II.docx

I.                Postanowienie

1.     Istota i pojęcie

- w zasadzie NIE rozstrzyga o istocie sprawy i NIE kończy sprawy w danej instancji, ale dotyczy poszczególnych kwestii pojawiających się w toku postępowania administracyjnego

Przykład: taką kwestią jest sprawa dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, przywrócenie/odmowa przywrócenia terminu, zawieszenie postępowania

- tylko w JEDNEJ sytuacji postanowienie odnosi się do istoty sprawy i jednocześnie kończy postępowanie w danej instancji – jest to postanowienie o zatwierdzeniu ugody

- o kwalifikacji danego działania jako postanowienie świadczy jego treść merytoryczna – postanowienia dotyczą kwestii proceduralnych pojawiających się w toku postępowania

2. Klasyfikacja postanowień

- najczęstszy podział to podział na postanowienia INCYDENTALNE (rozstrzygają poszczególne kwestie) i KOŃCOWE (kończą sprawę w danej instancji)

- można też wyróżnić postanowienia POZYTYWNE (np. o przywróceniu terminu) i NEGATYWNE (niezaspokajające żądań stron)

- postanowienia OSTATECZNE Z MOCY PRAWA (niezaskarżalne w trybie środków prawnych – np. postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia)

- ZASKARŻALNE W DRODZE ZAŻALEŃ (jeżeli przepisy kpa to przewidują – np. postanowienie o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony); ZASKARŻALNE W TRYBIE ODWOŁAŃ OD DECYZJI (nie przysługują na nie zażalenia i dlatego wolno je skarżyć dopiero po wydaniu decyzji, stawiając zarzuty nie tylko co do decyzji, ale też do poszczególnych postanowień) i ZASKARŻALNE W DRODZE SKARGI DO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO (są to postanowienia wydane w post. adm., na które służy zażalenie, albo kończące post./rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w post. egzekuc. i zabezp., na które służy zażalenie)

3. Treść postanowienia

Postanowienie powinno zawierać:

a)      oznaczenie organu wydającego je

b)      datę jego wydania

c)      oznaczenie adresata (w tym wypadku jest to strona albo inny uczestnik postępowania)

d)      powołanie podstawy prawnej (są to przepisy KPA)

e)      treść osnowy (czego dotyczy postanowienie)

f)       uzasadnienie (faktyczne i prawne w przypadku postanowień, na które służy zażalenie lub skarga do sądu adm. oraz gdy zostało wydane na skutek rozpatrzenia zażalenia)

g)      pouczenie adresata, czy i w jakim trybie przysługuje mu zażalenie, ew. skarga do sądu

h)      podpis z podaniem imienia i nazwiska, stanowiska służbowego osoby uprawnionej do jego wydania (jeżeli wydane jest w formie dokumentu elektronicznego – podpis elektroniczny weryfikowany za pomocą ważneg

i)        o kwalifikowanego certyfikatu lub podpisu osobistego)

- przepisy szczególne mogą określać inne składniki postanowienia

- organ jest związany postanowieniem od chwili jego doręczenia lub ogłoszenia

- w ciągu 14 dni od otrzymania/ogłoszenia postanowienia, strona może żądać jego uzupełnienia co do rozstrzygnięcia lub pouczenia – termin dla zainteresowanego do wniesienia zażalenia na postanowienie o uzupełnieniu lub odmowie uzupełnienia rozpoczyna bieg od dnia doręczenia/ogłoszenia tego postanowienia

- adresat postanowienia może żądać sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych omyłek (sprostowania takiego może dokonać organ z urzędu)

- adresat może żądać wyjaśnienia powstałych wątpliwości co do treści postanowienia – z żądaniem takim może wystąpić także organ egzekucyjny, który będzie musiał postanowienie wykonać

- sprostowania i wyjaśnienia są też w formie postanowień; przysługuje na nie zażalenie do organu wyższego stopnia – zażalenie to składa strona/organ egzekucyjny w ciągu 7 dni od dnia doręczenia

- postanowienia, na które przysługuje zażalenie/skarga do sądu muszą być wydane w formie pisemnej i doręczone adresatowi na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej

- organ może ustnie ogłosić postanowienie, jeżeli przemawia za tym interes strony i nie sprzeciwia się temu przepis prawa

- treści postanowienia i motywy ustnego ogłoszenia znajdują się w protokole lub w adnotacji w aktach sprawy

4. Różnice między postanowieniem a decyzją

A) różni je PRZEDMIOT ROZSTRZYGNIĘCIA:

decyzja - kończy sprawę

postanowienie - traktuje o kwestiach proceduralnych powstałych w toku sprawy

B) różna PODSTAWA PRAWNA

decyzja - przepisy prawa materialnego, czasami KPA

postanowienia - opierają się zawsze na przepisach KPA, czyli przepisach proceduralnych

C) różny KRĄG ADRESATÓW

decyzja - zawsze tylko strona (jeśli tak nie jest, decyzja podlega stwierdzeniu nieważności)

postanowienie -  może dotyczyć interesów nie tylko stron, ale też innych uczestników postępowania

D) różny TRYB ZASKARŻANIA

przeciw decyzjom – odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w ciągu 14 dni od dnia doręczenia/ogłoszenia

przeciw postanowieniom – zażalenia w ciągu 7 dni od dnia doręczenia/ogłoszenia

II.           Ugoda administracyjna

1. Informacje wstępne

- art. 13 KPA – zasada nakłaniania do ugody – obowiązek organu ale nie przymus strony do jej zawarcia

- dążenie do ugody to przejaw i gwarancja zasady dyspozytywności

- celem wprowadzenia tej zasady w 1980r. do KPA było wzmocnienie pozycji procesowej stron wobec organu rozstrzygającego; chodziło o przyznanie stronom prawa do rozstrzygnięcia sprawy spornej in merito i wyręczenie organu w tym zakresie; rozstrzygnięcie sporu nie jest jednoznaczne z załatwieniem sprawy administracyjnej – to pozostaje ciągle kompetencją organu; stąd też specyficzna forma udziału organu w zawarciu ugody – kontrola i zatwierdzenie, aprobata lub odmowa zatwierdzenia (w tym przypadku skutkiem jest przejęcie sprawy do załatwienia w formie decyzji administracyjnej)

2. Przesłanki dopuszczalności zawarcia ugody

- art. 114 KPA

Ugodę można zawrzeć:

1. jeśli to przyczyni się do uproszczenia/przyspieszenia postępowania

- trudno ocenić prawidłowość jej zastosowania – nie wiadomo, czy oceny dokonuje organ czy strony – jej zastosowanie jest swobodne

2. tylko w czasie trwania postępowania

3. jeśli przemawia za tym charakter sprawy

- sprawa powinna mieć charakter sporny, przy czym chodzi o sporność między stronami, nie między stroną a organem – zatem zawarcie ugody jest bezprzedmiotowe, jeśli w sprawie występuje jeden podmiot, albo kilka, ale nie mają one sprzecznych interesów

4. jeśli nie sprzeciwia się temu przepis prawa

- np. na podstawie art. 30 ust. 1 PrWod ugoda nie może dotyczyć wprowadzania ściegów do wód lub ziemi

3. Podmioty ugody, inicjatywa zawarcia ugody, fazy postępowania i termin zawarcia ugody

- ugodę mogą zawrzeć jedynie STRONY między sobą; nie mogą tego zrobić podmioty na prawach strony (one występują w postępowaniu w cudzej sprawie – mają one prawa procesowe analogiczne do strony, ale nie mają własnego interesu prawnego w postępowaniu)

- inicjatywa zawarcia ugody należy do stron

- urzędnik może zainicjować zawarcie ugody (art.13 KPA – obowiązek nakłaniania stron do zawarcia ugody)

- strony muszą złożyć zgodne oświadczenie o zamiarze zawarcia ugody – wtedy organ odracza wydanie decyzji i wyznacza stronom termin do zawarcia ugody (art. 116 KPA) – tzw. termin wyznaczony

- organ dokonuje powyższych czynności w drodze postanowienia

- jedna ze stron lub obie strony mogą odstąpić od zawarcia ugody – powiadamiają urzędnika

- jeżeli strony nie spełnią warunków tj. nie wyrażą woli zawarcia ugody, odstąpią od zamiaru zawarcia ugody, nie dotrzymają terminu wyznaczonego przez organ – organ załatwia sprawę w drodze decyzji administracyjnej

- ugoda może zostać zawarta w I instancji i w II instancji w postępowaniu odwoławczym – do momentu wydania przez organ decyzji

- nie można zawszeć ugody w post. kontrolnym przed sądem administracyjnym

4. Forma i treść ugody

- ugodę sporządza się na piśmie

- sporządza ją pracownik organu administracji, przed którym toczy się postępowanie

Ugoda powinna zawierać:

·         oznaczenie organu, przed którym została zawarta

·         datę sporządzenia

·         oznaczenie stron

·         przedmiot i treść uzgodnienia

·         wzmiankę o jej odczytaniu i przyjęciu przez strony

·         podpisy stron i podpis pracownika

- fakt zawarcia zgody powinien być zawarty w aktach sprawy w formie protokołu, podpisanego przez osobę upoważnioną do sporządzenia ugody (art. 117 §2 KPA – przepis ten nie jest jednoznaczny i jest krytykowany)

- jeżeli ugoda dotyczy sprawy, której załatwienie przepisy prawne uzależniają od uprzedniego zajęcia stanowiska (wyrażenia opinii, udzielania zgody) przez inny organ, to organ, przed którym toczy się postępowanie, musi zwrócić się do właściwego organu po tę opinię; organ, do którego się zwrócono, ma obowiązek wydać opinię niezwłocznie, nie później niż 2 tygodnie od dnia doręczenia mu żądania, może on w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające – stanowisko wydane jest w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie

5. Zatwierdzenie ugody i odmowa zatwierdzenia ugody

- nawet jeśli strony zawierają ugodę, organ nie traci kompetencji w załatwieniu sprawy

- formą udziału organu w załatwieniu takiej sprawy jest możliwość skontrolowania ugody oraz wyrażenia aprobaty/dezaprobaty, kierując się określonymi z góry przez prawo przesłankami – kryteriami kontroli i zarazem kryteriami aprobaty i dezaprobaty àzatwierdzenie ugody jest więc alternatywą kompetencji organu do załatwienia sprawy w drodze decyzji

PRAWNE KRYTERIUM ZATWIERDZENIA UGODY / ODMOWY ZATWIERDZENIA UGODY

1.       zgodność/niezgodność z przepisami prawa

2.       uwzględnienie/nieuwzględnienie stanowiska organu, do którego zwrócił się organ prowadzący postępowanie

3.       zgodność/naruszenie ugody z interesem społecznym lub słusznym interesem stron

ZATWIERDZENIE UGODY

-  następuje w drodze postanowienia o zatwierdzeniu ugody, na które przysługuje zażalenie

- postanowienie ma moc równą decyzji kończącej postępowanie w danej instancji = JEST TO POSTANOWIENIE, W ODRÓŻNIENIU OD POZOSTAŁYCH, ROZSTRZYGAJĄCE O ISTOCIE SPRAWY (czyli jest postanowieniem tylko z nazwy) – odmiennie jest w prawie wodnym, gdzie zatwierdzenie ugody następuje w drodze decyzji i to z inicjatywy podmiotów zawierających ugodę

- powinno zostać wydane w ciągu 7 dni od zawarcia ugody przez strony

ODMOWA ZATWIERDZENIA UGODY

- także następuje w drodze postanowienia (o odmowie zatwierdzenia ugody)

- w odróżnieniu od zatwierdzenia ugody NIE KOŃCZY POSTĘPOWANIA W DANEJ INSTANCJI = jest typowym postanowieniem à organ musi rozstrzygnąć sprawę, wydając decyzję administracyjną

- przysługuje na nie zażalenie

- powinno zostać wydane w ciągu 7 dni od zawarcia ugody przez strony

·         Postanowienia te powinny być wydane na piśmie i doręczone stronom wraz z odpisem ugody.

·         Jeśli ugodę zawarto w postępowaniu odwoławczym i została zatwierdzona à traci moc decyzja organu I instancji – o czym zamieszcza się wzmiankę w postanowieniu o zatwierdzeniu ugody – z dniem, w którym stało się ostateczne postanowienie o zatwierdzeniu ugody

6. Skutki prawne odmowy zatwierdzenia ugody oraz zatwierdzenia ugody

Ø      Skutkiem prawnym ODMOWY ZATWIERDZENIA UGODY jest przejęcie sprawy do załatwienia w zwykłym trybie przez organ administracji àkonieczność rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej.

Ø      Bezpośrednim skutkiem jest możliwość zaskarżenia tego postanowienia w trybie zażalenia do organu wyższego stopnia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia/ogłoszenia i kolejno w trybie skargi do sądu administracyjnego.

Ø      Skutkiem prawnym ZATWIERDZENIA UGODY jest wyjęcie danej sprawy spod bezpośredniej jurysdykcji organu administracji à zbędność wydania w danej sprawie decyzji

Ø      Kolejny skutek to zakończenie postępowania w danej instancji z dniem, w którym postanowienie o zatwierdzeniu ugody staje się ostateczne, ugoda staje się wykonalna, co potwierdza organ na egzemplarzu ugody

Ø      Jeżeli ugodę zawarto i zatwierdzono w postępowaniu odwoławczym, skutkiem prawnym jest utrata mocy obowiązującej decyzji organu I instancji

Ø      Zatwierdzona ugoda wywołuje takie same skutki, jak decyzja (organ jest nią związany od dnia doręczenia/ogłoszenia)

Ø      Postanowienie o zatwierdzeniu ugody i ugoda podlegają wykonaniu dobrowolnie a w wypadku niemożności dobrowolnego wykonania podlegają egzekucji administracyjnej

Ø      Strona może wystąpić o uzupełnienie ugody/postanowienia zatwierdzającego, wyjaśnienia treści ugody, sprostowania błędów pisarskich/rachunkowych – czynności te mogą być dokonane z urzędu przez organ.

Ø      W literaturze przyjmuje się, że „taki sam skutek jak decyzja będzie mogła wywrzeć tylko ugoda wyczerpująca przedmiot i zakres rozstrzygnięcia, które mogłoby być zawarte w decyzji”.

Ø      Istnieją takie sprawy, w których przedmiotem ugody mogą być TYLKO pewne zagadnienia uboczne, których rozwiązanie w tej drodze nie wyklucza rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji – w tych wypadkach ugoda „obciąża” decyzję, ale jej nie zastępuje.

Przykład: Ugoda w postępowaniu w sprawie korzystania przez inwestora z sąsiedniej nieruchomości w związku z wykonaniem robót budowlanych.

Rozdział IX. Kontrola prawidłowości decyzji i postanowień w administracyjnym toku instancji

I.                Założenia kontroli instancyjnej

1.     Środki prawne w postępowaniu administracyjnym

- są dwa systemy weryfikacji rozstrzygnięć administracyjnych

-system weryfikacji w drodze administracyjnej:

1. opiera się na weryfikacji decyzji i postanowień w toku instancji ORAZ na weryfikacji poza administracyjnym tokiem instancji – w nadzwyczajnych trybach postępowania (post. wznowione, post. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji) à ten system ...