27
Rozdział 6 – Emocje.
Stany emocjonalne:
-dawniej słabe stany uczuciowe nazywano uczuciami, a głębsze, przenikające, pobudzające emocjami,
-słabe stany uczuciowe, które nam towarzyszą można opisać jako stany przyjemności lub przykrości,
-intensywność zabarwienia uczuciowego decyduje czy dany stan jest emocją,
-emocja znajduje swoje „odbicie” w zachowaniu, fizjologii i mimice (gestach itp.),
-obecnie uznaje się stopniowanie emocji od mniej do bardziej intensywnych,
Zmiany organiczne związane z emocjami:
1. Reakcja skórno – galwaniczna (RSG), zmiany na skórze o charakterze elektrycznym.
2. Zmiany w krążeniu krwi, zmiany ciśnienia krwi powodujące rumieńce czy zblednięcie.
3. Rytm pracy serca, zwiększenie tempa bicia serca.
4. Oddychanie, zmiana stosunku czasy trwania wdechu do wydechu.
5. Odruch źreniczny, rozszerzanie się źrenic w gniewie, bólu i podnieceniu.
6. Wydzielanie śliny, zmniejszenie jej ilości
7. Reakcja pilomotoryczna, „gęsia skórka” :)
8. Ruchy żołądka i jelit, biegunka lub choroba morska, długotrwały stres powoduje wrzody,
9. Napięcie mięśniowe i tremor, Tremor jest to drżenie mięśni spowodowane jednoczesnymi skurczami mięśni antagonistycznych.
10. Skład krwi, gruczoły wydzielają hormony zmieniając skład krwi (adrenalina i noradrenalina).
Fizjologiczne mechanizmy emocji:
-organiczne objawy z reguły są ze sobą powiązane,
-służą one określonym celom np.: obronie
-reakcje mobilizacyjne (Cannon) to fizyczne reakcje tworzące całość, przygotowujące organizm do przeciwstawienia się wyjątkowym okolicznościom,
-układy sympatyczny i parasympatyczny regulują wzajemnie działanie zmian organicznych związanych z emocjami,
-sympatyczny najczęściej pobudza, wiąże się ze stanami związanymi z podnieceniem, a parasympatyczny hamuje działanie określonych narządów, wiąże się ze spokojnymi stanami emocji,
-ośrodkowy układ nerwowy wpływa na mięśnie szkieletowe czyli na takie zjawiska jak: mimika, tremor, napięcie mięśniowe i dźwięki(skomlenie, jęczenie, mruczenie itd.)
-podwzgórze odgrywa główną rolę w organizacji i aktywizacji wielu emocji, w tych procesach bierze udział również kora mózgowa i najwyższe ośrodki mózgu,
Różnice między emocjami:
-trudno jest zróżnicować emocje ponieważ:
-intensywne emocje jak np.: gniew i strach mają jednakowe reakcje organizmu,
-człowiek może wyrażać emocję w rozmaity sposób,
-nazwa emocji zależy od bodźców, które go wywołały,
-świadome (introspekcyjne) odróżnianie emocji nie jest wolne od zewnętrznych okoliczności, klasyczna teoria emocji zwana teorią Kamesa-Langego podkreśla wpływ naszej reakcji na doznawane emocje. Paradoksalnie: czujemy strach bo uciekamy, czujemy gniew bo zadajemy ciosy. Sprzężenie zwrotne od reakcji organicznych, oznacza iż najpierw odczuwany przyśpieszone bicie serca itp., a potem osądzamy iż była to dana emocja, (emocje biorą się z zachowania i zmian organicznych).
-badania nad różnicowaniem emocje przeprowadzał Ax, za pomocą podłączenia do badanych urządzenia mierzącego: tętno, bicie serca, oddychanie, temperaturę twarzy i ręki, RSG,
-na bazie tego opracował 14 wskaźników emocji, połowa z nich nie różnicowała gniewu i strachu, a pozostałe siedem w sposób wyraźny, reakcje w gniewie zależały w dużej mierze od adrenaliny,
-wyniki tych badań potwierdziły badania Funkensteina (poszerzył badania obejmując też reakcje serca i skład krwi),
-dużo łatwiej jest różnicować emocje za pomocą czynników zewnętrznych,
-Schlosberg na bazie badań z odgadywaniem emocji na podstawie zdjęć twarzy opracował „kolisty model emocji”,
-na dwóch głównych osiach umieścił „przyjemność-przykrość” i „odrzucenie-zwrócenie uwagi”,
-Block przyjął metodę opisu emocji na 20 różnych skalach przez grupę kobiet i mężczyzn, pozwoliło to pogrupować emocje według podobnych charakterystyk, dowiodło braku różnic w odczuwaniu emocji miedzy płciami,
-najbardziej znana teoria emocji to teoria aktywizacji (Lindsley i Schlosberg), mówi ona o tym iż emocja może mieć pewien zakres intensywności, kładzie ona nacisk na mobilizację energii, emocja silnie wiąże się z popędem,
Rozwój emocji:
-dziecko rodzi się ze zdolnością do płaczu, a zdolność do śmiechu pojawia się podczas dojrzewania,
-większość badaczy sądzi, iż niemowlę ma zdolność jedynie do podniecenia,
-pierwsze stany emocjonalne są przykre (płacz, wierzganie nogami, prężenie się) i neutralne (spokój),
-w pierwszym roku życia występują typowe stadia:
1. Ogólne podniecenie,
2. Cierpienie i rozkosz, w ciągu pierwszych 3 miesięcy podniecenie różnicuje się na cierpienie i rozkosz ,
3. Gniew, wstręt, strach, radość, czułość, gniew i wstręt wyodrębniają się w 5 miesiącu życia, strach w 7 miesiącu, a między 10 a 12 radość i czułość,
-proces ten zwany procesem różnicowania, zachodzi poprzez dojrzewanie dziecka,
Uczenie się sposobów wyrażania emocji:
-sposób wyrażania emocji jest modyfikowany przez uczenie się,
-kultury różnią się miedzy sobą w wyrażaniu emocji, ale nie całkowicie,
-uczymy się także przyczyn emocji, czego się bać, a czym się cieszyć itd.,
-przyczyny emocji zmieniają się wraz z wiekiem np.: przyczyna płaczu zmienia się (np. im dziecko było starsze tym bardziej płakało w obecności obcych osób czy miejsca),
-w uczeniu się wyrażania emocji dużą rolę ma także warunkowanie,
-gdy dorastamy stajemy się skłonni do doznawania emocji w stosunku do osób, przedmiotów i pojęć dla nas ważnych,
-zabarwienie uczuciowe w najłagodniejszej formie przejawiają proste preferencje jak np.: upodobanie do danego koloru,
-proste preferencje zostają zorganizowane w układy preferencji zwanymi postawami (np.: przychylna postawa do danej partii),
-od postawy zależy reakcja emocjonalna, dlatego też jest to coś więcej niż tylko opinia,
-uprzedzenia są to usztywnione postawy, trudne do zmiany i niedostępne dla dyskusji,
-słowa kompleks używa się do postawy, której towarzyszą nadmierne emocje, często prowadzi do reakcji typu nerwicowego,
Emocje jako popęd:
-emocja działa jako popęd i jako zjawisko towarzyszące motywowanemu działaniu,
-przykre emocje wywołuję napięcie i dążenie organizmu do zniwelowania tej emocji, (np. czujemy strach i uciekamy)
-redukcja napięcia wywołanego przykrą emocją jest równoważna z redukcją napięcia popędowego, w takiej sytuacji emocja jest popędowa,
-strach może działać jako nabyty popęd, udowodnił to Miller eksperymentując na szczurach zamykanych w klatkach i rażonych prądem (warunkując je),
-nadmiernie silny strach nazywamy fobią, wpływa on silnie na postępowanie osób dotkniętych fobią,
-lęk jest stanem ściśle spokrewnionym ze strachem i podobnie jak strach ma motywacyjne konsekwencje, lęk to nieokreślony strach/ strach przed brakiem bezpieczeństwa,
-doznawanie emocji może stać się celem samym w sobie,
-gdy coś raz wzbudziło pozytywną emocję, ludzie będą dążyli do ponownego jej przeżycia w ten sam sposób,
-uczuciowe zabarwienia działalności, polega na czerpaniu satysfakcji z działania polegającego na otrzymaniu motywowanego celu, (np. łowienie ryb aby złowić rybę, robienie obiadu aby się najeść),
-emocjonalne zabarwienie działania służy podtrzymaniu i wzmocnieniu motywacji do osiągnięcia celu
-gdy śmiech towarzyszy motywowanemu zachowaniu staje się on emocjonalnym zabarwieniem,
-większość okoliczność wzbudzających śmiech ma charakter społeczny,
-większość okazji do śmiechu ma charakter niespodzianki, śmiech zazwyczaj jest niespodziewany,
-gniew reprezentuje „przykre dodatki emocjonalne”,
-głównym powodem gniewu jest przeszkoda w działalności zmierzającej do celu, stąd gniew może być produktem ubocznym każdej przerwanej sekwencji motywowanego zachowania,
-gniew powstaje jako emocja towarzysząca zdarzeniu,
-gdy śmiech czy gniew zostaną wzbudzone podczas czynności umotywowanych same stają się popędem/celem,
Intensywność emocji a ich znaczenie przystosowawcze:
-reakcje emocjonalne są bardzo zróżnicowane,
-jednak najbardziej korzystne są łagodne emocje, nie wytwarzają za dużego napięcia, a pozwalają uniknąć znudzenia i monotonii podczas wykonywanej pracy/działania,
-za dużo podniecenie emocjonalne, czy radosne czy smutne przeszkadza nam w zapamiętywaniu i uczeniu się,
-osoby reagujące silniej na słabe bodźce emocjonalne nazywamy uczuciowymi,
-poziom reaktywności danej osoby nazywamy temperamentem,
-krótki stan reaktywności emocjonalnej to nastrój,
-posiadanie określonego temperamentu czy bycie w danym nastroju wpływa na postrzeganie świata czy problemów,
-choroby zwane zaburzeniami psychosomatycznymi dotyczą życia emocjonalnego np.: wrzody żołądka powstają od długotrwałego stresu,
Tłumienie emocji a wyładowanie emocjonalne:
-dla higieny życia emocjonalnego bardzo ważna jest kontrola emocji,
-tłumienie emocji stanowi „klapę bezpieczeństwa” dla naszego zachowania jednak czasem jest to negatywne zjawisko, jednakże:
-nie zawsze bywa skuteczne, zamiast usunąć emocję, może sprawić że pojawi się ona w wypaczonej formie lub w postaci choroby,
-można wykazać ze odpowiednie wyładowanie emocjonalne daje korzystne rezultaty,
-gdy emocja jest tłumiona przez długi okres czasu i tłumiący traci świadomość co do potrzeby jej tłumienia, emocja taka staje się wyparta,
Rozdział 2 – Kulturowe interpretacje emocji
-w kulturze zachodniej panuje podejrzliwość wobec emocji, już Platon mawiał, iż emocjom ufać nie można,
-z drugiej strony cenimy ludzi emocjonalnym jako prawdziwych i szczerych,
-bardzo ważną rolę w stosunku ludzi do emocji odegrała epoka romantyzmu, afirmująca emocje,
Wschód i zachód:
-kultura zachodnia i wschodnia różnią się od siebie pod wieloma względami,
-główna różnica w kontekście klimatu emocjonalnego leży w naturze jaźni, na zachodzie interpretujemy jaźń jako „ja” w kulturze wschodniej jako „my”,
-„ja” jest bardziej indywidualne, stanowi autonomiczną całość, w takim społeczeństwie ważna jest niezależność i współzawodnictwo z innymi,
-„my” wiąże się z rodziną, grupą społeczną, najważniejsza jest współpraca z innymi i harmonia,
-jaźń ekologiczna (Neisser) to poczucie odrębności od świata posiadana przez każdego,
-w kulturze zachodniej częściej odczuwany gniew w stosunku do osób nam znanych, rodziny i przyjaciół, przystoi nam także wyrażanie gniewu w stosunku do nich,
-w kulturze wschodu gniew jest akceptowany, ale nie miedzy współpracownikami i rodziną,
-Japończycy posiadają emocję „amae” której nie posiada kultura zachodu, oznacza ona współzależność i symbiozę z druga osobą,
-Heelas stworzył podział na emocje nadpoznawana i niedpoznawana, te pierwsze są eksponowane i „używane” w danej kulturze, niedpoznawane przeciwnie (np.: amae jest niedpoznawana na zachodzie),
-na zachodzie istnieje skłonność do nieodpoznania i tłumienia strachu,
-na zachodzie uważa się, że emocje są poza kontrolą (oprócz strachu) i należy je wyrażać,
-przeciwnie w Japonii, gdzie nieraz kultywuje się tłumienie emocji,
-szczerość na zachodzie oznacza zgodność postępowania z wewnętrznymi emocjami, na wschodzie oznacza wykonywać obowiązek społeczny bez wewnętrznych konfliktów,
-klimat emocjonalny (De Rivera) odnosi się do nastroju dominującego w danej grupie kulturowej lub narodzie,
-wpływa on na to jak czuje się dana osoba i na jej poczucie co może zrobić, a czego nie,
Emocje na Ifaluk:
-Ifaluk była to niewielka społeczność nieuprzemysłowiona, którą badano jak np.: Lutz przez 9 miesięcy pobytu na wyspie,
-Ifaluk jest społeczeństwem o wysokiej współzależności, ta niewielka wyspa odseparowana od reszty świata stanowiła idealny obiekt badań,
-Lutz podczas spędzania czasu z mieszkańcami Ifaluk odkryła wiele różnic miedzy społecznością zachodnią o jaźni „Ja” a tamtejsza o jaźni „my”,
-emocja fago tłumaczona jako współczucie/miłość/smutek występuje na Ifaluk, jest to emocja konsolidująca w pewien sposób to niewielkie społeczeństwo,
Czy istnieją uniwersalia emocji?
-w tym sporze istnieją dwie szkoły: uniwersalistów, którzy twierdzą ze fundamentalne emocje są wszędzie takie same, relatywiści sądzą, że emocje są specyficzne dla kultur,
-dla relatywistów jak: Harre, Heelas i Lutz bardziej interesujące są różnice międzykulturowe,
-a dla uniwersalistów jak Ekman, Brown czy Shaver bardziej przemawiają podobieństwa,
-faktem jest ze niektóre emocje są niedopoznawalne inne nadpoznawalne, jednak podobieństwa łączące ludzi pozawalają i...
sysq