław August

Poniatowski

Denotacje =

1 desygnat

brak konotacji

Nazwa jednostkowa

Np. Ostatni król

Rzeczpospolitej Polski

*Żadna nazwa własna nie posiada konotacji, ponieważ nie jesteśmy w stanie wymienić wszystkich cech charakterystycznych dla

pojedynczych przedmiotów, a jedynie dla klas. Nie ma czegoś takiego jak istota Stanisława Augusta Poniatowskiego .

// PODZIAŁ NAZW ZE WZGLĘDU NA //

( 1 ) ILOŚĆ DESYGNANTÓW

*NAZWA PUSTA

Denotacja jest zbiorem pustym. Czyli rzeczy które nie

istniały, nie istnieją i potencjalnie nie będą istnieć

Np. Król pruski z dynastii piastowskiej.

Æ o intencji jednostkowej

*Gdyby istniała jej denotacja w rzeczywistości to byłby

to zbiór jednoelementowy

Np. Odyn

Æ o intencji ogólnej

*Gdyby istniała jej denotacja w rzeczywistości to byłby

to zbiór 2 lub więcej elementowy

Np. Bóg skandynawski

*NAZWA JEDNOSTKOWA

Denotacja jest zbiorem jednoelementowym

Np. Obecny prezydent Polski

*NAZWA OGÓLNA

Denotacja jest zbiorem 2 lub więcej elementowym

Np. Lekarz

( 2 ) STRUKTURĘ DESYGNANTÓW

*NAZWY ZBIOROWE

*Desygnaty są agregatami pojedynczych przedmiotów,

które tylko razem stanowią desygnat tej nazwy, osobno

natomiast są desygnatami innych nazw.

Np. Sejm Rzeczpospolitej Polskiej V kadencji

*NAZWY NIEZBIOROWE

*Desygnaty są pojedynczymi przedmiotami. Nie są

desygnatami nazw zbiorowych.

Np. Poseł na Sejm Rzeczpospolitej Polskiej

( 3 ) OSTROŚĆ DENOTACJI

NAZWY NIEOSTRE

*Istnieją w universum takie przedmioty, co do których

nie można z pewnością orzec czy są desygnantami

danej nazy czy nie są

Np. Wysoki człowiek

*Nie ma żadnej sformalizowanej normy od której o człowieku mówi się

wysoki, wiadomo że jak ma 140cm to nie, a jak ma 200cm to tak ale jak

ma 179cm to nie wiadomo.

NAZWY OSTRE

*Nie Istnieją w universum takie przedmioty, co do

których nie można z pewnością orzec czy są

desygnantami danej nazy czy nie są

Np. Poseł na sejm RP

*Człowiek jest posłem dopóki ma mandat poselski, gdy wygasa lub jest

mu odbierany lub umiera to przestaje być posłem.

( 4 ) ILOŚĆ WYRAZÓW

SKŁADOWYCH

NAZWY PROSTE

*Nazwy składające się tylko z jednego wyrazu.

Np. Góra

NAZWY ZŁOŻONE

*Nazwy składające się z 2 lub więcej wyrazów.

Np. Terroryści którzy zamordowali prezydenta.

( 5 ) KATEGORIE ONTYCZNE

*Tworzą je rzeczy, własnośći, stany rzeczy, cechy,

procesy...

*NAZWY KONKRETNE

*Nazwa której desygnatami są tylko rzeczą

*To znaczy są to przedmioty rzeczywiste i namacalne

Np. Zegar

*NAZWY ABSTRAKCYJNE *Nazwa, której desygnaty nie są rzeczemi

*To znaczy są każdą inną kategorią ontyczną

własnościami, cechami, procesami, relacjami... czyli nie

są rzeczywiste i namacalne

Np. Miłość

*NAZWY MIESZANE

*Nazwya, której desygnaty są rzeczywist e i

nierzeczywiste.

*Dotyczy to podstawowych pojęć lub negacji

Np. Przedmiot

Nie-polak

( 6 ) PRZYNALEŻNOŚĆ

*NAZWY GENERALNE

*Nazwa, która w zdaniu podmiotowo – orzecznikowym

( P jest Q ) może stać na miejscu podmiotu i na

miejscu orzecznika .

Np. Budynek

Budynek jest budowlą.

Pałac Kultury jest budynkiem.

*NAZWY INDYWIDUALNE *Nazwa, która w zdaniu podmiotowo – orzecznikowym

( P jest Q ) może stać tylko na miejscu podmiotu .

Np. Pałac Kultury

Pałac kultury jest budynkem.

Budynek jest Pałacem Kultury.

WŁASNOŚCI PRZEDMIOTÓW

*Opisać przedmiot to podać jego własności

egzystencjalne, formalne, materialne

*EGZYSTENCJALNE

*FORMALNE

*MATERIALNE

*W jaki sposób coś istnieje?

Realne / fikcyjne.

*Czym jest dana nazwa ?

Rzeczą / relacją /

zdarzeniem / czynnością /

stosunkiem / osobą ..

* Cechy nazwy

wyróżniające ją pośród

wszystkich innych o tych

samych własnościach

egzystencjalnych i

formalnych

Np. Długopis to nazwa przedmiotu

Realnego

Będącego rzeczą

Służącą do pisania, za

pomocą tuszu,

nanoszącą go na papier

za pomocą kulki

*TAKŻE INTENCJONALNE

*Przedmiot, na który zwraca się czyjaś intencja i który istnieje w rzeczywistości.

Np. Wandzia widzi „Suto zastawiony stół”

Realny

będący rzeczą

bukowy ważący 20kg,

wysokości 100cm, o blacie

o powierzchni 1,5m2, na

którym leżą jabłka, masło,

szynka, plasterków szynki

jest 10, plasterków

baleronu 12...

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: