Temat: Grupa społeczna.
Jan Turowski:
„Grupami społecznymi określamy zbiory ludzi, którzy w dążeniu do wspólnych wartości związani są więzią społeczną i wytworzyli wewnętrzną organizację.”
Warunki istotne dla powstania grupy:
Ø istnienie zbioru ludzi – zagadnienie minimum (2 osób), grupy małżeńskie, przyjacielskie- proste
Ø zasada odrębności – to, co grupę różni od innych grup i zbiorowości
Ø organizacja wewnętrzna
Ø świadomość „MY”
Ø własne wartości (hasła, idde)
Ø więź społeczna, grupowa- zorganizowany system stosunków, instytucji, środków kontroli społecznych, skupiających jednostki, podgrupy i inne elementy składowe zbiorowości w całość zdolną do trwania i rozwoju
Elementy składowe grupy:
Ø członkowie grupy – aby zostać członkiem grupy jakiejś grupy trzeba chociaż częściowo zinternalizować jej wartości oraz zidentyfikować się z jej zbiorowymi dążeniami, uznać jej cele za własne. Dokonuje się to poprzez podejmowanie i wykonywanie określonej roli społecznej grupy. Każda grupa określa wzór fizyczny członka, tzn. wygląd zewnętrzny – mundur. Grupa określa również wzór moralny , czyli jak człowiek powinien postępować oraz funkcje członka, czyli zakres czynności wykonywanych dla utrzymania ciągłości życia grupy i dla jej rozwoju.
Ø ośrodki skupienia – można nazwać wszystkie materialne podstawy istnienia grupy tj. terytorium, lokale, siedziby władz. W szerszym znaczeniu są to także jej wartości, symbole i idee, które identyfikują grupę, a więc jej oznaki takie jak pieczęcie, sztandary, herby.
Ø zadania grupy – są to ustalone i świadomie zdefiniowane stany rzeczy i zjawiska, które grupa jako całość chce osiągnąć lub wywołać. Zadania są zawsze ustalone intencjonalnie, określone statutem lub inną formą porozumienia między członkami. Zadania grupy stanowią jej sens istnienia w oczach innych grup i zbiorowości w poczuciu innych członków.
Grupa społeczna to wszelki zbiór ludzi pomiędzy , którymi zachodzą jakieś znaczące stosunki społeczne, zbiór ludzi zespolonych więzią społeczną, przejawiających świadomość łączności społecznej w kontaktach wzajemnych oraz z członkami innych grup społecznych , wg socjologów Turnera i Krasińskiego, grupa wyznaczana jest przez co najmniej 3 członków, cel wyznacza solidarność, więź, wyrażona struktura wewnętrzna zbudowana z pozycji zajmowanych przez członków i związanych z nimi ról, tożsamość wskazuje na jej odrębność.
Temat: Rola społeczna.
Pojęcie to jest związane z pojęciem pozycji społecznej (statusu społecznego). Pozycja społeczna to sposób usytuowania człowieka,
w zbiorowości .
Każdy człowiek zajmuje jednocześnie bądź kolejno w swoim życiu wiele pozycji, tyle do ilu zbiorowości należy. Może być więc ojcem, lekarzem, członkiem związku zawodowego, a także posłem.
Można wyróżnić dwa rodzaje pozycji:
Ø pozycje przypisane – czyli takie, na których zajmowanie człowiek nie ma wpływu, tak zwane z urodzenia (dziecko, starzec)
Ø pozycje osiągane – to takie, które sam zdobywa, ale również takie, które mogą być mu narzucone, ale ma na nie jakiś wpływ (żołnierz, więzień).
Rolę społeczną określa się w odniesieniu do pozycji w dwojaki sposób:
1. Rola społeczna to zespół praw i obowiązków związanych z daną pozycją.
2. Rola społeczna to schemat zachowania związanego z pozycją.
3. Rola społeczna przy tych określeniach jest rozumiana jako wyznacznik sposobu zachowania się osoby, która zajmuje daną pozycję.
Przy wypełnianiu ich wyróżnia się trzy elementy:
1. Zachowania nakazane (np. matka – jej rola opieka nad dzieckiem).
2. Zachowanie zakazane (np. bicie i głodzenie).
3. Margines swobody jest to zakres i stopień okazywania uczuć (np. opowiadanie bajek, całowanie na dobranoc).
Temat: Więzi społeczne.
Więzi społeczne – jest to ogół stosunku połączeń i zależności łączących jednostki w trwałe zbiorowości i grupy społeczne.
Jan Szczepański:- „Zorganizowany system stosunków, instytucji i środków kontroli społecznych skupiających jednostki, podgrupy i inne elementy składowe w funkcjonalną całość zdolną do utrzymania się i rozwoju”.
Stanisław Ossowski – skłonny jest utożsamiać więź społeczną z więzią psychiczną. Wg niego na więź psychiczną składają się :
- aprobująca świadomość przynależności do grupy
- tendencja do zachowywania najważniejszych konformizmów grupowych
- kult wspólnych wartości
- świadomość wspólnych interesów ale i gotowość do przedkładania interesów grupy ponad interesy osobiste
- świadomość wspólnego stosunku do pewnych przedmiotów, symboli i osób
Komponenty więzi społecznych:
1. styczność przestrzenna – jednostki spostrzegają innych ludzi, lokalizują ich w przestrzeni, uświadamiają sobie ich obecność. Jest to akt spostrzegania innego osobnika lub uświadamiania sobie jego istnienia w przestrzeni i spostrzegania jego cech. Owo spostrzeganie może być przelotne lub dokładne
2. styczność psychiczna – spostrzeżenie cudzej osoby jest rejestracją jej cech, jej wyglądu zewnętrznego, jej cech umysłowych i charakteru. Dokonanie oceny, efekt wzajemnego zainteresowania z punktu widzenia potrzeb spostrzegającego.
3. styczność społeczna – to pewne układy zachodzące przynajmniej z dwóch osób oraz pewnej wartości która jest przedmiotem tej styczności oraz pewne czynności dotyczące tej wartości (np. kupienie gazety). Styczności społeczne są stałym elementem życia zbiorowego. Mogą być:
- przelotne- zapytanie o drogę
- trwałe – kupowanie gazety w tym samym kiosku
- prywatne- pożyczanie pieniędzy
- publiczne- składanie podań o pracę
- osobiste- odwiedzanie chorego, randka, przedmiotem zainteresowania i przedmiotem działania w toku styczności są cechy i sprawy osobiste partnerów
- rzeczowe- kupno towaru w sklepie, zapłacenie podatku- nie towarzyszy tym czynnością zainteresowanie osobowością człowieka
Styczności w przestrzeni i styczności psychiczne są dopiero warunkiem wystąpienia styczności społecznych
4. Wzajemne oddziaływanie.
Następują gdy uczestnicy grupy już się nawzajem rozpoznają, posiadają pewien zakres wiedzy o sobie. Zaczynają wpływać na siebie, na swoje poglądy i zachowania, czy rozwiązywać wspólne zagadnienia życiowe. Przez wzajemne oddziaływania dokonują się procesy przystosowania się osobnika do grupy, procesy współpracy i konfliktów. Wzajemne oddziaływanie przebiega wg pewnych stałych wzorów. Jeżeli jednostka chce się porozumieć z kimś innym, przekonać go, wywrzeć na niego wpływ musi postępować wg pewnego wzoru, tz. zachowywać się w sposób zrozumiały dla innych, akceptowany przez nich, mieszczący się w ramach obyczajów
5. Wzory działań społecznych.
Każde działanie jest układem takich elementów:
- przedmiot działania
- narzędzia działania
- metoda i reakcja przedmiotu
Wywrzemy wpływ na kogoś jeśli będziemy działać wg pewnego wzoru czyli w sposób zrozumiały dla tej osoby i przez nią akceptowany oraz nie naruszający obyczaju
Wzory działań:
- uczestniczące podporządkowanie
- celowe podporządkowanie
- naśladownictwo
6. Stosunki społeczne.
Jako stosunki społeczne rozumiemy układ zawierający następujące elementy:
- dwóch partnerów (jednostki lub grupy),
- jakiś łącznik (postawa, interes, sytuacja),
- pewien układ powinności i obowiązku, które partnerzy powinni wobec siebie wykonywać.
7. Zależności społeczne – świadome oddziaływanie ludzi na siebie.
8. Instytucje społeczne – grupy osób wyłoniona z szerszej zbiorowości do reprezentowania i załatwiania jej interesów
- formy organizacyjne i wypełnianie czynności
- zespół znaczeń materialnych i stosunków umożliwiających wypełnienie funkcji
Przez instytucje możemy rozumieć tych członków grupy, którzy reprezentują pogląd w imieniu całości.
- role społeczne – szczególnie doniosłe dla danej zbiorowości:
- formalne – takie, które są utworzone prawnie i regulowane przepisami
- nieformalne (np. szef kliki) nie mają prawnych podstaw a ich funkcjonowanie regulują normy przyjęte zwyczajowo
9. Kontrola społeczna
W tworzeniu porządku społecznego zasadniczą rolę odgrywa proces instytucjonalizacji. Jest to główny mechanizm kontroli społecznej, bowiem instytucje narzucają wzory zachowań postępowania, które ukazują zachowanie się w konkretny sposób oraz określają kierunek działania.
Drugim mechanizmem kontroli społecznej jest socjalizacja. Pozwala on poznać wzory działania i nauczyć się ich. Działa tym skuteczniej, im głębiej zostaną przekazane wartości, normy i wzory zachowań. Jeżeli osoba przyjmuje wzory kontroli do wnętrza człowieka to wówczas powstaje mechanizm kontroli wewnętrznej. Kiedy zawodzi kontrola wewnętrzna, wówczas może uruchomić kontrolę zewnętrzną, która operuje szerokim repertuarem kar i sankcji oraz nagród. Kontrola wewnętrzna i zewnętrzna działa na wszystkich poziomach życia zbiorowego (w rodzinie, narodzie).
Podział kontroli:
Ø nieformalna – wszystkie wzory zachowań przekazywane w stosunkach osobistych, wszystkie reakcje i sankcje stosowane spontanicznie i na zasadzie zwyczaju. Może być zamierzona i niezamierzona.
Ø formalna – wszystko to, co zapisane w regulaminach poszczególnych organizacji i stowarzyszeń, a przede wszystkim w państwowych kodeksach prawnych. Jest zawsze zamierzona.
Kontrola wewnętrzna – są to inaczej wyrzuty sumienia.
Kontrola nieformalna – oznaki szacunku, prestiżu, ale także wyśmiewanie, lekceważenie, pogarda.
Kontrola formalna – prawo ,sądy.
Specyficzną formą kontroli jest religia.
Organizacja społeczna.
Typy więzi społecznych:
Ø osobowe – dotyczy kogoś kogo znamy, kto ma na nas wpływ(zachowania rodzinne, koleżeńskie)
Ø bezosobowe – osoby, które nie są z nami w bliskich kontaktach (np.: członkowie partii, narodu )
Ø wspólnotowe – np.: w rodzinie, są tam gdzie respektowane są dobrowolne świadczenia na rzecz zbiorowości, najczęściej oparte na pokrewieństwie, istotna jest bezinteresowność świadczeń.
Ø kontraktowe – wynikają z umowy o pracę, zawierane pomiędzy pracodawcą a pracownikiem. Istotny jest interes własny stron.
Ø organiczne – mają swoje źródło w podobieństwie wierzeń, języku, zwyczajach.
Ø mechaniczne – wzajemne –kooperacja, wymiana usług i świadczeń.
Marietta_monia