Erikson4.doc

Erikson

R4. Mechanizmy obronne ego a adaptacja społeczna

·         Anna Freud- „ Ego i mechanizmy obronne” – w jaki sposób ego broni się przed nieprzyjemnością i lękiem oraz sprawuje kontrolę nad impulsywnymi zachowaniami, afektami i naporem instynktu.

·         Różnorodne i wszechobecne mechanizmy obronne, takie jak wyparcie i regresja, zaprzeczenie i formacja reaktywna, traktowane są wyłącznie jako zjawiska wewnętrznej ekonomii jednostki.

·         Mechanizmy obronne jednostki są podobne do rytualnych mechanizmów obronnych danej wspólnoty.

·         Mechanizm obronny okresu dojrzewania- intelektualizacja – przesadne zaprzątnięcie ideami.

·         Anna Freud interpretuje to zjawisko jako sposób obrony młodych ludzi przed ,,dostrzeganiem nowych żądań stawianych przez ich własne id” a więc przed wewnętrzną instynktowną rewolucją. Jest to psychoseksualny aspekt zagadnienia, ale oczywiste jest, że w okresie dojrzewania intelektualne mechanizmy obronne pojawiają się i są podzielane z innymi, zarówno wyniku osiągnięć poznawczych tego stadium, jak i adaptacyjnego wykorzystania rytualizacji etosu intelektualnego cechującego poszczególne okresy w historii.

·         Mechanizmy obronne kształtują się nie tylko zgodnie z podnietami popędowymi jednostki, lecz działają także z współoddziaływaniem na siebie innych jednostek, rodzin lub większych grup społecznych. Kiedy są słabe  i działają w sposób sztywny i izolujący, można je przyrównać do zindywidualizowanych i zinternalizowanych rytualizmów.

„Ja” i,,My”

Psychologia „ego”

·         Poczucie „ja” stanowiące centralną świadomość jednostki bycia czującą i myślącą istotą posługującą się językiem, która może konfrontować się z self i stworzyć pojęcie nieświadomego ego.

·         Metody syntezy ego przywracają „ja” pewne podstawowe funkcje istnienia: poczucie bycia ześrodkowanym i aktywnym, całym świadomym przezwyciężającym tym samym poczucie istnienia bez własnego centrum, bierności, fragmentaryzacji i niedookreślenia.

·         Ich Freuda= ego, ja- bezpośredniość, pewność doświadczenia, od, których zależy wszelka świadomość.

·         Świadomość w wyniku ewolucji musi konfrontować się ze sobą za pomocą metod racjonalnych stawiać się w ten sposób świadoma własnego zaprzeczenia temu, co nieświadome, oraz uczyć się badać konsekwencje tej sytuacji.

·         Freud- „ja” obserwujące siebie i „my” podzielane z innymi, wykorzystał do badań tego, co nieświadome. „ja” jest potrzebne by być świadomym „siebie”, a właściwie wielu różnych form siebie. Wszelkie odmiany doświadczenia siebie łączy świadoma ciągłość,,ja”, które doświadczało i może stać się świadome ich wszystkich. „ja” jest podstawą prostej werbalnej pewności, że każda osoba stanowi centrum świadomości we wszechświecie komunikowalnego doświadczenia, centrum na tyle ubóstwione, że staje się równoznaczne z poczuciem bycia ożywionym.

„my” wszystkie formy identyfikacji równoznaczne z braterstwem zależą od wspólnej identyfikacji równoznaczne z braterstwem zależą od wspólnej identyfikacji z charyzmatycznymi postaciami, od rodziców począwszy, przez ojców założycieli aż do bogów.

Trojaka rzeczywistość

Pojęcie „ego” istniało zanim przyjął je Freud.

·         W filozofii scholastycznej- jedność ciała i duszy, w innych kierunkach filozofii trwałość świadomego doświadczenia.

·         Wiliam James- ego- zapewniające poczucie ciągłości czasu i przestrzeni, ego aktywne napięcie- subiektywne zdrowie.

·         Jedną z funkcji ego jest integrowanie doświadczenia, zapewniające „ja” centralną pozycję w różnych wymiarach istnienia po to, by mogło odczuwać przeplyw wydarzeń jako skuteczny sprawca, a nie bezsilna ofiara.

·         Jako aktywny i tworzący, a nie bezczynny ześrodkowany i włączony a nie zepchnięty na peryferia, selektywny nie przytłoczony, świadomy a nie zdezorientowany- poczucie bycia u siebie w danym nam czasie i miejscu poczucia bycia wybranym nawet wtedy, gdy wybieramy.

·         Problem człowieka- odnowienie w każdym kolejnym stadium podstawowego poczucia ześrodkowania zależy od coraz większej lb. Innych.

Ego kieruje procesem adaptacji, pełnej konfliktów jak cała ludzka adaptacja.

·         Freudowskie „rzeczywistość”- obejmuje aktywność i interakcję i powinno się ją tłumaczyć jako aktualność.

·         Rzeczywistośc ma wiele komponentów zależnych od instynktualności, której siły afektywne w przeciwieństwie do instynktowości zwierząt oddane zostają do dyspozycji ego.

·         Trzy komponenty dojrzewającego poczucia rzeczywistości: fakultatywność najczęściej uwydatniania jest z zwykłym poczuciu „rzeczowego” świata faktów, spostrzeganego z minimalną ilością zniekształceń i zaprzeczeń oraz maksymalną ilością potwierdzeń możliwość do wykonania na danym etapie rozwoju poznawczego i na danym etapie rozwoju nauki i technologii.

·         Rzeczywistość-spójność i porządek, które przenoszą znane fakty w taki kontekst, dzięki któremu możemy zrozumieć ich naturę (wartości, język, które mogą być podzielane przez tych, którzy żyją w tym samym świecie itd.).

·         Zrozumiałość, kontekstualnośc- splatanie się faktów, nadaje im pewne wyjątkowe znaczenie.

·         Tylko utrzymywanie kontaktu między rzeczywistością a stadiami rozwoju zapewnia etosowi danej wspólnoty maksymalną ilość energii od wystarczająca lb. Członkow.

·         Rzeczywistość jako wizja świata jest koncepcją obejmującą wszystko koncepcją, która pozwala na skupienie poddanej dyscyplinie uwagi na wybranych i możliwych do potwierdzenia faktach.

Etos i etyka

Problem etosu i etyki najszerzej porusza Freud.

·         Umieszcza niektóre aspekty samego procesu historycznego w superego jednostki a więc w wewnętrznym czynniku sprawczym, który wywiera taką presję moralną na nasze życie, że ego musi bronić przed nim, by zachować względną wolność od paraliżującego stłumienia wewnętrznego.

·         Freud- ideologie stworzone przez człowieka są niczym innym, niż produktem i nadbudową aktualnych warunków ekonomicznych, ekonomicznych, w jakich on żyje.

·         Psychoanalityk, rekonstruując wewnętrzną dynamikę jednostki, może /powinien brać pod uwagę także funkcję superego jako nośnika tradycji, zwłaszcza, jeżeli chodzi o jego opór przed zmianą i wyzwoleniem, co oznacza, że głównie trendy historyczne odzwierciedlone w naszych konfliktach wewnętrznych mogą być poddane psychoanalizie.

·         psychoanalizie punktu widzenia epigenetycznego- pozostałości z dzieciństwa to nie tylko jak myślał Freud odzwierciedlenie ideologii panująca w tamtych czasach, ale też ideologia dawna, która przekształciła się w moralizm.

·         Superego utrzymując w równowadze wyobrażeniowe stadium edypalne i wczesnodziecięcy kryzys inicjatywy i poczucia winy, akcentuje siatkę zakazów, których zadaniem jest ograniczenie zbyt rozbrykanej i wybujałej inicjatywy i pomoc w utrwaleniu podstawowej orientacji moralnej/moralistycznej.

·         Okres dojrzewania- jako czas, kiedy młode pokolenie jest otwarte poznawczo i emocjonalnie na wyobrażenia ideologiczne. W zależności od stanu historycznego- odrzucenie lub obietnica przyszłego porządku, takiego, który pozwoli przezwyciężyć rozproszenie tożsamości.

·         Okres dorosłości- potencjał zmysłu etycznego, zgodnego z twórczym zaangażowaniem charakterystycznym dla tego wieku.

Każdemu etapowi przypisana jest rytualizacja ludzkiego potencjału moralnego, ideologicznego i etycznego.

Przestrzega się przed trzema formami rytualizmu: moralizmu, totalizmu, autorytaryzmu.

Na wszystkie czynniki pokoleniowe należy patrzeć epigenetycznie.

Relatywizm historyczny w metodzie psychoanalitycznej

·         Zadania psychoanalizy: uwolnić osoby dorosłe od opresywnych i wypieranych lęków dzieciństwa i od ich wpływu na aktualne życie i osobowość tych jednostek.

Stawia przed sobą cele dydaktyczne i badawcze, ujawniając w sposób wyjątkowy niektóre fiksacje człowieka na poprzednich fazach rozwoju.

·         Karol Marks- człowiek ma swój akt stawania się- historię.

·         Freud-( podobnie jak Marks) jest to proces w służbie erosa, który chce połączyć ludzkość całość- najpierw poszczególne indywidua ludzkie, potem rodziny, plemiona, ludy i narody. Człowiekowi przyszłości, który zna prehistoryczną fiksację będzie lepiej funkcjonował jako dorosły człowiek i członek społeczeństwa.

·         Słowo Eros- siły instynktualne, przez to, co w nich jest najlepsze, wnoszą swój udział do miłości uniwersalnej.

·         Logos- zaniedbana inna struktura, rządząca poznawczą strukturą faktualności.

·         Istnieje zagrożenie, że wizja świata, jaką podsuwa nam współczesna technika i w sugestywny sposób pokazują media, może zaprowadzić porządek totalny oparty tylko na logice i technice.

·         W tym świecie ignorowane mogą być zjawiska negatywne i tendencje zagrażające istnieniu organizmu i porządkowi społecznemu, od którego zależy stan życia psychicznego.

·         Sytuacja psychoanalityczna- dwa skoordynowane systemy poruszające się względem siebie. Spokój i bezosobowość sesji umożliwiają u pacjenta swobodny przepływ skojarzeń, które mogą poruszać się ze zmienną szybkością w różnym czasie, w obrębie marzeń, pragnień, lub w zakresie konkretnych doświadczeń.

·         Pacjent cierpi z powodu fiksacji rozwojowych na jednej lub większej liczbie podstawowych patologii, charakterystycznych dla wcześniejszych stadiów rozwojowych. Między pacjentem a terapeutą istnieje głęboka współzależność pomaga wykryć działanie fantazji i zaprzeczeń terapeuty i pacjenta. Ich myśli krążą wokół cyklu życiowego każdego nich, pozostając w zależności od różnych tendencji społecznych i historycznych. Psychoanalityk musi być świadomy tych zależności, to pozwala na utrzymanie poprawnej interpretacji adekwatnej dla danego momentu terapii.

·         Różnica między analizą dzieci a dorosłych- dzieci z powodu niedojrzałej osobowości, nie potrafią ułożyć się wygodnie na kozetce i dokonywać systematycznej introspekcji. Chcą rozmawiać, bawić się i wchodzić w interakcję z terapeutą.

·         W okresie dojrzewania powraca wszystko z dzieciństwa. Rozpoczyna się wówczas okres dojrzewania seksualnego, występuje też opóźnienie rozwoju osobowości i pozycji społecznej, co pozwala na eksperymentowanie z różnymi rolami społecznymi poprzez antycypacje, czemu często towarzyszy przechodzenie z jednej skrajności w drugą.

·         Logika tego stadium rozwoju przejawia się w tym, iż okres dojrzewania może doprowadzić do pewnej formy tożsamości psychospołecznej tylko wtedy, gdy młody człowiek odkryje jej zakrys poprzez „utwierdzenie się” i stopniowe zaangażowanie w podstawowe formy przyjaźni, miłości, partnerstwa czy przynależności ideologicznej.

·         Terapeuta, który pracuje z młodzieżą spełnia podwójną rolę- tego, który leczy za pomocą odpowiednio dozowanej interpretacji i mentora.

·         Dorośli- muszą podporządkować się zasadom klasycznego leczenia: pozycja leżąca podczas sesji, unikanie kontaktu wzrokowego z terapeutą, wyeliminowanie strategii rozmowy opartej na wzajemnym braniu i dawaniu, gotowość znoszenia milczenia ze strony analityka- wszystko co prowokuje pacjenta do nostalgicznych poszukiwań za pomocą pamięci i przeniesienia wczesnodziecięcych współuczestników relacji.

-Pearl King- zycie jednostek podporządkowane jest różnym miarom/czasom: fizycznemu, biologicznemu,psychicznemu- dobrze korespondują z etosem, somą i psyche.

Etos rzutuje swoje wartości na czas fizyczny,

Soma rządzi czasem biologicznym

Psyche czasem doświadczanym przez nas.

·         Przeniesienie u ludzi starszych- osoba analityka może być doświadczana jak jakakolwiek ważna osoba z przeszłości, czasem role mogą się odwrócić, osoba badana traktuje analityka tak jak ona była traktowana w przeszłości.

·         Przeciwprzeniesienie- negatywne bądź pozytywne uczucia towarzyszące takiemu przeniesieniu są u starszych pacjentów często b. intensywne i mogą wzbudzać w analityku nieakceptowane emocje w stosunku do jego własnych rodziców.

Osobom starszym nieraz jest ciężko zmierzyć się z wynikami terapii, bo to oznacza pogodzenie się z upływem czasu i z warunkami, jakie on dyktuje.

Przeniesienie- próba włączenia analityka jako istoty generatywnej w powtórkę wybranych kryzysów, by odbudować dialog rozwojowy.