program_dol_2004-2005_wpow.pdf

Program monitoringu środowiska województwa dolnośląskiego na lata 2004-2005

II. WODY POWIERZCHNIOWE

Obowiązek oceny jakości wód powierzchniowych w ramach PMŚ wynika z art. 49 ust.1 ustawy z dnia

18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. 2001.115.1229). Zgodnie z ust. 2 tego artykułu badania jakości wód

powierzchniowych należą do kompetencji wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.

Celem wykonywania badań jest stworzenie podstaw do podejmowania działań na rzecz poprawy stanu

wód oraz ich ochrony przed zanieczyszczeniem, w tym ochrony przed eutrofizacją powodowaną wpływem

sektora bytowo-komunalnego i rolnictwa oraz ochrony przed zanieczyszczeniami przemysłowymi, głównie

zasoleniem i substancjami szczególnie szkodliwymi dla środowiska wodnego. Oceny jakości wód

powierzchniowych będą wykorzystywane do zintegrowanego zarządzania wodami w układzie dorzeczy.

Monitoring jakości śródlądowych wód powierzchniowych umożliwi identyfikację najważniejszych

problemów oraz zmian zachodzących w środowisku wodnym Dolnego Śląska, a także poprzez wskazanie

trendów, ocenę szans i zagrożeń w przyszłości. Uzyskane wyniki badań pozwolą na ocenę dotrzymywania

norm, identyfikację obszarów, na których występują przekroczenia standardów jakości środowiska.

Podsystem obejmuje w 2004 r. badania i ocenę jakości wód i osadów wodnych rzek .

W 2004 r. zrezygnowano z badań jakości wód zbiorników zaporowych ze względu na brak szczegółowych

wytycznych dotyczących przeznaczenia poszczególnych zbiorników oraz zakresu i sposobu prowadzenia

badań.

1. BADANIA I OCENA JAKOŚCI WÓD W RZEKACH

Z dniem 1 stycznia 2002 r. weszła w życie ustawa Prawo wodne (Dz.U. 2001.115.1229) regulująca

zagadnienia związane z ochroną środowiska wodnego i dostosowująca je do wymagań prawodawstwa Unii

Europejskiej. Ustawa ta odwołuje się do szczegółowych aktów wykonawczych. Są to m.in.:

 Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu

ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska

wodnego (Dz.U.2002.212.1799);

 Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na

zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz.U.2002.241.2093);

 Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny

odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych

(Dz.U.2002.4.44);

 Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody

powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia

(Dz.U.2002.204.1728);

 Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody

śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych (Dz.U.2002.176.1455);

 Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda

w kąpieliskach (Dz.U.2002.183.1530).

Nadal na etapie projektu jest rozporządzenie w sprawie klasyfikacji wód, sposobu prowadzenia

monitoringu oraz sposobu interpretacji wyników i prezentacji stanu wód powierzchniowych i podziemnych.

W dokumencie określono nowe zasady klasyfikacji dla prezentowania stanu jakości wód powierzchniowych

wprowadzając pięć klas jakości tych wód.

Projekt rozporządzenia określa nowy sposób prowadzenia monitoringu wód powierzchniowych, kładąc główny

nacisk na jego użyteczność oraz przydatność w kształtowaniu strategii gospodarowania i ochrony zasobów

wodnych. Zakres i częstotliwość badań oraz lokalizacja punktów pomiarowych bezpośrednio uzależnione są

od sposobu użytkowania wód, który zostanie określony w wykazach wód.

Zgodnie z art. 92 ustawy Prawo wodne do zadań dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej należy

przygotowanie następujących wykazów:

 wód powierzchniowych i podziemnych, które są lub mogą być wykorzystywane do zaopatrzenia

ludności w wodę przeznaczoną do spożycia,

 wód powierzchniowych wykorzystywanych do celów rekreacyjnych, a w szczególności do kąpieli,

Program monitoringu środowiska województwa dolnośląskiego na lata 2004-2005

 wód powierzchniowych przeznaczonych do bytowania ryb, skorupiaków i mięczaków lub innych

organizmów w warunkach naturalnych oraz umożliwiających migracje ryb,

 wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych.

Zgodnie z art. 211 ust. 2 ustawy Prawo wodne wykazy te powinny zostać sporządzone w terminie 2 lat od dnia

wejścia w życie ustawy tj. do 31 grudnia 2003 r.

Monitoring jakości śródlądowych wód powierzchniowych obejmuje w 2004 r. badania i ocenę jakości

wód powierzchniowych płynących w 150 punktach pomiarowo-kontrolnych. Badania jakości rzek

zaplanowano w następujących sieciach monitoringowych:

1. monitoring diagnostyczny;

2. monitoring wód powierzchniowych wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł

rolniczych;

3. monitoring jakości wód powierzchniowych przeznaczonych do bytowania ryb;

4. monitoring jakości wód powierzchniowych, które są lub mogą być wykorzystywane do

zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia;

5. monitoring jakości granicznych wód powierzchniowych;

6. system monitoringu EUROWATERNET;

7. monitoring substancji niebezpiecznych.

Przy tworzeniu sieci pomiarowej starano się tak wyznaczać punkty, aby jedna lokalizacja (jeden punkt)

spełniała wymogi maksymalnej liczby rozporządzeń, co pozwoliło ograniczyć koszty badań ze względu na

pokrywanie się zakresów badań w poszczególnych sieciach monitoringowych oraz obniżyć koszty transportu.

1.1. Charakterystyka systemu monitoringu jakości wód powierzchniowych, o których

mowa w rozporządzeniu w sprawie klasyfikacji wód, sposobu prowadzenia monitoringu

oraz sposobu interpretacji wyników i prezentacji stanu wód powierzchniowych

i podziemnych (projekt) - ogólna ocena stanu czystości rzek województwa

dolnośląskiego

Zgodnie z art. 156 ust. 2 kontrolę i ochronę wód przed zanieczyszczeniem wykonuje Inspekcja Ochrony

Środowiska. W celu opracowania ogólnej oceny stanu czystości rzek województwa dolnośląskiego w 2004 r.,

monitoring stanu wód powierzchniowych będzie prowadzony przez WIOŚ w zakresie diagnostycznym.

Umożliwi to określenie w latach kolejnych zakresu i częstotliwości bardziej szczegółowych badań w ramach

monitoringu operacyjnego i badawczego.

Przy wyznaczaniu lokalizacji i ilości punktów pomiarowych w obrębie danego cieku uwzględniono rangę

cieku oraz wpływ punktowych i rozproszonych źródeł zanieczyszczeń.

Zakres badań obejmuje określenie w wodach powierzchniowych wartości wszystkich wskaźników

określonych w załączniku 1 do projektu rozporządzenia w sprawie klasyfikacji wód, sposobu prowadzenia

monitoringu oraz sposobu interpretacji wyników i prezentacji stanu wód powierzchniowych i podziemnych

(wersja z kwietnia 2003 r.).

Tabela II.1. Zakres badań w monitoringu diagnostycznym jakości wód powierzchniowych (D)

L.p. Wskaźnik jakości wody Częstotliwość poboru prób do badań

Wskaźniki fizyczne

1. temperatura wody

2. zapach

3. barwa

4. zawiesina ogólna

5. odczyn

Wskaźniki tlenowe

6. tlen rozpuszczony

7. BZT 5

8. ChZT Mn

9. OWO

Program monitoringu środowiska województwa dolnośląskiego na lata 2004-2005

L.p. Wskaźnik jakości wody Częstotliwość poboru prób do badań

Wskaźniki biogenne

10. amoniak

11. azot Kjeldahla

12. azotany

13. azotyny

14. azot ogólny

15. fosforany

16. fosfor ogólny

Wskaźniki zasolenia

17. przewodność

18. substancje rozpuszczone

19. zasadowość ogólna

20. siarczany

21. chlorki

22. wapń

23. magnez

24. fluorki

Metale, w tym metale ciężkie

25. arsen 4

26. bar 4

27. bor 4

28. chrom og. 4

29. chrom+6 4

30. cynk 4

31. glin 4

32. kadm 4

33. mangan 4

34. miedź 4

35. nikiel 4

36. ołów 4

37. rtęć 4

38. selen 4

39. żelazo 4

Wskaźniki zanieczyszczeń przemysłowych

40. cyjanki wolne

41. fenole (indeks fenolowy)

42. pestycydy (lindan, dieldryna)

43.

substancje powierzchniowo

czynne anionowe

wielopierścieniowe węglowodory

aromatyczne

44.

Wskaźniki biologiczne

45. saprobowość fitoplanktonu

46. saprobowość zooplanktonu

47. makrobezkręgowce bentosowe

(w wybranych ppk)

48. chlorofil „a”

3 lub 8/rok

Wskaźniki mikrobiologiczne

49. liczba bakterii grupy coli typu

kałowego

50. liczba bakterii grupy coli

Dodatkowo na rzece Odrze usytuowany jest punkt reperowy w km 249,0 jej biegu (m.Wrocław),

obsługiwany przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu, który prowadzi dodatkowe

badania z częstotliwością raz na 8 dni. Badania te maja na celu dokładne określenie ładunku zanieczyszczeń

odprowadzanego głównymi rzekami do Bałtyku.

Program monitoringu środowiska województwa dolnośląskiego na lata 2004-2005

1.2. Charakterystyka systemu monitoringu jakości wód powierzchniowych wrażliwych na

zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych

Uznaje się, że rolnictwo stanowi największe źródło zanieczyszczeń wód azotanami w Europie.

W związku z tym Komisja Europejska przyjęła Dyrektywę Azotanową (91/676/EWG) w celu zarówno

ograniczenia zanieczyszczenia wód azotanami pochodzenia rolniczego, jak i ochrony przed dalszym

zanieczyszczeniem. Aby osiągnąć powyższe cele, państwa członkowskie muszą podjąć pewne kroki oparte na

dobrej praktyce rolniczej i właściwych rozwiązaniach technicznych.

Zgodnie z polskim stanowiskiem negocjacyjnym zapisy Dyrektywy Rady 91/676/EWG z dnia

12 grudnia 1991 w sprawie ochrony wody przed zanieczyszczeniami azotanowymi ze źródeł rolniczych zostały

przetransponowane do polskiego prawa poprzez zapisy m.in. następujących aktów prawnych:

 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz.U. 2001.115.1229),

 ustawy o nawozach i nawożeniu z dnia 26 lipca 2000 r. (Dz.U. 2000.89.991),

oraz poprzez odpowiednie akty wykonawcze do ww. ustaw, w tym m.in.:

 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód

wrażliwych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz.U. 2002.241.2093);

 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań,

jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł

rolniczych (Dz.U. 2002.4.44).

Zgodnie z art. 156 ust. 2 Prawa wodnego kontrolę stężeń azotanów w wodach wrażliwych na

zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych wykonuje Inspekcja Ochrony Środowiska.

Ustawa Prawo wodne obliguje dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej do określenia,

w drodze rozporządzenia, wód powierzchniowych i podziemnych wrażliwych na zanieczyszczenie związkami

azotu ze źródeł rolniczych oraz obszarów szczególnie narażonych, z których odpływ azotu ze źródeł rolniczych

do tych wód należy ograniczyć. Określając ww. wody i obszary należy uwzględnić:

1. zawartość związków azotu w wodach powierzchniowych i podziemnych, ze szczególnym

uwzględnieniem wód pobieranych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia,

2. stopień eutrofizacji śródlądowych wód powierzchniowych, morskich wód wewnętrznych i wód

przybrzeżnych, dla których czynnikiem eutrofizacji jest azot,

3. charakterystykę terenu, ze szczególnym uwzględnieniem: rodzaju działalności rolniczej, struktury

użytków rolnych, koncentracji produkcji zwierzęcej, rodzaju gleb i klimatu.

Szczegółowo kwestie te reguluje Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r.

w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych.

Zgodnie z niniejszym rozporządzeniem za wody wrażliwe na zanieczyszczenia związkami azotu za źródeł

rolniczych uznaje się wody zanieczyszczone oraz wody zagrożone zanieczyszczeniem, jeśli nie zostaną

podjęte działania ograniczające bezpośredni lub pośredni zrzut do tych wód azotanów i innych związków

azotowych mogących przekształcić się w azotany, pochodzących ze źródeł rolniczych.

Zgodnie z Prawem wodnym ww. wody i obszary poddaje się co 4 lata weryfikacji w celu uwzględnienia

zmian czynników nieprzewidzianych podczas ich wyznaczania. Wyznaczenia i weryfikacji wód i obszarów,

dokonuje się w oparciu o pomiary dokonywane w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska. Ponadto

wojewódzki inspektor ochrony środowiska dokonuje, co 4 lata, oceny stopnia eutrofizacji śródlądowych wód

powierzchniowych, morskich wód wewnętrznych i wód przybrzeżnych.

Tabela II.2. Zakres badań w monitoringu jakości wód powierzchniowych wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu

ze źródeł rolniczych (A)

L.p. Wskaźnik jakości wody Częstotliwość poboru prób do badań

1. Fosfor ogólny co miesiąc

2. Azot ogólny co miesiąc

3. Azot azotanowy co miesiąc

Azotany co miesiąc

4. Chlorofil „a” 8/rok (III  X)

Zgodnie z Ustawą Prawo wodne (art. 47 ust. 7) dla każdego obszaru narażonego, w ciągu 2 lat od jego

wyznaczenia dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej opracuje program działań mających na celu

ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych . Minister Środowiska wydał rozporządzenie z dnia

23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań

Program monitoringu środowiska województwa dolnośląskiego na lata 2004-2005

mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. W załączniku do tego rozporządzenia

określone zostały środki zaradcze, które uwzględnia się w ww. programach działań. Środki zaradcze określone

w załączniku zawarte są w zbiorze zasad dobrej praktyki rolniczej , opracowanej przez ministra właściwego

do spraw rolnictwa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska na podstawie art. 47 ust. 2

ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne.

Dla wszystkich obszarów narażonych może zostać ustalony jeden wspólny program działań lub też dla

każdego obszaru mogą zostać podjęte inne środki zaradcze, w zależności od rodzaju zagrożenia

i specyficznych potrzeb na danym terenie. Efektywność programów działań musi być poddana ocenie co cztery

lata.

Funkcjonowanie obszarów szczególnie narażonych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł

rolniczych zacznie obowiązywać w Polsce w momencie przystąpienia naszego kraju do struktur Unii

Europejskiej, tj. w dniu 1 maja 2004 r.

1.3. Charakterystyka systemu monitoringu jakości wód powierzchniowych

przeznaczonych do bytowania ryb

Zgodnie z art. 156 ust. 2 kontrolę jakości wód przeznaczonych do bytowania ryb, skorupiaków

i mięczaków w warunkach naturalnych wykonuje Inspekcja Ochrony Środowiska.

Lokalizacja punktów pomiarowo-kontrolnych została wytypowana na podstawie przygotowanego przez

RZGW we Wrocławiu wykazu wód powierzchniowych przeznaczonych do bytowania ryb, skorupiaków

i mięczaków lub innych organizmów w warunkach naturalnych oraz umożliwiających migracje ryb. Przy

wyznaczaniu punktów wzięto również pod uwagę wskazówki Polskiego Związku Wędkarskiego.

Tabela II.3. Zakres badań w monitoringu jakości wód powierzchniowych przeznaczonych do bytowania ryb (R)

L.p.

Wskaźnik jakości wody

Częstotliwość poboru prób do

badań

temperatura

co miesiąc

tlen rozpuszczony

co miesiąc

odczyn

co miesiąc

zawiesina ogólna

co miesiąc

BZT 5

co miesiąc

fosfor ogólny

co miesiąc

azotyny

co miesiąc

związki fenolowe

co miesiąc

należy przeprowadzić badanie wzrokowe

węglowodory ropopochodne

co miesiąc

10. niejonowy amoniak

co miesiąc

11. azot amonowy

co miesiąc

oznaczenie będzie wykonywane tylko w punkcie na

Odrze, poniżej ZCh „Rokita”

12. całkowity chlor pozostały

co miesiąc

13. cynk ogólny

co miesiąc

14. miedź rozpuszczona

co miesiąc

15. twardość wody

co miesiąc

W przypadku gdy badanie wykaże, że wartości wskaźników jakości wody są lepsze niż wartości tych

wskaźników określone w rozporządzeniu, częstotliwość pobierania próbek wody może zostać zmniejszona.

Regularnych badań wody nie przeprowadza się, jeżeli woda jest niezanieczyszczona i nie ma ryzyka

pogorszenia jej jakości.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: