Przez galaktykę potrzeb
1 - OSOBA
1.1
- osoba aby istnieć musi się rozwijać, jeżeli tego nie robi staje się przedmiotem na tyle potrzebnym, na ile potrzebuje go świat.
- aby istnieć należy mieć dystans psychiczny wobec potrzeb i pragnień
- powinno kierować się sensem swojego istnienia (?)
1.2
Pragnienia – pożądania i apetyty nieraz odpowiadające potrzebom jednostki, a nieraz nie
Potrzeby – dotyczą tego co jest jednostce niezbędne aby istniała jako organizm, rozwijała się i była wolna psychicznie
Spełnianie się dla siebie – dominacja potrzeb (dobrze)
Spełnianie się w sobie – dominacja pragnień (źle)
1.2.1
dążenie – forma spełniania potrzeb
- realizacja kolejnych dążeń tworzy ciąg łączący pragnienia => zapewnienie stabilności drogi życiowej, nadanie życiu formatu.
- format zależy od wagi dążeń i skutków do jakich prowadzą
- generalnie ciężko się żyje bez jakiegoś głębszego sensu (choroby, agresywność, uzależnienia od prochów lub/i ludzi)
1.2.2
- dążenie jest ważnym czynnikiem osobistej satysfakcji z życia (nie jest to to samo co przeżycie przyjemności). Jest ważne do osiągnięcia czegoś
- doraźna przyjemność nie zastąpi satysfakcji z osiągnięcia odległych celów życiowych i realizacji siebie
- realizacja dążeń jest istotna przy rozwoju osobowości
- W. Łukaszewski – „cele nadają życiu wypełniony treścią napęd i są stymulatorami rozwoju osobowego”
1.3.1
- poznawanie ludzi obarczone jest naszą wiedzą o nich (poznawanie ludzi poprzez siebie)
1.3.2
- patrząc na innych widzimy siebie (PROJEKCJA)
- cechy cech wyprojektowanych u siebie nie dostrzegamy ale dostrzegamy je tylko u ofiary (podwójna mistyfikacja) POWÓD => brak akceptacji swoich wad i problemów POWÓD => lęk przed rzeczowym spojrzeniem na siebie
1.3.3
- mechanizm wypierania => usuwanie ze świadomości przykrych treści
- wypieranie + projekcja => brak zgody na siebie co niweczy próby poznania innych
- poznanie swoich wad, brak strachu przed nimi i nie lekceważenie ich, próba zmiany lub akceptacja przy rzeczowym braniu pod uwagę => zaufanie do siebie => możliwość zdystansowania się psychicznego => realizm względem siebie => trafne spostrzeganie innych
- powinno się uprzedmiotowić w sobie to co się da, aż dojdzie się do czegoś, czego nie da się uprzedmiotowić (JA INTENCJONALNE => warunek psychicznej wolności)
- nie posiadając dystansu wobec swojego środowiska, stajemy się jego częścią
1.3.4
2 – DĄŻENIA I MOTYWY
2.1
- zawsze istotny jest motyw
2.2
- zazwyczaj wystarczają nam motywy byle jakie, jednak czasem powaga sytuacji zmusza nas do głębszej refleksji
2.3
- zjawisko polimotywacji (dużo motywów do jednego działania)
- różny jest stopień uświadomienia motywów
2.4
- zachowanie w afekcie => człowiek przedmiotem swojego zachowania
- w społeczeństwach, które doceniły jednostkę jako podmiot, dochodzi do przesadnych usprawiedliwień pewnych zachowań:
ZESPÓŁ OBSESYJNY FANÓW, ZESPÓŁ PRZEŻYCIA W MIEŚCIE => relatywizm etyczny
- najwyższą formą ludzkiego zachowania jest postępowanie świadome, takie którego rzeczywisty motyw (w tym program i cel) jest w stanie jednostka sformułować => osoba jako podmiot swojego postępowania
2.5
- MOTYWY WŁAŚCIWE danej osobie to pełne, świadomie formułowane racje postępowania, w których jest jasno określony jego cel oraz program, który ma do tego celu prowadzić (<=istotne)
2.6
- RACJONLIZACJA – przypisywanie swojemu postępowaniu sensownych i słusznych motywów, gdy naprawdę ma ono całkiem inny cel, wypierany ze świadomości
- czasem racjonalizacja może być świadoma (wybieranie motywu czystszego moralnie), ale rzadko
- racjonalizacja nie jest brakiem wiedzy ale wypieraniem ze swojej świadomości wiedzy o celu swojego postępowania
ROZDZIAŁ 3 JEST ZROBIONY (Krokiet)
4 – KULTURA I POTRZEBY
4.1
- Freud – 2 dążenia, popęd życia i popęd śmierci
- kultura narzuca formę samoświadomości i jest antagonistą osobistych dążeń jednostki
- naprawdę istotne jest to co powinno być spełnione aby człowiek mógł zrealizować siebie
- istotne jest rozdzielenie potrzeb (ich spełnienie warunkuje normalne funkcjonowanie) od pragnień (wyraz naszych chuci)
- pragnienie jest rezultatem potrzeb kultury a nie jednostki
- cywilizacja to narzędzie jakim posługuje się ludzkość, realizują wymagania swojej kultury
- nawet najwspanialej inspirujące pragnienia mogą być zgubne, gdy staną się celem same w sobie
- istotne znaczenie ma także sama treść sensu życia, która może być nieustannie modyfikowana stosownie do nowych doświadczeń jednostki i nowych jej perspektyw
- ważne jest aby sens życia jednostki uwzględniał interesy innych jednostek
- wiedza ogólna, teoretyczna powinna służyć rozumieniu świata a nie próbie jego zmiany
- wszystkie potrzeby są podstawą dążeń, które porządkują życie
- główną potrzebą człowieka jest posiadanie dążeń porządkujących i ukierunkowujących życie, znanych posiadającej je osobie
4.2
- III w. p. n.e. Epikur z Efezu – POTRZEBY:
a) naturalne i konieczne (fizjologia)
b) naturalne niekonieczne (seks)
c) nienaturalne i niekonieczne (społeczne)
- intensywność pragnień – jeżeli duża to NAMIĘTNOŚĆ (pathos) = dążenie patologiczne
- 3 szczególnie groźne namiętności
a) strach przed bogami. RADA => nie wtrącać się w sprawy bogów
b) strach przed śmiercią. RADA => dopóki żyjemy to śmierci nie ma
c) miłość. RADA => lepsza jest przyjaźń
4.3
- poglądy OŚWIECENIOWE, dwa podejścia:
1. J.J. Rousseau – cywilizacja wytwarza u ludzi pragnienia w wyniku których człowiek przestaje być sobą (później Freud – superego)
- potrzeby powinny być zaspokajane przez instytucje (Marks, Fromm, Diderot)
- instytucje społeczne powinny zaspokajać potrzeby korzystne dla nich (instytucji) i dla jednostek ale również sprzeciwiać się realizacji tych potrzeb, które są (w ich mniemaniu) szkodliwe dla jednostek lub instytucji
2. podejście liberalne
- zaspokojenie potrzeb ludzi (każdego z osobna) nawet tych z pozoru złych w sumie przyniesie zysk wszystkim ludziom (???)
- 3 poziomowa teoria B. Malinowskiego (kultura jako aparat do zaspokajania potrzeb) :
a) poziom podstawowy – biologia (metabolizm ale też bezpieczeństwo)
b) potrzeby instrumentalne (właściwe ludziom sposoby zaspokajania potrzeb podstawowych (praca, obyczajowość, polityka)
c) potrzeby integratywne (religia, nauka, sztuka)
4.4
- LISTY POTRZEB :
- Józef Pieter (1938) – ludzie zawsze walczyli o którąś z tych rzeczy :
a) chleb
b) wolność
c) miłość
d) wiarę
- W.I. Thomas (1924) badania młodocianych prostytutek, potrzeby:
a) bezpieczeństwa
b) uznania
c) przyjaźni
d) nowych doświadczeń :-)
- Bernard (1924) – wyróżnił około 6-tys. instynktów
4.5
- HENRY A. MURRAY – koncepcja „potrzeba – osobowość”
- twórca testu TAT (test apercepcji tematyczne)
- potrzeba konstrukt teoretyczny jest zlokalizowana w mózgu i organizuje procesy psychiczne decydujące o postępowaniu
- wyróżnił kilkadziesiąt potrzeb, klasyfikując je w skalach :
a) jawne/utajone
b) proaktywne/reaktywne
c) viscerogenne/ psychogenne
4.6
- ABRAHAM MASLOW (1967)
- psychologia humanistyczna
- osobowość jest tym, czym się staje w toku spełniania celów
- rodzaj celów zależy od potrzeb
- potrzeby są wrodzone i mają charakter hierarchiczny (5 stopniowa piramida)
PODSTAWA – fizjologia, bezpieczeństwo, przynależność i miłość, godność i szacunek, samoaktualizacja - SZCZYT
- miłość w jego koncepcji jest pochodna uczuciu przynależności a nie jest sublimacją potrzeby seksualnej
- „czym człowiek może być, tym musi być” – A. Maslow
- kluczowe pojęcie koncepcji – STAWANIE SIĘ
- szczyt doświadczenia, uczucie oceaniczne – stan psychicznego uniesienia przeżywany przez samoaktualizerów (5 stopień => umiejętność doznawania uniesień nawet w kontaktach z wydarzeniami dnia codziennego np. miłość, seks, twórczość)
- podział potrzeb na 2 jakościowo różne kategorie :
1. „D” deficyt – uzupełnianie braków wynikłych z działalności człowieka,
typowe potrzeby niższe, niezaspokojenie wzmaga napięcie, zaspokojenie redukuje napięcie, CECHY:
a) niezaspokojenie prowadzi do schorzeń
b) zaspokojenie zapobiega chorobom
c) zaspokojenie leczy choroby spowodowane brakiem zaspokojenia
d) nie da się ich zaspokoić poprzez zaspokojenie innych potrzeb
e) osoby zdrowe (zaspokojone) nie odczuwają ich
2. „B” bycie – rozwój - (metapotrzeby) ich zaspokojenie wzmaga napięcie, prowadzi do wzrostu bogactwa osobowości, ich niezaspokojenie prowadzi do metachorób np. depresja, nerwica egzystencjalna, apatia, alienacja, cynizm
- potrzeby typu „B” i „D” nie są względem siebie hierarchiczne, można realizując jedne realizować drugie
- korzenie potrzeb to biologia
4.7
- KURT GOLDSTEIN
- potrzeba to wynik dążenia do zbalansowania napięć
- organizm dąży nie do rozładowania ale do ekwalizacji
- rozwój to unikanie frustracji i wewnętrznych konfliktów => większa niezależność od świata
- coraz większa aktualizacja własnych potencjalności, samoaktualizacja => indywidualne formy postępowania
- potrzeba modyfikuje się do możliwości (w kwestii zaspokojenia) jednostki
4.8
- ALFRED ADLER
- punkt wyjścia koncepcji : siła naturalna, kosmiczna moc :-) powodująca, że w pewnych warunkach zasady entropii zostają odwrócone i zamiast rozpadu mamy wzrost organizacji układu
- defekt (w sensie biologicznym, np. choroby płodu) motywuje jednostkę do przekraczania jej ograniczeń. Kompensacja defektu jest siłą napędową dążeń życiowych, szansą doskonałości
- mechanizmy kompensacji i hiperkompensacji...
sysq