spr2004-4.pdf

Ekonomiczno-kadrowe uwarunkowania realizacji ustawowych zadań Inspekcji

Plan w roku 2004 kształtował się na poziomie 9.170 tys. zł. W zakresie finansowania działalności bieżą-

cej zagwarantowano w roku 2004 środki budżetowe w wysokości 859 tys. zł. Plan na rok 2005 został zagwa-

rantowany ustawą budżetową i kształtuje się na poziomie 9.464 tys. zł.

Środki budżetowe

Ogółem

Na działalność bieżącą w

tys. zł.

Środki inwestycyjne w

tys. zł

Fundusz płac + pochod-

ne w tys. zł

9 464

968

150

8 346

W zakresie środka specjalnego wykonanie w roku 2004 wynosiło 2.409 tys. zł, wykazując niewielką

tendencję zwyżkową w stosunku do roku 2003 wynoszącą 2.361 tys. zł.

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu w roku 2004 otrzymał dotację z:

- Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – 1.539 tys. zł,

- Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska – 23 tys. zł,

- Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – 20 tys. zł.

Finansowanie Inspekcji Ochrony Środowiska w 2004 r. ( w tys. zł)

Lp.

Nazwa

Ogółem

Na działalność

bieżącą

Środki inwesty-

cyjne

Fundusz płac +

pochodne

1 Środki budżetowe – wykonanie (w tys. zł)

9169

859

362

7948

Dotacje z funduszy ochrony środowiska –

wykonanie (w tys. zł)

1582

1166

416

3 Środki specjalne- wykonanie (rozchody zgod-

nie ze sprawozdaniem Rb-30) (w tys. zł)

2409

2221

103

4 Ogółem − wykonanie (w tys. zł)

13160

4246

881

8033

Zatrudnienie w WIOŚ w Poznaniu na dzień 31.12.2004 roku

Inspekcja, w tym

poważne awarie

Monitoring

Laboratorium

Administracja

Kierownictwo Łącznie

etaty

osoby

etaty osoby

etaty

osoby

etaty

osoby

etaty

osoby

etaty

osoby

64,8

106

107

240,8

244

Uwaga: w rubryce administracja zostali ujęci kierownicy delegatur

W roku 2004 w porównaniu do 2003 nastąpiło zmniejszenie zatrudnienia średnio o 2,37 etatów. Rozwią-

zanie stosunku pracy nastąpiło w wyniku porozumienia stron, przejścia na emeryturę i rentę chorobową.

Aktualna sytuacja funduszu płac pozwala na zatrudnienie jedynie w przypadku zwolnienia stanowiska

pracy. Stwarza to bardzo trudne warunki realizacji zadań WIOŚ w Poznaniu.

Coraz mniejsze gwarantowane środki finansowe spowodowały spadek ilości wykonywanych kontroli,

podczas gdy następuje rozwój przedsiębiorczości i pojawianie się nowych podmiotów. Nie ma środków na

przyjęcie i wyszkolenie kadr do kontroli w nowych narzuconych przez Unię aspektach kontroli takich jak:

promieniowanie elektromagnetyczne, SZWO, GMO, handel emisjami itd. W zakresie szkoleń, w których

uczestniczą pracownicy WIOŚ to w dużej mierze szkolenia bezpłatne organizowane przez GIOŚ.

Problemy ekonomiczne dotyczą ograniczonych środków na zakup oprogramowania do komputerów (po-

sługiwanie się darmowym oprogramowaniem niekompatybilnym z nielicznymi programami profesjonalnymi

wydłuża i komplikuje przekazywanie danych przy wykonywaniu sprawozdawczości, przy pracy zespołowej

inspektorów etc).

W roku 2004 nie występowało ograniczenie w zakresie badań stanu środowiska – środki na ten cel w

znaczącej mierze pochodziły z WFOŚiGW. Dotacje udzielane WFOŚiGW umożliwiają realizację zadań w

zakresie monitoringu środowiska w Wielkopolsce tym bardziej, że środki na te zadania są uzupełniane przy

współudziale środków własnych pochodzących ze środka specjalnego.

Zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym przedsięwzięcia pn. Państwowy monitoring środowi-

ska województwa wielkopolskiego realizowany w roku 2004 roku do Umowy Dotacji Nr 33/D/Po/PO/04 z

dnia 25 czerwca 2004 roku, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu zakupił drobny sprzęt

i zlecił usługi, które zostały wykorzystane do realizacji badań monitoringowych oraz w celu edukacji ekolo-

gicznej.

Dokonane zakupy sprzętu, materiałów i usług były niezbędne do realizacji zadań związanych z bada-

niem środowiska w zakresie monitoringu wód powierzchniowych i podziemnych, monitoringu jakości po-

wietrza oraz monitoringu zagrożenia środowiska hałasem w województwie wielkopolskim.

W ramach zakupów związanych z wykonaniem ww. umowy Laboratorium WIOŚ w Poznaniu zaopa-

trzone zostało w:

- szkło laboratoryjne,

- odczynniki i wzorce chemiczne,

- materiały filtracyjne,

- gazy techniczne i wzorcowe,

- drobny sprzęt laboratoryjny,

- materiały eksploatacyjne do posiadanego wyposażenia,

- nowe wyposażenie oraz oprogramowanie komputerowe z wyposażeniem do gromadzenia i oceny danych.

Przyznane środki wykorzystane zostały również do przeprowadzenia kalibracji (wzorcowania) działają-

cej w Laboratorium aparatury pomiarowej.

Ponadto przyznane środki przeznaczone zostały na:

− wykonanie opracowań związanych z badaniami i oceną rzek i jezior badanych w roku 2004, w szczegól-

ności badań makrobezkręgowców bentosowych;

− zakup map hydrograficznych,

− zakup aparatów fotograficznych do dokumentacji badań i pomiarów,

− prowadzenie obserwacji stanów zwierciadła wód w monitoringu regionalnym wód podziemnych

− obsługę informatyczną monitoringu w tym: przygotowanie rozwiązań problemowych przesyłu danych

(zdalnej transmisji danych pomiędzy DAS a CAS) ze stacji automatycznych pomiaru zanieczyszczeń

powietrza zakupionych w ramach realizacji programu Phare 2001 PL01.05.06; wykonanie Bazy danych

o korzystaniu ze środowiska oraz opłaty licencyjne;

− wydanie pozycji książkowych omawiających stan środowiska i działalność kontrolną WIOŚ w Poznaniu.

Poza dotacją WFOŚiGW w Poznaniu, WIOŚ otrzymał dotacje z Gminnego Funduszu Ochrony Środowi-

ska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

na modernizację sieci pomiarowej badań jakości powietrza.

Wysokość otrzymanych środków znacznie ogranicza realizację ustawowych zadań Inspekcji. Coraz

większe zapotrzebowanie na realizację zadań kontrolnych, w tym interwencyjnych, w których zadania mery-

toryczne w zakresie ochrony środowiska stale są rozszerzane przez ustawodawcę (powodując wzrastającą

skalę ich trudności), a także obsługa zadań sprawozdawczych powoduje przy obecnym stanie zatrudnienia

przeciążenia pracowników, co zaczyna być odczuwalne w jakości wykonywanej pracy.

W związku z procesem integracji z Unią Europejską zaszła konieczność podjęcia realizacji nowych za-

dań przy jednoczesnym wywiązywaniu się z dotychczasowych znacznie zwiększonych obowiązków.

Otrzymane w roku 2004 środki z rezerwy celowej pozwoliły na nieznaczne zatrudnienie i realizacje za-

dań w zakresie kontroli rynku. Nie rozwiązało to jednak problemów w pozostałym zakresie.

Kondycja finansowa nie wpływa korzystnie na utrzymanie w naszej instytucji fachowców, w tym kadry

inspekcyjnej. Ograniczony fundusz płac wpływa na brak możliwości wzrostu zatrudnienia jak i wynagro-

dzeń. Powoduje to rezygnację z pracy sprawdzonych i wyszkolonych pracowników.

Otrzymane fundusze są niewystarczające wobec potrzeb wynikających zarówno z konieczności zatrud-

nienia, jak i utrzymania i zapewnienia odpowiednich warunków na stanowiskach pracy, kosztów wyjazdów

służbowych i szkoleń pracowników.

W celu przekazania pracownikom wiedzy zgodnej ze zmieniającymi się potrzebami, celami i ustawo-

dawstwem w procesie idącym w kierunku wymagań unijnych, konieczne jest podniesienie kwalifikacji pra-

cowników w formie szkoleń, które w dużej mierze przyczynią się do zwiększenia skuteczności i efektywno-

ści działań jednostki.

Nowe urządzenia techniczne i wymogi stawiane pracownikom zmuszają pracowników do coraz więk-

szego zaangażowania w dokształcanie.

Próbując zaradzić tej trudnej sytuacji w WIOŚ w Poznaniu organizowane są spotkania szkoleniowe o

różnej, potrzebnej w realizacji zadań tematyce. Nie zaspokaja to jednak wszystkich potrzeb w sposób wy-

starczający. W zakresie ściśle specjalistycznym, przy użyciu odpowiedniego sprzętu laboratoryjnego bądź

urządzeń technicznych zmuszeni jesteśmy angażować czynniki zewnętrzne. Jednak koszty realizacji tych

przedsięwzięć znacznie przewyższają możliwości finansowe WIOŚ.

WIOŚ w Poznaniu nie otrzymał dodatkowych etatów na prowadzenie pomiarów PEM, które wcześniej

nie miały miejsca, stąd biorąc pod uwagę wielkość województwa zaspokojenie wszystkich potrzeb pomia-

rowych, zarówno kontrolnych jak i monitoringowych jest niemożliwe.

W ostatnim okresie nie nastąpiło wzmocnienie kadrowe, organizacyjne, techniczne związane z integracją

europejską.

Problemy, z jakimi borykają się Laboratoria w Poznaniu i Delegaturach nie zmieniają się od lat i dotyczą

głównie:

- dużej ilości wdrażanych nowych metod analitycznych, wynikających z dostosowywania ustawodawstwa

polskiego do wymogów Unii Europejskiej, co skutkuje dużymi kosztami związanymi z zakupami sprzę-

tu, szkła i odczynników chemicznych,

- gwałtownie rosnących kosztów koniecznych szkoleń personelu, zobligowanego do stałego podnoszenia

swoich kwalifikacji,

- ciągle spadających, w stosunku do średniej krajowej, bardzo niskich uposażeń pracowników, co stwarza

trudności w utrzymaniu wysokokwalifikowanej kadry oraz pozyskiwaniu nowej,

- przejmowania przez Wojewódzki Inspektorat nowych zadań − oraz zwiększanie dotychczasowych − bez

wzmocnienia kadrowego, co w konsekwencji skutkować będzie spadkiem jakości wykonywanych w La-

boratoriach prac oraz opóźnieniami w ich realizacji,

- niemożności racjonalnego planowania zakupów nowego i uzupełniającego wyposażenia oraz materiałów

eksploatacyjnych, co wynika z braku odpowiednich, jednoznacznych informacji przekazywanych w tym

zakresie, z odpowiednim wyprzedzeniem, przez GIOŚ, trudności z jednoznaczną interpretacją niektó-

rych wymogów prawnych. Tworzenie i dostosowywanie do wymogów UE oraz koordynowanie zapisów

w normach i rozporządzeniach winno być w pełni nadzorowane i koordynowane przez GIOŚ.

Laboratorium WIOŚ w Poznaniu może realizować swoje zadania dzięki funduszom pozyskiwanym z:

- wykonywanych prac zlecanych przez jednostki zewnętrzne,

- dofinansowania z Wojewódzkiego i Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Ze środków tych finansowane były zakupy materiałów eksploatacyjnych do posiadanego wyposażenia,

drobnego sprzętu laboratoryjnego oraz aparatury kontrolno-pomiarowej. Niestety środków tych nie można

wykorzystać do zwiększenia funduszu płac pracowników Laboratorium, co w znaczący sposób wpływa na

płynność kadr (odpływ pracowników kwalifikowanych i brak możliwości zatrudnienia specjalistów z danej

dziedziny analitycznej).

Brak odpowiednich środków na remonty bieżące i konserwację budynków powoduje pogarszanie infra-

struktury WIOŚ Poznań. Szczególny przykład stanowi budynek działu inspekcji w Delegaturze w Lesznie,

który stosownymi decyzjami odpowiednich organów został przeznaczony do rozbiórki.

Zagrożenia jakie dla realizacji ustawowych zadań Inspekcji w województwach może mieć sytuacja

ekonomiczna WIOŚ w roku 2005

Przewidywane jest pogorszenie sytuacji ekonomicznej WIOŚ w roku 2005 spowodowane przede

wszystkim zmianą ustawy o finansach publicznych Przepisy tej ustawy znacząco ograniczyły możliwość

uzyskiwania dodatkowych środków „pozabudżetowych”.

• zlikwidowane zostały wpływy na środek specjalny z tytułu „kosztów kontroli”. Wpływy te malały co

prawda od kilku lat (co spowodowane było zmianami w przepisach ochrony środowiska) jednak w roku

2004 kwota uległa znacznemu obniżeniu;

• drastycznemu zmniejszeniu mogą ulec wpływy z tytułu zleceń, spowodowane likwidacją „S” i niejasno-

ściami wokół możliwości tworzenia rachunku dochodów własnych.

Uzyskiwane tą drogą środki finansowe przeznaczane były głównie na działalność ustawową WIOŚ i ich

likwidacja może uniemożliwić prawidłowe i pełne ich wykonywanie. Dodatkowo znaczna część tych środ-

ków przeznaczona była na szkolenia – ich ograniczenie, wobec ciągłych zmian prawa i nowych obowiązków

nakładanych na organy IOŚ utrudni sprawne wdrażanie nowych uregulowań. W przypadku takich zmian w

przepisach finansowanie WIOŚ winno odbywać się ze środków budżetowych, które jednak na rok 2005 nie

zostały zarezerwowane w ustawie budżetowej.

Niewystarczający poziom środków finansowych zapewnianych na funkcjonowanie i działalność WIOŚ

w Poznaniu i to zarówno budżetowych, jak i wsparcia ze strony WFOŚiGW w Poznaniu nie pozwala na

wdrożenie nowych ustawowych zadań i to zarówno w zakresie inspekcyjnym, jaki i monitoringowym, a w

konsekwencji także laboratoryjnym. Odczuwalny jest ciągły spadek ilości wykonywanych kontroli, a w

szczególności tych, które są prowadzone z pomiarami. Wynika to z braku środków pozwalających w stopniu

zadowalającym na odnawianie zużytego już sprzętu informatycznego, środków transportu i sprzętu anali-

tycznego. Wymusza stosowanie ograniczeń w zakresie wyjazdów terenowych, zbieraniu, przetwarzaniu i

gromadzeniu niezbędnych danych w postaci baz danych, zestawień i ich prezentacji w celu właściwej infor-

macji o stanie środowiska oraz realizacji na wysokim poziomie sprawozdawczości i raportowania, które jest

i będzie jednym z zadań w związku z akcesją do Unii Europejskiej.

Wpływ kondycji finansowej WIOŚ na utrzymanie fachowców, w tym kadry inspekcyjnej − skala zja-

wiska oraz przykłady odchodzenia fachowców z WIOŚ

Obecne kadry są utrzymane na porównywalnym (nieznaczny spadek w stosunku do roku 2003) pozio-

mie, chociaż powinien następować rozwój w tym zakresie. Utrzymanie stanu obecnego udaje się tylko z

powodu bardzo trudnej sytuacji na rynku pracy i dużego bezrobocia w całym kraju, a szczególnie w byłych

miastach wojewódzkich.

Mimo tego występuje zjawisko braku doświadczonych pracowników, co spowodowane jest naturalnym

odpływem doświadczonej kadry (emerytury, itd.). W związku z tym znaczna część funduszu wynagrodzeń

musi być przeznaczona na odprawy, a dodatkowo – wobec starzenia się kadry – także na nagrody jubile-

uszowe. Spowodowane naturalnym ubytkiem zmniejszenie kadry nie może być uzupełnione w takim samym

stopniu – poziom płac nie pozwala na zatrudnienie odpowiednio przygotowanych i doświadczonych fachowców.

Problemem też jest brak możliwości zwiększenia wynagrodzeń dla „młodych” (często z 5−7 letnim sta-

żem w WIOŚ) pracowników, co spowodowane jest systemem mnożnikowym. Rodzić to może zagrożenie w

niedalekiej przyszłości, gdy sytuacja na rynku pracy ulegnie poprawie.

Wysokość wynagrodzenia za pracę na obecnym poziomie nie jest środkiem motywującym do większego

zaangażowania w wykonywanie obowiązków, podnoszenie kwalifikacji i wiedzy. Ponieważ zadania stawia-

ne przed inspekcją są coraz większe, wymagania coraz wyższe, zauważalne są utrudnienia w codziennej

pracy z powodu trudności finansowych. Fakt niskiego wynagrodzenia powoduje dodatkowe zniechęcenie.

Poczynione wcześniej zmiany (w roku 2001) poprzez zwiększenie liczby pracowników merytorycznych

przy jednoczesnym zmniejszeniu stanu zatrudnienia pracowników administracyjnych są niewystarczające do

jeszcze sprawniejszej realizacji zadań merytorycznych instytucji. Dalsze jednak zmiany tą metodą są już w

chwili obecnej niemożliwe ze względu na wyczerpanie możliwości zmniejszenia administracji i obsługi

WIOŚ oraz na wymogi prawne. Ponadto do pracy inspekcyjnej wymagana jest wiedza w zakresie proble-

mów ochrony środowiska na poziomie, którym pozostała kadra w działach i wydziale administracyjnym

sprostać nie podoła. Rosnący ciągle zakres wymagań monitoringowo-badawczych stanu środowiska unie-

możliwia także dokonywanie przesunięć kadrowych pomiędzy wydziałami Laboratorium, Monitoringu i

Inspekcji. Już w chwili obecnej występuje w niektórych specjalizacjach (jak np. hałas, odpady) brak zastę-

powalności pracowników, co rodzi w sytuacjach awaryjnych (choroby, nieprzewidziane urlopy) zagrożenie

dla właściwego funkcjonowania Inspektoratu w tych obszarach. Brak kadry dla obsługi nowych zadań zwią-

zanych chociażby z tematyką: GMO, kontrolą nawozów i nawożenia, rolnictwem ekologicznym itd.

W przypadku braku środków w roku 2005, Laboratorium utraci możliwości wykonawcze związane z re-

alizacją zleceń Wydziałów Inspekcji i Monitoringu. Nie będzie mogło wdrażać nowych metod analitycz-

nych, prowadzić koniecznych szkoleń pracowników oraz zatrudniać (utrzymać na obecnym poziomie) wy-

sokokwalifikowaną kadrę (należy przy tym zwrócić uwagę, że odpowiednie wyszkolenie analityka trwa

wiele lat i pochłania znaczne środki związane z koniecznością specjalistycznych szkoleń).

Personel Laboratorium posiadający przeszkolenie specjalistyczne oraz z systemów jakości, zdobyte (i

sfinansowane) podczas pracy w WIOŚ, otrzymuje o wiele korzystniejsze oferty pracy od innych jednostek

poszukujących kwalifikowanej kadry laboratoryjnej.

Z analizy porównawczej sytuacji kadrowej WIOŚ w latach 2003 i 2004 wynika, że w roku 2004 nastąpił

wzrost zatrudnienia o 0,7% (1,6 etatu). Oceniając ten fakt, należy jednak wziąć pod uwagę, że w roku 2004

inspektorat pozyskał z rezerwy celowej 6 etatów przeznaczonych na obsługę nowych zadań związanych z

kontrolą rynku. Uwzględniając tę okoliczność dostrzega się, że w ocenianym roku inspektorat utracił 1,8%

kadry, tj. 4,4 etatu i stratę tę odrobił pozyskaniem pracowników do ściśle wyodrębnionych zadań inspekcyj-

nych, osiągając ostatecznie przyrost w niewielkiej wysokości 0,7%.

Lepszy obraz sytuacji kadrowej WIOŚ daje analiza ostatniego pięciolecia. Pokazuje ją wykres poniżej.

Zatrudnienie ogółem

250

248,25

248

246,75

246

244

241,95

240,8

242

240

239,2

238

236

234

2000

2001

2003

2004

Data

Jak widać, w latach 2000−2004 obserwuje się wyraźny trend spadkowy wielkości zatrudnienia w tutej-

szym inspektoracie. W rozpatrywanym pięcioleciu nastąpił spadek zatrudnienia o 3%.

Aby zinterpretować to zjawisko przeprowadzono analizę udziału zatrudnienia w komórkach „meryto-

rycznych” w zatrudnieniu ogólnym. Wykres poniżej prezentuje jej wyniki.

Procentowy udział komórek merytorycznych

w zatrudnieniu ogólnym w latach 2000-2004

85,0

82,5

82,8

83,3

80,4

80,0

76,1

75,0

70,0

2000

2001

2002

2003

2004

Data

Wykres pokazuje, że w ostatnim pięcioleciu nastąpił wzrost udziału zatrudnienia w komórkach meryto-

rycznych o 7,2%. W grudniu 2004 roku zatrudnienie w komórkach merytorycznych osiągnęło poziom

83,3%. Wzrost udziału komórek merytorycznych o 7%, przy jednoczesnym spadku zatrudnienia ogólnego o

3% stanowi potwierdzenie restrukturyzacji zatrudnienia poprzez minimalizację udziału komórek „obsługo-

wych” inspektoratu. W kolejnych latach analizowanego pięciolecia widać również, że wzrost zatrudnienia w

komórkach merytorycznych jest coraz wolniejszy (w roku 2004 zwiększył się w stosunku do roku 2003 za-

ledwie o 0,5%); dynamika tego procesu maleje, co oznacza, że możliwości restrukturyzacji zatrudnienia

poprzez zwiększanie udziału komórek merytorycznych zatrudnieniu ogólnym wyczerpują się.

Należy przy tym wyjaśnić, że pod pojęciem komórek merytorycznych rozumiano wydziały i działy in-

spekcji, monitoringu środowiska i laboratoria, oraz obsługę prawną. Analiza porównawcza zatrudnienia w

tych komórkach wykazuje, że największy wzrost nastąpił w bloku monitoringu środowiska. Laboratoria

wykazują w chwili obecnej tendencję spadkową zatrudnienia.

Odnosząc się do wielkości wzrostu zatrudnienia w komórkach merytorycznych o 7,2 % w ostatnim pię-

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: