Tatarkiewicz.doc

Cursus honorum (łac. ścieżka zaszczytów) - to dość ściśle ustalona drabina kariery politycznej, po której należy się piąć, aby zajmować coraz wyższe stanowiska. Idea cursus honorum polega na tym, aby zdobywać doświadczenie na mniej ważnych stanowiskach, zanim obejmie się ważniejsze.

W starożytnym Rzymie, gdzie termin ten powstał, cursus honorum obejmował drogę awansu politycznego mężczyzn z rodzin senatorskich. System ten powstał w czasach republiki rzymskiej, ale był też ze zmianami kontynuowany w czasach cesarstwa. Początkowo kolejność zwyczajowa, z czasem podlegała ustawowym uregulowaniom. Najważniejszym z nich była ustawa Lucjusza Wiliusza lex Villia annalis z 180 p.n.e. wprowadzająca minimalny wiek konieczny do objęcia urzędu. I tak pierwszy urząd, kwesturę, mógł objąć obywatel, który ukończył 30 lat, następnym stopniem, chociaż nieobowiązkowym był edylat (36 lat) lub trybunat plebejski, trzecim stopniem, wymagającym ukończenia 39 lat, była pretura. Po trzech latach pretor mógł ubiegać się o konsulat. Ostatecznie kariera polityczna we wzorcowym wydaniu składała się z następujących stopni:

·         odbycie 10-letniej służby wojskowej w legionach, zwykle w stopniu trybuna wojskowego

·         sprawowanie urzędu Kwestora po wyborze przez komicja trybusowe

·         działalność w Senacie (od czasów Sulli były kwestor automatycznie wchodził w skład Senatu)

·         wybranie edylem w wyborach przez komicja trybusowe

o        lub wybranie trybunem plebejskim przez concillia plebis

·         wybranie pretorem w wyborach powszechnych

·         wybranie konsulem w wyborach powszechnych

·         wyjazd w roli prokonsula do jednej z prowincji i zarządzanie nią przez okres 1-3 lat

·         zostanie cenzorem

·         zostanie Pontifex Maximus.

W praktyce, oczywiście, tylko najwybitniejszym jednostkom udawało się odbyć całość cursus, zwykle już zostanie konsulem uznawane było za olbrzymi sukces i niebywałą nobilitację.

Vigintisexviri termin określający sześć różnych kolegiów urzędniczych w starożytnym Rzymie okresu republiki. Wyłoniły się z personelu pomocniczego. Ogółem liczyły one 26 członków (stąd pochodzi nazwa). W późniejszym okresie wybierani byli przez zgromadzenia trybusowe. Do Vigintisexviri zalicza się

·         decemviri (st)litibus iudicandis składało się z 10 sędziów, wyrokowali w niektórych spornych sprawach (w sporach o wolność na zasadzie wyłączności)

·         quattuorviri iure dicundo czteroosobowe kolegium, zarządzające dziesięcioma miastami w Kampanii i sprawujące tam niższe sądownictwo w zastępstwie pretora miejskiego.

·         tresviri capitales pełnili pewne funkcje policyjne w Rzymie, mili też pewne kompetencje w sprawach karnych; w szczególności czuwanie nad bezpieczeństwem w mieście, zwłaszcza w nocy (stąd druga nazwa tresviri nocturni), a także nadzór nad więźniami, pomaganie w ściganiu przestępców, dozór nad egzekwowaniem wyroków śmierci czy dokonywanie aresztowań.

·         tresviri monetales zajmowali się kontrolą monet.

·         quattuorviri viis in urbe purgandis kolegium to dbało o stan dróg na terenie samego Rzymu.

·         duoviri viis extra urbem purgandis sprawowało nadzór nad siecią dróg w obrębie jednego kamienia milowego wokół Rzymu.

Wszystkie kolegia w wykonywaniu swych zadań podlegali Edylom. Sprawowanie jednego z wyżej wymienionych urzędów nie było konieczne do rozpoczęcia kariery politycznej (nie były one ujęte w cursus honorum) to jednak uważano je za pewien rodzaj nowicjatu.

Ekwici (łac. equites, l.poj. eques) – średnio zamożna rzymska klasa społeczna, w skład której wchodzili kupcy, przedsiębiorcy, bankierzy, których majątki wynosiły minimum 400 000 sestercji (III w. p.n.e.). Symbolami przynależności do stanu ekwickiego było posiadanie konia, noszenie stroju wojskowego zwanego trabea, złotego pierścienia oraz wąski purpurowy szlak zdobiący tunikę[1] (szeroki nosili senatorowie).

Początkowo terminem tym określano obywateli rzymskich, których było stać na zakupienie i utrzymanie konia oraz ekwipunku żołnierza jazdy (który był dużo droższy od ekwipunku piechura), rekrutowali się oni z 3 tribus: Tities, Ramnes i Luceres. Przewodził im tribunus celerum. Setka ekwitów stanowiła centurię, dzielącą się na pododdziały zwane decuriae, składające się z dziesięciu osób, każda pod dowództwem dziesiętnika (łac. decurio).

Ekwici stanowili swego rodzaju stan rycerski (łac. ordo equester) i brali udział w corocznej, odbywającej się 15 lipca paradzie jeźdźców.

W III wieku p.n.e. ta militarna funkcja ekwitów uległa zatarciu, ale pozostali oni jako wpływowa i zamożna grupa właścicieli ziemskich i przedsiębiorców. Stanowili trzon biurokracji rzymskiej. Grupa ta stała w hierarchii społecznej poniżej arystokratów, z którymi jednak ostro rywalizowała o wpływy.

W 67 r. p.n.e senat wydał tzw. ustawę Rosciusza nadającą ekwitom prawo do zasiadania w teatrze w wydzielonych rzędach, ustawionych tuż za ławami senatorskimi, i oddzielonych od pozostałej części miejsc wydzielonych dla plebsu.[2]

Ateńskim odpowiednikiem ekwitów byli hippeis.

Demagogia (gr. demos lud, agogos wiodący, prowadzący) - wpływanie na opinię publiczną poprzez działanie obliczone na łatwy efekt, poklask.

Demagogia rozwinęła się już w starożytnej Grecji, lecz pierwotnie miała nieco inne niż współcześnie znaczenie. Po grecku znaczy to "prowadzący lud". Nazywano tak doskonałych mówców potrafiących wpływać na decyzję zgromadzenia ludowego. Isokrates przeciwstawiał demagoga tyranowi, lecz już wówczas Tukidydes zauważał, że demagog prowadzi lud schlebiając jego próżności.

Współcześnie oznacza to kłamanie na rzecz wygranej w wyborach lub schlebianie wyborcom, np. rozdawanie kiełbasek. Za demagogię uważane są kłamstwa, składanie popularnych i efektownych, ale nie dających się spełnić obietnic (populizm) albo składanie obietnic bez intencji ich realizacji, schlebianie masom, szukanie kozła ofiarnego, stosowanie nielogicznych, ale przekonujących argumentów.

Kwestor (łac. Quaestor) w starożytnym Rzymie, w początkach republiki, urzędnik sprawujący funkcję sędziego śledczego oraz oskarżyciela publicznego w sprawach karnych. Później powierzono kwestorowi administrację skarbem publicznym, a funkcje sądownicze przeszły na edylów i trybunów. Początkowo kwestorów było dwóch, od 421 p.n.e. czterech, od 267 p.n.e. 8, od czasów Sulli 20, a Cezar zwiększył ich liczbę do 40. Odpowiedzialni byli za sprawy finansowe: nadzór nad kasą państwową, gromadzenie i rozdział pieniędzy, zbieranie podatków, zarządzanie kasą wojskową (wypłata żołdu, sprzedaż łupów itp.).

Kwestorzy występowali w starożytnym Rzymie na różnych szczeblach władzy. Byli kwestorzy kurulni (miejscy), legionowi (przypisani do poszczególnych legionów armii rzymskiej), świątynni itp.

Kwestura była pierwszym urzędem obejmowanym przez Rzymianina w karierze politycznej w wieku 30 lat po odbyciu 10-letniej służby wojskowej.

Współcześnie: [edytuj]

Zgodnie z długoletnią tradycją, działy księgowości uczelni wyższych w Polsce nazywa się kwesturami, a kierowników tych działów kwestorami.

Kwestorzy - urzędnicy zajmujący się sprawami finansów państwa. 4 wybieranych na rok.

Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Kwestor”

Edyl (łac. aedilis) – urzędnik w starożytnym Rzymie.