SZKOŁA ASPIRANTÓW PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJW KRAKOWIE
PRACA DYPLOMOWA
Temat: Analiza zagrożenia pożarowego schronisk górskich.
WYKONAŁ: PROMOTOR:sekc.kdt. Tomasz Pałosz mł.bryg.mgr inż. Krzysztof Fejklowicz
KRAKÓW 2000
Spis treści
Wstęp 4
1. Charakterystyka wybranych akcji ratowniczo – gaśniczych. 6
2. Specyfika zagrożenia pożarowego schronisk górskich. 13
2.1. Etap projektowania. 13
2.2. Etap wykonawstwa. 17
2.3. Etap eksploatacji. 18
3. Warunki ogólne zachowania bezpieczeństwa pożarowego 21
podczas eksploatacji oraz prowadzenia prac niebezpiecznych
pożarowo.
4. Zagrożenie pożarowe schronisk tatrzańskich. 26
4.1. Dane orientacyjne. 26
4.1.1. Pojęcie nazwy schroniska.
4.1.2. Rozmieszczenie i rodzaje schronisk.
4.1.3. Rys historyczny schronisk tatrzańskich.
4.1.4. Charakterystyka schronisk.
4.2. Zagrożenia pożarowe schronisk tatrzańskich. 33
4.2.1. Kategoria zagrożenia ludzi.
4.2.2. Warunki ogólne zachowania bezpieczeństwa pożarowego
i przygotowania do prowadzenia działań ratowniczo – gaśniczych w obiektach turystycznych i hotelowych.
4.2.3. Czynniki mające wpływ na zagrożenie pożarowe schronisk.
4.2.4. Przykłady odstępstw od wymogów budowlanych w czterech losowo wybranych schroniskach.
4.2.5. Możliwości powstania pożaru na skutek działalności ludzkiej.
4.2.6. Możliwości powstania pożaru z innych przyczyn.
4.2.7. Warunki i możliwości mające wpływ na rozprzestrzenianie pożaru.
4.2.8. Przeszkody w realizacji zadań i planów zmierzających do poprawy stanu bezpieczeństwa pożarowego schronisk tatrzańskich.
4.3. Podsumowanie. 44
5. Techniczne środki ochrony schronisk przed pożarami. 46
6. Wyposażenie w podręczny sprzęt gaśniczy. 49
7. Przeciwpożarowe zaopatrzenie wodne schronisk tatrzańskich. 52
8. Podsumowanie i wnioski. 58
Bibliografia 62
Załączniki 63
Wstęp
Schroniska górskie jako obiekty użyteczności publicznej zostały niejednokrotnie pominięte, wykluczone lub w najlepszym wypadku bardzo pobieżnie potraktowane w różnych aktach prawnych takich jak np. rozporządzenia czy też Polskie Normy. Do wyżej napisanego stwierdzenia doszedłem podczas pisania tejże pracy kiedy to w poszukiwaniu materiałów pomocnych do jej napisania przeglądnąłem trochę przepisów oraz próbowałem zaczerpnąć wiedzy u osób bezpośrednio stykających się z tym problemem, a więc z kierownikami schronisk oraz osobami odpowiedzialnymi za przeprowadzenie kontroli stanu zabezpieczenia przeciwpożarowego tychże obiektów. Sam pomysł napisania tej pracy zrodził się z szeregu pytań na jakie szukałem odpowiedzi podczas niejednokrotnego odwiedzania schronisk górskich. Od 10 lat bardzo często wyjeżdżam w góry i miałem okazję przebywać w przeważającej większości schronisk beskidzkich województwa Małopolskiego oraz Śląskiego a także we wszystkich schroniskach tatrzańskich po polskiej stronie Tatr. Niejednokrotnie byłem świadkiem karygodnego pogwałcenia przepisów przeciwpożarowych głównie przez użytkowników, którzy nierzadko pod wpływem alkoholu wykazują swoją pomysłowość, za przykład niech posłuży scena zauważona w jednym ze schronisk tatrzańskich, kiedy to w drewnianej jadalni schroniska ( oprócz kamiennej podłogi ) młodzi ludzie palili sobie ognisko.
Do najczęstszych wykroczeń popełnianych przez większość turystów należy używanie otwartego ognia w miejscach do tego nie przeznaczonych tzn. w pokojach mieszkalnych, na drewnianych stołach, urządza się kuchnię polową, nierzadko pozostawianą na dłuższą lub krótszą chwilę bez opieki. Regulamin schroniska surowo zabrania takich zabiegów poza wydzieloną specjalnie częścią schroniska, jednak proceder ten jest bardzo ciężko wykryć.
Również niedozwolone a jednak używane są grzałki elektryczne. Potencjalne zagrożenie stwarzają także ładunki propanowo-butanowe do kuchenek turystycznych o poj. ok. 500 ml , których liczba w jednym pokoju dochodzi czasem do kilkunastu. Pozostawione nierzadko na cały dzień przy oknie w słońcu czy też na ziemi przy grzejnikach stwarzają dodatkowe niebezpieczeństwo. W okresie zimowym suszenie odzieży odbywa się na kaloryferach, słoneczkach, farelkach i dość często nad płonącymi kuchenkami w takich ilościach i w takich odległościach, że przypalenie od urządzenia grzewczego zdarza się prawie codziennie. Wyżej wymienione zagrożenia są związane tylko z użytkownikami a do tego dochodzą jeszcze wszystkie niebezpieczeństwa związane z instalacjami oraz urządzeniami technicznymi będącymi na wyposażeniu schronisk, do tego wszystkiego należy dodać niezwykle łatwopalną konstrukcję tych obiektów, aby wyszła mieszanka piorunująca. Będąc świadomym zagrożeń pożarowych występujących w schroniskach górskich chciałem dowiedzieć się w jaki sposób turysta przebywający w tym obiekcie jest chroniony i czy może czuć się bezpiecznie i bez obawy o własne życie i zdrowie podziwiać piękno przyrody.
Ze względu na bardzo dużą liczbę schronisk górskich w poniższej analizie skoncentrowałem się głównie i pragnąłem bliżej przybliżyć zagrożenia pożarowe schronisk tatrzańskich jako modelowe, ponieważ problematyka tego zagadnienia jest uniwersalna i odnosi się również do innych schronisk gdzie napotykane są takie same problemy z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Aby dokładnie przeprowadzić analizę zagrożenia przeciwpożarowego jakiegoś schroniska od A do Z należałoby to zagadnienie potraktować indywidualnie dla każdego obiektu uwzględniając długi szereg cech charakterystycznych począwszy od lokalizacji poprzez konstrukcję, drogi dojazdowe, zaopatrzenie wodne, natężenie ruchu turystycznego a skończywszy na ustaleniu zwiększonego normatywu wyposażenia w podręczny sprzęt gaśniczy oraz obliczeniu wskaźnika zagrożenia piorunowego. Niestety tak bardzo dokładnej analizy nikt jeszcze nie opracował dla żadnego schroniska górskiego.
1. Charakterystyka (analiza) wybranych akcji ratowniczo-gaśniczych.
Budynki schronisk, baz turystycznych w obszarach górskich są to obiekty wolnostojące, wkomponowane w kompleksy leśne, położone z dala od osiedli ludzkich. Większość z nich została wybudowana w okresie międzywojennym i pełni do dziś swoją funkcje w ruchu turystycznym. Ze względu na swoją konstrukcje, stanowią one najczęściej jedną strefę pożarową dlatego też powstałe na ich terenie pożary powodują najczęściej ich całkowite zniszczenie.
Jako przykłady akcji ratowniczo-gaśniczych, których przebieg pragnę przybliżyć, będą służyły:
a. pożar schroniska turystycznego w miejscowości Krośnica w 1978 roku
b. pożar w bazie turystycznej tzw. Bacówce w miejscowości Szczawnica Krościenko w 1980 roku
c. pożar schroniska PTTK na Szyndzielni koło Bielska w 1985 roku
Ad a. 7 stycznia 1978 rok
Nowowybudowany budynek schroniska turystycznego w miejscowości Krośnica, województwo Małopolskie, składał się ze sutereny, parteru, poddasza użytkowego. Suterena wybudowana została z kamieni, natomiast parter i poddasze z drewna. Obiekt stanowił jedną strefę pożarową. Ogrzewanie budynku centralne z kotłowni zlokalizowanej w piwnicy. Brak instalacji elektrycznej. W bezpośrednim sąsiedztwie budynku w odległości 12 metrów znajdował się drewniany magazynek gospodarczy, w odległości 10 metrów – las iglasty. Do schroniska prowadził szlak turystyczny, który nie stanowił drogi pożarowej. W odległości 6 kilometrów od schroniska, zlokalizowana była jednostka OSP typu M-2. Najbliższy punkt czerpania wody dla celów gaśniczych stanowił potok znajdujący się w odległości 6 kilometrów. W dniu powstania pożaru w obiekcie schroniska przebywały dwie kobiety i dziecko. Sytuacja meteo – temperatura – 50C, opady śniegu, wiatr średni.
W momencie zauważenia pożaru, około godziny 1850, miał on charakter pożaru zewnętrznego, płomieniem był objęty parter i poddasze budynku.
W pierwsze jednostce straży pożarne ogłoszono alarm bojowy o godzinie 1900 na widok łuny. Brak możliwości dojazdu spowodował, że dysponowane jednostki zatrzymały się w odległości 5 kilometrów od palącego się schroniska, skąd pieszo załogi udawały się na miejsce pożaru. Długotrwałe opady śniegu spowodowały, że pierwsi strażacy osiągnęli teren pożaru po około 1,5 godzinnym marszu. Działania przybyłych załóg skupiły się przede wszystkim na obronie zagrożonego magazynku gospodarczego oraz na obronie części sutereny, gdzie między innymi znajdował się magazyn żywnościowy. Sprzętem, przy pomocy którego wykonano wyżej wymienione zadania były łopaty oraz śnieg. Całkowite ugaszenie zgliszcz, wyłącznie przy użyciu śniegu, nastąpiło około godziny 100 dnia następnego.
Bezpośredni wpływ na rozwój sytuacji pożarowej w tym konkretnym przypadku miała:
- palna konstrukcja budynku schroniska
- specyfika terenu, gdzie zlokalizowano obiekt – 1100 m. n. p. m.
- zupełny brak dojazdu dla jednostek straży pożarnej
- brak łączności między schroniskiem a najbliższą miejscowością
- zupełny brak wody dla celów gaśniczych
W tej sytuacji, uratowanie obiektu przez przybyłych członków OSP było niemożliwe.
Ad. b. 26 grudnia 1980 rok
Baza turystyczna tzw. Bacówka w miejscowości Szczawnica-Krościenko, obecnie województwo Małopolskie, składała się z 2 kondygnacji (parter, poddasze) oraz podpiwniczenia wykonanego z kamienia, natomiast poszczególne kondygnacje oraz stropy je oddzielające drewniane.
Obiekt stanowił jedną strefę pożarową. Budynek posiadał ogrzewanie piecowe oraz instalację elektryczną. Do bazy prowadził szlak turystyczny nie stanowiący drogi pożarowej.
Najbliższe jednostki straży pożarnej znajdowały się w odległości 5 kilometrów - OSP typu M1, oraz 9 kilometrów – OSP typu S2. Jako punkt czerpania wody mógł służyć znajdujący się s pobliżu - 3,5 kilometra – potok.
W dniu powstania pożaru w obiekcie bacówki przebywało sześć osób dorosłych.
Sytuacja meteo – temperatura 00C, opady śniegu, wiatr słaby.
Pożar został zauważony o godzinie 1910 w obrębie przewodu dymowego, gdy płomienie objęły już dach. Na widok łuny o godzinie 1935 ogłoszono alarm bojowy w jednostce OSP M1, a o godzinie 1945 powiadomiono telefonicznie jednostkę OSP S2.
Podobnie jak w pierwszym przypadku, brak dojazdu spowodował, że o godzinie 2120, załogi pieszo dotarły na teren pożaru. W chwili dotarcia dopalały się zgliszcza obiektu, więc żadnych działań nie podejmowano.
Przyczyny takiego rozwoju sytuacji:
- późne zauważenie pożaru
- zupełny brak dojazdu do obiektu dla jednostek straży pożarnej
- brak łączności między schroniskiem a strażą
- brak wody do celów gaśniczych
Spowodowały one, że uratowanie obiektu przez przybyłych członków OSP było niemożliwe.
Ad. c. 8 października 1985 rok
...
Archie12