Woda do storczyków Opracował: Krzysztof Gozdek
Woda jest składnikiem każdej żywej komórki zarówno roślinnej jak i zwierzęcej.Intensywny przebieg procesów życiowych zawsze jest związany z wysokązawartością wody w komórce. Przemiany biochemiczne i biofizyczne zachodzącew komórkach wynikają z wielu cech fizykochemicznych wody. Woda należy donajlepszych rozpuszczalników, rozpuszcza większość związków występujących w warunkach naturalnych. Dla roślin wyższych woda jest nie tylko środowiskiemwszystkich reakcji chemicznych związanych z procesami życiowymi, ale równieżstanowi czynnik nadający roślinom ich kształt i jędrność, dzięki ciśnieniuturgorowemu występującemu w komórkach. Zmiany zawartości wody w komórkachszparkowych powodują otwieranie i zamykanie szparek, co reguluje wymianęgazową między rośliną i atmosferą. Woda stanowi również środek transportuzarówno soli mineralnych jak i związków organicznych w roślinie. Chroni ją także przed przegrzaniem spowodowanym nadmierną intensywnością promieniowaniacieplnego światła słonecznego lub sztucznego. Część tego ciepła jestwykorzystywana do procesu wyparowania wody z tkanek roślinnych lub transpiracji.Wody występujące w przyrodzie w postaci trzech stanów skupienia zalicza się do wód naturalnych, które ciągle znajdują się w cyklu obiegowym. Woda jest dobrymrozpuszczalnikiem i dlatego wody naturalne zawierają różnego rodzaju domieszkiskładające się z substancji organicznych, nieorganicznych i gazów, które dostają się do wody w czasie jej krążenia i kontaktowania ze środowiskiem zewnętrznym. Skład wód naturalnych jest różny, zależnie od środowiska, z którego pochodzi. Woda stosowana w uprawie storczyków powinna charakteryzować się odczynemlekko kwaśnym w zakresie 5 - 6 pH, bardzo niską zawartością rozpuszczonychzwiązków mineralnych, których wskaźnikiem jest przewodnictwo na poziomieod ok. 10 do 50 mikrosimensów oraz zawartością mikroelementów.Wszystkie te warunki spełnia dobrej jakości woda deszczowa.Wody opadoweŹródłem ich jest deszcz i śnieg, ale również występują w postaci rosy i gradu.Skład chemiczny wody uzależniony jest od stanu czystości atmosfery. W wodzie opadowejsą rozpuszczone pewne ilości gazów, głównie dwutlenku węgla, tlenu i azotu, a w małych ilościach amoniak, azotany, wodorowęglan amonowy oraz sole wapnia i magnezu (w formie nierozpuszczalnej). W rejonach uprzemysłowionych,szczególnie w początkowym okresie trwania opadów znajdują się pewneilości tlenków azotu, dwutlenku siarki, siarkowodór itp. Wody opadowe mogą i powinny być stosowane do podlewania i zraszaniastorczyków pod warunkiem, że są w odpowiedni sposób pozyskiwane. Powinny byćgromadzone w okresie ciągłych opadów. W czasie początkowych 20 - 30 minuttrwania deszczu następuje wypłukiwanie zanieczyszczeń z powietrza, a wodadeszczowa ma jakość słabo zanieczyszczonego ścieku. Po tym czasie należyzbierać deszczówkę w pojemniki z ciemnego tworzywa, ponieważ w przezroczystychlub białych (przepuszczających promienie słoneczne) po pewnym czasie rozmnożąsię glony, które następnie obumierają i wtórnie zanieczyszczają wodę. Wody powierzchnioweDo tej kategorii zaliczane są wody pochodzące z naturalnych zbiorników, tj. stawówi jezior oraz płynących strumieni i rzek. Jakość tych wód znacznie różni się podwzględem zawartych rozpuszczonych związków organicznych i nieorganicznych.Uzależnione jest to m.in. od stopnia uprzemysłowienia, intensywności upraw rolnych,stopnia zurbanizowania obszarów na których znajduje się dany zbiornik lub ciek wodny. Możliwość znacznego stopnia zanieczyszczenia różnymi związkami organicznymi, w tym toksycznymi, pochodzącymi z wielu źródeł w zasadniczy sposób uniemożliwiastosowanie tych wód do uprawy storczyków. Dodatkowo w okresie wiosenno-letnimczęsto występuje masowy rozwój glonów (zakwit), który powoduje znaczny wzrostodczynu wody, nawet do 9 - 9,5 pH.Wody głębinoweTen rodzaj wód podziemnych powszechnie stosowany jest do celów bytowych i przemysłowych ze względu na minimalny stopień zanieczyszczenia substancjamiorganicznymi. W odróżnieniu do wód powierzchniowych wykazują wysoką zawartośćrozpuszczalnych związków nieorganicznych. Wysoki stopień zawartości związkówmineralnych i możliwość ich wytrącania się w postaci osadów w podłożu,uniemożliwia bezpośrednie stosowanie tych wód w uprawie storczyków. Głównymproblemem jest obecność wapnia w postaci rozpuszczalnego wodorowęglanu wapnia,który w kontakcie z tlenem atmosferycznym w podłożu, tworzy na powierzchnikorzeni storczyków osad nierozpuszczalnego węglanu wapnia. Prowadzi to donieprawidłowego funkcjonowania korzeni i po pewnym czasie do ich zamierania.Konieczne jest uzdatnienie wody polegające na eliminacji jonów wapnia, magnezu,sodu, potasu, manganu i żelaza na drodze destylacji, wymiany jonowej lub metodąodwróconej osmozy. Najprostszym, domowym sposobem częściowego uzdatnienia wody głębinowej(wodociągowej) jest jej przegotowanie. W trakcie wrzenia następuje częściowewytrącenie się wapnia w postaci osadu węglanu wapnia i żelaza w postaci tlenkużelaza.W tabeli 1 przedstawiono wyniki doświadczenia polegającego na gotowaniu wodygłębinowej w różnych czasach i oznaczeniu wapnia i żelaza (w nawiasach podanoredukcję).
Czas gotowania [minuty]
Wapń
Żelazo
mg CaCO3/dm3
mg Fe3+/dm3
0
185
0,28
5
130 (28%)
0,08 (71%)
15
80 (56%)
0,06 (79%)
30
70 (62%)
Należy zaznaczyć, że jest to metoda częściowego uzdatnienia wody, nie wpełni odpowiadająca potrzebom storczyków. Zakwaszanie wody głębinowej (wodociągowej) kwasem z cytryny może częściowo zapobiec wytrącaniu się węglanu wapnia, ale w żaden sposób nie spowoduje zmniejszenia stopnia jej zasolenia. Dla porównania w tabeli 2 zestawiono wyniki badań wody deszczowej i wodociągowej. Wynika z niej, że zawartość substancji wpływających na stopień zasolenia jest w wodzie wodociągowej od kilku do kilkudziesięciu razy większa w stosunku do wody deszczowej. Tabela2. Charakterystyka jakości wody deszczowej i wodociągowej
Wskaźnik
Jednostka
Woda deszczowa
Woda wodociągowa
Odczyn
pH
5,72
7,40
Przewodnictwo
mS (mikrosimensy)
45
470
mg Ca2+/dm3
4,0
76,0
0,04
0,06
Azot ogólny
mg N/dm
3,4
1,4
Fosfor ogólny
mg P/dm3
0,12
0,20
Substancje rozpuszczone
mg/dm3
20
230
W tabeli 3 podano przykładowo jakość wody ze stopionego śniegu, destylowanej i po odwróconej osmozie na podstawie oznaczenia odczynu, przewodności i stężeniajonów wapnia, czyli trzech głównych czynników wpływających na przydatność w uprawie storczyków.
Woda
ze śniegu
Woda destylowana
Woda po odwróconej osmozie
5,0
6,0
5,9
0,4
0,0
1,2
Przewodność
Basik_54