KAROlMAY Rzeka Po�udniowoameryka�ska pampa jest terenem, na kt�rym rozgrywaj� si� kolejne przygody Old Shatterhanda i jego przyjaci�. Opr�cz wielu ju� nam znanych, pojawiaj� si� nowi bohaterowie, tacy jak brat Jaguar czy Mauricio Monteso, poszukiwacz przyg�d. B�d� nam oni towarzyszy� tak�e w kolejnych powie�ciach tego cyklu, opisuj�cego wypraw� po legendarne z�oto Ink�w przez pampasy, Andy i tajemnicze Gra� Chaco. Niebawem uka�� si� nak�adem naszego wydaw- nictwa "Skarb Ink�w" i "W Kordylierach", teraz natomiast zapraszamy do przeczytania "Nad Rio de la Pl�ta". �yczymy przyjemnej lektury W Montevideo Z obszernej zatoki La Pl�ta ci�gn�� ch�odny pampero i wznosi� na ulicach Montevideo tumany kurzu, zmieszanego z grubymi kroplami deszczu. Niepodobna by�o w tak� por� wychodzi� do miasta, wi�c siedzia�em w swoim pokoju w hotelu "Oriental", zaj�ty czytaniem ksi��ki o kraju, do kt�rego przyby�em, a kt�ry nie by� mi jeszcze znany. Ksi��ka ta by�a napisana w j�zyku hiszpa�skim, a ust�p, kt�ry w�a�nie przebiega�em oczyma, by� mniej wi�cej tej tre�ci; Ludno�� Urugwaju i Argentyny sk�ada si� z emigrant�w hiszpa�- skich oraz z kilku nielicznych szczep�w Indian i wreszcie z tzw. gaucz�w, miesza�c�w b�d�cych potomkami dawnych osadnik�w hiszpa�skich i miejscowych kobiet. Gauczowie ci uwa�aj� si� pomimo to za przynale�- nych do rasy bia�ej i s� dumni z tego, cho�, �eni�c si� najcz�ciej z Indiankami, wracaj� do swej pierwotnej rasy'. Gauczo odznacza si� szalon� odwag� dzikiego cz�owieka, ceni nade wszystko pierwotn� wolno�� i niezale�no��, ma jednak poczucie honoru, a obok dumy jest uczciwy, otwarty i nawet towarzyski, jak prawdziwy hiszpa�ski caballero. Sk�onno�ci wrodzone ci�gn� go jednak do �ycia koczowniczego i w og�le do w��cz�gi, pe�nej przyg�d i niebezpiecze�stw. Jest on wrogiem wszelakiego przymusu, gardzi maj�tkiem, uwa�aj�c go za zbyteczny k�opot i ci�ar, natomiast kocha si� w b�yskotkach, kt�re 5 lekkomy�lnie traci. �mia�y i odwa�ny, a gdy chodzi o obron� rodziny przed niebezpiecze�stwem, nawet bohaterski, jest jednak wzgl�dem niej surowy, tak jak i wzgl�dem siebie samego. B�d�c niejednokrotnie oszu- kiwanym, jest w kontaktach niedowierzaj�cy i podejrzliwy, wykazuj�c si� wrodzonym sprytem. Powa�a obcych, nie okazuj�c im wszak�e serdecz- no�ci; s�u�y bez zbytniej uni�ono�ci. Oburza go, �e obcy �mi� wkracza� do jego ojczyzny i zajmowa� si� hodowl� trz�d, co dawniej by�o jego wy��czn� domen�. Pomimo to s�u�y tym ludziom z dnia na dzie�, nie troszcz�c si� o jutro. Uzbrojenie gaucza sk�ada si� z d�ugiego rzemienia z p�tl� na ko�cu, zwanego lassem, oraz z bolas i, na wypadek wojny lancy. S�ynie on z nies�ychanej zr�czno�ci w rzucaniu lassa. Bolas jest to d�ugi rzemie�, zaopatrzony w trzy ci�kie o�owiane kule l przytroczony do siod�a. Gauczo rzuca je niezawodnym ruchem na �cigane zwierz� lub cz�owieka z odleg�o�ci dochodz�cej nawet do stu krok�w, a bolas owija si� dooko�a n�g ofiary i powala j � na ziemi�. Jest to gro�na bro� w jego r�ku. S�ab� stron� charakteru gaucza jest hazard. Gauczo pracuje tylko w�wczas, gdy ma ochot�, a zachowuje si� przy tym jak zupe�nie niezale�ny, wolny obywatel, ba, nawet jak caballero, i nie znosi, by go inaczej traktowano, jak tylko z uprzejmo�ci�, praktykowan� w warstwach wykszta�conych. Je�eli nie podoba mu si� praca, kt�rej si� podj��, w�wczas o�wiadcza, �e b�dzie pracowa� tylko do oznaczonej godziny i pod um�wionymi warunkami. Gdyby za� obchodzono si� z nim inaczej ni� si� tego spodziewa�, domaga si� natychmiast zap�aty, ale uprzejmie i z godno�ci�, a orrzymawszy j� dosiada konia i jedzie szuka� zarobku tam, gdzie w�a�ciciel nie jest tak wzgl�dem robotnik�w wyma- gaj�cy. Tyle wyczyta�em we wspomnianej ksi��ce. Co do mnie - przyby�em do Montevideo przed paru godzinami i cho� nie mia�em poj�cia o kraju ani o jego mieszka�cach, jednak informacje, znalezione w ksi��ce, wyda�y mi si� niezupe�nie prawdzi- we. 6 Przede wszystkim zauwa�y�em, �e ludno��, o kt�rej by�a mowa w ksi��ce, sk�ada si� nie z samych tylko gaucz�w, Indian oraz emigran- t�w hiszpa�skich, ale s� tu r�wnie� Anglicy, Francuzi, Polacy, W�osi, Niemcy, W�grzy, nie licz�c mniejszych narodowo�ci, jak Rusini, Cze- si, S�owe�cy, Szwajcarzy i inni. Nie dowierza�em te� �cis�o�ci innych twierdze�, pocieszaj�c si�, �e w kr�tkim czasie sam b�d� m�g� skonfrontowa� je z rzeczywisto�ci�. W tej w�a�nie chwili pocz�o si� wypogadza� niebo i wkr�tce na ulicach ludnego portowego miasta zapanowa� wzmo�ony ruch. Posta- nowi�em wyj��. Zaledwie jednak w�o�y�em kapelusz, zapuka� kto� do drzwi i - na s�owo "prosz�^ - wszed� do mego pokoju m�czyzna, ubrany pod�ug francuskiej mody w uroczysty str�j: frak, bia�� kami- zelk�, lakierki, w r�kach trzyma� l�ni�cy cylinder, przyozdobiony d�ugimi bia�ymi wst��kami, z czego na razie wywnioskowa�em, �e przybysz nale�y do orszaku �lubnego i pojawi� si� u mnie z zaprosze- niem. Elegancki �w cz�owiek uk�oni� mi si� z przesadn� czo�obitno�ci� i rzek�: - Moje najg��bsze uszanowanie panu pu�kownikowi! A nast�pnie z wyszukan� uprzejmo�ci� powt�rzy� uk�on jeszcze dwa razy. Co znaczy ten wojskowy tytu�? - pomy�la�em zdumiony. - Czy�- by w Urugwaju panowa�y te same zwyczaje, co na przyk�ad w Galicji, gdzie kelnerzy ka�dego okazalszego go�cia tytu�uj� panem hrabi� lub baronem? Przybysz mia� w swej twarzy co� odpychaj�cego ju� na pierwszy rzut oka, dlatego odpowiedzia�em kr�tko: - Dzie� dobry. Czym mog� s�u�y�? - Przychodz� z�o�y� do us�ug pana wszystko, czym tylko rozpo- rz�dzam - ozwa� si�, wywijaj�c cylindrem to w jedn�, to w drug� stron� i spojrza� na mnie z ukosa. -Tak? Mo�e mi pan b�dzie �askaw przynajmniej powiedzie�, 7 z kim mam przyjemno��... - Nazywam si� senior Esquilo Anibal Andaro i jestem w�a�ci- cielem wielkiej hacjendy w okolicy San Fructuoso. Wasza wysoko�� raczy�a s�ysze� ju� o mnie zapewne... Zdarza si� czasem, �e ju� samo nazwisko cz�owieka m�wi co� o nim. I w tym wypadku nazwisko Ajschylos Hannibal Przemytnik nie wzbudzi�o we mnie zbytniego ku przyby�emu zaufania. - Przykro mi, - rzek�em - �e dotychczas nie mia�em sposobno�ci s�ysze� tak znakomitego nazwiska. No, ale skoro je ju� znam, mo�e by mi pan powiedzia�, co w�a�ciwie ma do zaproponowania. - Ja? A, no, pieni�dze i... wp�ywy. To powiedziawszy, znowu spojrza� na mnie z ukosa szelmowskim wzrokiem, jakby wyczekuj�c odpowiedzi. - Hm! Pieni�dze i wp�ywy... To s� rzeczy wcale nie do pogar- dzenia. Czy pan przyby� do mnie istotnie w celu ofiarowania mi swoich us�ug tego w�a�nie rodzaju? - By�bym bardzo szcz�liwy, gdyby czcigodny pan raczy� sko- rzysta�... Szczeg�lne! Obcy zupe�nie cz�owiek ofiaruje mi pieni�dze oraz rozmaite u�atwienia w stosunkach towarzyskich i spo�ecznych! Co to ma znaczy�?... - Dobrze, senior; zgadzam si� i na jedno, i na drugie, ale najpierw wezm� pieni�dze. - Wasza wielmo�no�� raczy tedy oznaczy� wysoko�� sumy. - Przyda�oby mi si� na razie pi�� tysi�cy peso. - Drobnostka! - odrzek� ucieszony. - Wasza wielmo�no�� otrzyma t� sum� w przeci�gu p� godziny... Tylko om�wimy warunki, kt�re przed�o�y� si� o�miel�. - S�ucham. - Wprz�d rad bym wiedzie�, - rzek�, przybli�aj�c si� do mnie i spogl�daj�c znacz�co - czy pieni�dze te p�jd� na wydatki osobiste? - Oczywi�cie, �e na osobiste wydatki. 8 - Je�eli tak, to jestem got�w sum� t� wr�czy� nie jako po�yczk�, lecz wprost z�o�y� mu j� jako dar, na dow�d mego wysokiego szacun- ku dla waszej wielmo�no�ci. - Nie mam nic przeciwko temu. - Cieszy mnie to niezmiernie i rad bym tylko prosi� wasz� �aska- wo��, by raczy�a po�o�y� sw�j godny podpis pod kilkoma wierszami, kt�re tu natychmiast skre�l�. - Jak� tre�� zawiera� b�d� te wiersze? - O, to drobnostka! Wasza wielmo�no�� stwierdzi swoim podpi- sem tylko tyle, �e ja, Esguilo Anibal Andaro, do pewnego terminu i pod pewnymi �ci�le oznaczonymi warunkami mam zaopatrzy� wasz korpus w karabiny. Jestem w tym szcz�liwym po�o�eniu, �e mog� w przeci�gu dni kilku postara� si� o dostateczny zapas wspomnianego towaru. Teraz dopiero domy�li�em si�, �e us�u�ny senior Andaro wzi�� mnie za jakiego� oficera, do kt�rego zapewne jestem podobny. Najwidocz- niej chcia� on przy pomocy �ap�wki w kwocie pi�ciu tysi�cy peso zby� zapasy dawno ju� przestarza�ej i nie nadaj�cej si� do u�ytku broni, nabytej przez niego za bezcen po jakiej� wojnie, zapewne hurtem w magazynach wojskowych. Go�� nazwa� mnie pu�kownikiem. Zada�em sobie jednak pytanie, czy pierwszy lepszy pu�kownik mo�e na w�asn� r�k� nabywa� bro� dla swego pu�ku... Chyba, �e by�by to tak zwany libertodor, czyli "oswobodziciel", jakich nad La Pl�ta nie brak. S� to przyw�dcy band �upieskich, kt�re mieszka�com po�udniowej Ameryki da�y si� ju� nieraz we znaki. Sprawa zainteresowa�a mnie �ywo. Ledwie bowiem wst�pi�em na terytorium obcego mi kraju, a ju� mia�em sposobno�� wnikni�cia w najtajniejsze miejscowe stosunki. Ogarn�a mnie pocz�tkowo ochota do dalszego odgrywania roli osoby, za jak� mnie wzi�� w swej nie�wiadomo�ci senior Anda- ro, ale si� rozmy�li�em. Jeszcze bowiem przed podr� stara�em 9 si� wywiedzie� o tutejszych stosunkach i pomy�la�em teraz, �e najle- piej dla mnie b�dzie, gdy pozostan� tym, kim jestem, bez podszywania si� pod obce nazwiska. Tak wi�c w odpowiedzi na propozycj� seniora Andaro odrzek�em: - Niestety, nie mog� podpisa� panu podobnego po�wiadczenia, gdy� nie mia�bym co robi� z tymi karabinami. - Jak to? - zapyta� zdziwiony - przecie wasza wielmo�no�� mo�e w ci�gu tygodnia zgromadzi� oko�o tysi�ca ludzi! - Po co? Cofn�� si� krok w ty� i przymru�ywszy jedno oko, u�miechn�� si� chytrze, jakby chcia� przez to wyrazi�, �e pozna� si� na moim wykr�cie. - Czy�bym mia� sam przypomnie� to waszej wielmo�no�ci? Do- wiedzia�em si�, �e przybywa pan do Montevideo, a �e mam honor ju� go t...
magnusdsc