1.Modele prawno-org. bankowości.
- m. jednostopniowy model monobanku socjalistycznego – Korea Północna, Kuba;
- m. dwustopniowy; w Polsce wprowadzony został ponownie po roku 80. Charakterystyczny dla państw o gosp. rynkowej. Powstał w sposób naturalny w wyniku ewolucji. Charakterystyczne jest to, że występują tu dwie różne instytucje, którym nadaje się tą samą nazwę bank: Bank Centralny i Bank Handlowy.
2. Definicja banku centralnego.
BANK CENTRALNY w Polsce NBP – B.C. to organ władzy państwowej, nie nastawiony na zysk, ma nie komercyjny charakter. Celem banku jest ochrona wartości i stabilności pieniądza krajowego ( realizacja polityki pieniężnej/monetarnej. To element polityki gospodarczej.
3.Co to są banki handlowe?
BANKI HANDLOWE (tzw. banki operacyjne lub komercyjne) - są to przedsiębiorcy ze wszystkimi konsekwencjami, są nastawieni na zysk, działają na zasadzie swobody dział. gosp. (ograniczone przepisami prawa bankowego). Nie są podporządkowane B.C., ale ma on pewne instrumenty oddziaływania na nie. Podstawowe ograniczenie to przedmiot działalności. B.H. wolno jedynie wykonywać czynności handlowe tj. otwieranie kont, udzielanie kredytu, gwarancji bankowych.
4. Rodzaje niezależności B.C.: personalna, finansowa, funkcjonalna.
Niezależność personalna – oznacza wykluczenie wpływu rządu na obsadę kierowniczych stanowisk w B.C. + gwarancja kadencyjności władz B.C.
Niezależność finansowa – oznacza brak obowiązku kredytowania przez B.C. deficytu budżetowego. Za deficyt odpowiada rząd. Źródłem nie mogą być kredyty, gdyby było inaczej to równia pochyła do hiperinflacji.
Niezależność funkcjonalna – oznacza prawo B.C. do samodzielnego określenia form i metod realizacji polityki pieniężnej.
5. Podstawową funkcją B.C. jest: funkcja emisyjna.
6. Funkcja emisyjna B.C. w wąskim znaczeniu to… wprowadzenie i wycofywanie z obiegu prawnych środków płatniczych ( to druk banknotów i bicie monet);
7. Funkcja emisyjna B.C. w znaczeniu szerokim oznacza… kompetencje B.C. do regulowania ilości pieniądza w obiegu. Dzięki temu B.C. jest nazywany bankiem banków. Aby B.C. mógł regulować ilość pieniądza w obiegu, czyli wpływać na podaż i popyt na pieniądz prawo wyposaża B.C. w narzędzia oddziaływania na B.H. nazywane instrumentami polityki pieniężnej.
8. Wymień źródła prawa bankowego.
1)KONSTYTUCJA;
2)USTAWY ZWYKŁE: *ustawa o NBP z dn. 29.08.97 r.; *ust. „Prawo bankowe” z dn. 29.08.97 r.; *ust. z 14 .12.94 „ O bankowym Funduszu Gwarancyjnym” ; *ust.. z 29.08.97 r.” o bankach hipotecznych i listach zastawnych”.
a także: *ustawa k.c.; *ustawa prawo czekowe, wekslowe, dewizowe.
9. Organizacja NBP
NBP jest B.C. wyposażonym w os. pr., ma prawo używać pieczęci z godłem państwowym. Siedzibą NBP jest W-wa, ale prowadzi działalność na obszarze całego kraju. Nie podlega wpisowi do rejestru przedsięb. państwowych, bo nim nie jest. NBP zalicza się do sektora finan. pub., prowadzi odrębną gosp. finan. na podstawie planu finansowego opracowywanego przez organy NBP (plan finansowy jest częścią ustawy budżetowej). Fundusz statutowy NBP 400 mln złotych, nadwyżka bilansowa NBP stanowi dochód budżetu. B.C. korzysta ze zwolnień z podatków i wpłat. Ogłoszenie upadłości NBP jest prawnie niedopuszczalne
10. Struktura organów NBP: PREZES, RADA POL. PIEN., ZARZĄD.
11. Kto powołuje Prezesa NBP i jakie posiada on kompetencje?
Prezes NBP jest powoływany i odwoływany przez Sejm na wniosek Prezydenta. Kadencja trwa 6 lat, ta sama osoba może pełnić funkcję Prezesa co najwyżej 2 kadencje. Kadencja Prezesa NBP może wygasnąć wcześniej w 3 przypadkach: 1) śmierć: 2) rezygnacja; 3) odwołanie.
Kompetencje Prezesa NBP: z urzędu przewodniczy Radzie Polityki Pieniężnej i Zarządowi; jest jedynym organem B.C., który jest uprawniony do reprezentowania tego banku na zewnątrz; jest organem tworzącym prawo bankowe ( akty wykonawcze); na zaproszenie Premiera może uczestniczyć w posiedzeniach Sejmu.
Prezes może być członkiem Komisji Nadzoru Finansowego, ale nie przewodniczącym.
12. W jakich przypadkach można odwołać Prezesa NBP?
-gdy nie wypełnia swoich obowiązków na skutek długotrwałej choroby;
-został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnione przestępstwo;
-Trybunał Stanu orzekł wobec niego zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk lub pełnienia funkcji związanych z odpowiedzialnością w org. Państwowych,
-Od 2007 roku kłamstwo lustracyjne stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu.
13. Jaki jest organ nadzoru i czego dot. ten nadzór?
Organem nadzoru jest Komisja Nadzoru Finansowego, sprawuje ona nadzór bankowy, ubezpieczeniowy i nadzór nad giełdą.
14. Rada Polityki Pieniężnej- Członków Rady jest 10 (9 + Prezes NBP, powoływani po 3 przez Sejm, Senat i Prezydenta). Podstawowa kompetencja R.P.P.: Coroczne ustalanie założeń tej polityki oraz podawanie jej do wiadomości Sejmowi, co powinno nastąpić równocześnie z przedłożeniem projektu ustawy budżetowej.
Rada ma obowiązek informować Sejm o wynikach swojej działalności, czyli musi corocznie sporządzać sprawozdania z wykonania założeń polityki pieniężnej, musi być ono przedłożone Sejmowi do wiadomości w ciągu 5 m-cy od zakończenia roku budżetowego.
Rada ustala podstawowe parametry obiegu pieniężnego, w tym wysokość stóp procentowych NBP, zasady naliczania i wysokość rezerwy obowiązkowej oraz zasady prowadzenia operacji otwartego rynku. Wszystkie te ustalenia zapadają w formie uchwał zwykłą większością głosów w obecności co najmniej 5 członków Rady, w razie równej liczby głosów za i przeciw decyduje głos przewodniczącego.
Uchwały Rady są publikowane w Monitorze Polskim, wyjątkowo jeśli dot. tylko banków są publikowane w Dzienniku Urzędowym NBP.
15. Zarząd NBP- jest organem wykonawczym, kadencyjnym. Członkowie zarządu (od 6- 8 osób w tym 2 wice prezesów) powoływani i odwoływani przez Prezydenta RP na wniosek Prezesa NBP.
Zarząd NBP ma realizować uchwały, ale ma własne kompetencje we wszystkich sprawach nie zastrzeżonych do wyłącznej kompetencji B.C.: - realizacja zadań polityki kursowej; - kształtowanie struktury organizacyjnej B.C.; (Zarząd podejmuje uchwały na zasadach analogicznych jak R.P.P.)
16. Przedstaw funkcje NBP:
1)f. emisyjną – rozumiana dwojako w znaczeniu wąskim oznacza wprowadzenie do obiegu i wycofywanie pieniędzy z obiegu. NBP posiada monopol na emisję znaków pieniężnych.
W szerokim znaczeniu f. emisyjna NBP to regulacja ilości pieniądza w obiegu obejmuje także stosowanie instrumentów polit. pieniężne. Niektórzy mówią, że jest to funkcja banku w banku.
2)f. banku państwa. W szerokim znaczeniu można wskazać 2 sfery zadań NBP:
A)Zadania planistyczne, opiniodawcze i informacyjne: * podstawowe zadania planistyczne NBP to planowanie polityki pieniężnej – przybiera ona ostateczną postać uchwały R.P.P o nazwie „założenia polityki pieniężnej na rok x”. *zadania opiniodawcze NBP obowiązkowo opiniuje budżet państwa oraz projekty wszystkich ustaw z zakresu polityki gosp., które dot. banków albo mają znaczenie dla systemu bankowego. * zadania informacyjne NBP ma obowiązek przekazać Sejmowi i rządowi do wiadomości: założenia polityki pieniężnej, sprawozdanie z wykonania tej polityki pieniężnej oraz sprawozdanie dot. sytuacji w systemie bankowym.
B)to sfera związana z wykonywaniem polityki pieniężnej.
16A. Podstawowym celem NBP jest… utrzymanie stabilnego poziomu cen przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej rządu o ile nie ogranicza to podstawowego celu. NBP może odmówić wsparcia rządowi jeśli dojdzie do przekonania, że polityka gospodarcza prowadzona przez rząd grozi rozdzielaniem stabilności pieniądza krajowego.
17. Podział instrumentów poli. pieniężnej:
1)klasyczne – stosowane przez wszystkie banki na świecie na co dzień. Charakteryzuje je nie władczy charakter, brak zakazów, nakazów.
2)bezpośredniego oddziaływania na B. H.- przybierają postać nakazów, zakazów, przymusu prawnego, limitów kredytowych, czyli B.C. określa maksymalną wysokość kredytów jaką banki mogą udzielić. B.C. może określać maksymalne terminy spłaty kredytów udzielanych przez banki. B.C. może określać cele na jakie kredyty mogą być udzielane.
W Polsce jest jeszcze jeden instrument bezpośredni, czyli obowiązkowy nieoprocentowany depozyt od zagranicznych środków płatniczych lokowanych w bankach handlowych. Instrumenty bezpośredniego oddziaływania to ostateczność.
18. Co zaliczamy do instrumentów klasycznych polit. pieniężnej?:
a)politykę podstawowej stopy procentowej – środki na akcje kredytowe banki mają z depozytów, kredytów zaciąganych w B.C.. Podstawowa stopa procentowa to oprocentowanie, czyli cena kredytu jaki B.C. udziela B. H.. Podstawowa stopa procentowa wyznacza nam cenę pieniądza w gospodarce.
b)operacje otwartego rynku – opiera się na uprawnieniach B.C. do ? własnych oraz do obrotu pap. wart.. o stałym oprocentowaniu. Organizuje również np. obrót rządowymi np. obligacje skarbu państwa (te papiery wartościowe charakteryzują się 100% pewnością inwestycji tzn. niewiele można zarobić ale nie traci się) .
c)system rezerw obowiązkowych – w krajach wysokorozwiniętych jest stosowany rzadko bo oznacza poważną ingerencję w system bankowy. Rezerwa obowiązkowa to obowiązkowy depozyt od depozytów lokowanych w bankach handlowych, który banki mają obowiązek odprowadzić na rachunek B.C.
19. W jakich formach tworzy się banki: państwowych, spółdzielczych, w formie spółek akcyjnych.
20. Definicja banku krajowego, banku zagranicznego, instytucji kredytowej, instytucji finans.
Bank krajowy to bank utworzony na terytorium kraju.
Bank zagraniczny to bank utworzony poza granicami kraju.
Instytucja kredytowa - podmiot mający swoją siedzibę za granicą RP na terytorium jednego z państw członkowskich UE, prowadzący we własnym imieniu i na własny rachunek, na podstawie zezwolenia właściwych władz nadzorczych, działalność polegającą na przyjmowaniu depozytów lub innych środków powierzonych pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym i udzielaniu kredytów lub na wydawaniu pieniądza elektronicznego.
Instytucja finansowa - podmiot niebędący bankiem, który łącznie co najmniej 75% przychodów uzyskuje z wykonywanej przez siebie działalności gospodarczej w zakresie m.in. nabywania i zbywania udziałów lub akcji, udzielania pożyczek ze środków własnych, udostępniania składników majątkowych na podstawie umowy leasingu, świadczenia usług w zakresie nabywania i zbywania wierzytelności.
21. Jak tworzone są banki państwowe?
Banki państwowe-są tworzone podobnie jak przedsiębiorstwa państwowe, utworzenie go wymaga rozporządzenie wydane przez RM, na wniosek Ministra Skarbu, zaopiniowany przez KNF. W tym samym trybie likwiduje się banki państwowe. Jest to jedyny przypadek, w którym o utworzeniu nie decyduje KNF. Funkcjonuje w oparciu o banki spółek handlowych.
22. Jak tworzone są banki spółdzielcze?
Utworzenie banku w formie spółdzielni wymaga zezwolenia KNF (to zezwolenie nazw. jest ”licencją bankową”). Założycielami mogą być wyłącznie os. Fizyczne. Status banku musi być pod rygorem nieważności sporządzony w formie aktu notarialnego.
23. Jak tworzone są banki w formie spółek akcyjnych?
Utworzenie banku w formie sp. akcyjnych wymaga zezwolenia KNF- „licencja bankowa”. Założycielami banku mogą być zarówno os. fiz., jak i os. pr.- 1 bank + co najmniej 3 założycieli (tego wymogu się nie stosuje, jeżeli założycielem jest inny bank krajowy lub zagraniczny, może być wtedy 1 założyciel).
24. Organy banku w formie sp. akcyjnych: Rada Nadzorcza, Zarząd Banku, Prezes.
1)Rada Nadzorcza i Komisja Rewizyjna (ale nie musi być)– RN obligatoryjnie składa się z co najmniej 5 członków powoływanych przez walne zgromadzenie dot. składu Rady: bank ma obowiązek poinformować KNF; 2)Zarząd Banku – skł. się z co najm. 3 os., powoływany i odwoływany przez RN.; 3)Prezes powoływany jest za zgodą KNF.
25. Wymogi jakie p. b. stwarza założycielom banku w formie sp. akcyjnej i spółdzielni.
4 wymogi : 1)kapitałowy, 2)kadrowy, 3)dot. wyposażenia banku w pewne urządzenia, 4) dot. zaplanowania przyszłej działalności banku.
Wymogi kapitałowe- Kapitał nie może być niższy – 5 mln euro oraz 1 mln euro w funkcjonowaniu spółdzielni; musi być pokryty w formie pieniężnej, nie może pochodzić z kredytów, pożyczek oraz ze źródeł nie udokumentowanych; 1 założyciel lub grupa założycieli powiązanych nie może posiadać więcej niż 50% kapitału; → 15 % kapitału może być pokryta aportami (wkładami niepieniężnymi – nie wszystkie nim mogą być), bezpośrednio przydatne do prowadzenia działalności gospodarczej.
Wymóg dot. zaplanowania przyszłej działalności banku– założyciele muszą przygotować i przedłożyć Komisji plan przyszłej działalności na co najmniej 5 lat. Ten plan musi wykazać, że ta działalność będzie bezpieczna dla gromadzonych w banku środków pieniężnych.
26. Postępowanie przy tworzeniu banków.
Procedurę otwiera wniosek składany przez założyciela o wydanie zezwolenia na utworzenie banku. (wniosek musi określać nazwę i siedzibę banku, czynności bankowe, które będą wykonywane przez bank, dane dot. założycieli oraz kandydatów na członków zarządu i dane dotyczące kapitału założycielskiego). Do wniosku dołącza się 4 dokumenty: 1) Projekt statusu banku, 2) Plan działalności na co najm. 3 lata, 3) Dokument dot. założycieli i ich sytuacji finansowej, 4) Opinia właściwych władz nadzorczych, jeśli założycielem jest bank zagraniczny (banki, instytucje innych niż Polska państw członkowskich nie mają statusu banku zagranicznego.
KNF ma 3 miesiące na rozpatrzenie wniosku (termin może być przedłużony o pół roku w uzasadnionych przypadkach). KNF może wezwać założycieli do uzupełnienia wniosku, wtedy termin biegnie na nowo, może zażądać dodatkowych informacji, w szczególności dot. to sytuacji majątkowej i rodzinnej założycieli i kandydatów zarządu.
KNF może wyrazić zgodę, czyli wydać zezwolenie na otwarcie banku lub odmowę.
Zgoda decyzja obejmuje wszystkie elementy zawarte we wniosku z chwilą udzielenia licencji, następuje zatwierdzenie statusu banku, każdorazowa zmiana statusu wymaga zgody Komisji (odrębna decyzja i wniosek).
!Zezwolenie na otwarcie banku, nie uprawnia go do czynności operacyjnych. Wymagana jest 2-ga decyzja, czyli odrębne zezwolenie na rozpoczęcie czynności operacyjnych. Z wnioskiem występuje zarząd banku. KNF bada czy: a) w całości zgromadzono kapitał założycielski, b) bank jest organizacyjnie przygotowany, c) spełnia wszystkie warunki określone w decyzji. ! Obie decyzje, czyli zezwolenia na utworzenie banku – licencja, zezwolenie na podjęcie czynności operacyjnej tracą moc, jeżeli bank nie rozpocznie działalności operacyjnej w ciągu roku od ich wydania.
Odmowa –przesłanki odmowy udzielenia licencji bankowej lub zmiany statutu dzieli się na: legalne (m.in. nie spełniono warunków przy tworzeniu banku; zamierzona działalność naruszyłaby przepisy prawa lub interesy klientów) i ekonomiczne(działalność nie gwarantowałaby bezpieczeństwa gromadzonym w banku środkom).
27. Czy od decyzji KNF przysługuje skarga? Do kogo?
Postępowanie jest jednoinstancyjne, na decyzje przysługuje skarga do sądu adm.
27A. Tworzenie oddziału banku za granicą, poza UE oraz tworzenie oddziału banku zagranicznego poza UE w Polsce - Oba zdarzenia wymagają zgody KNF, czyli licencji bankowej wydanej w porozumieniu z Ministrem Finansów.
28. DZIŁALNOŚĆ TRANSGRANICZNA -jest to wykonywanie czynności bankowych w ramach uzyskanej licencji, poza terytorium Polski np. realizowanie dewizowych poleceń przelewu. Bank zawiadamia KNF jakie czynności bankowe chce wykonywać w ramach dział. trans granicznej. KNF przesyła to zawiadomienie właściwym władzą nadzorczym państwa goszczącego. Nie ma podstaw do odmowy. Banki innych państw noszą nazwę instytucji kredytowych.
29. Instrumenty regulacji sektora bankowego – podział:
I. Instrumenty eliminacji, 1)przejęcie banku przez inny bank, za zgodą banku przejmującego (do tej sytuacji KNF będzie dążyć); 2)likwidacja (może być dobrowolna); 3)upadłość banku.
II. Postępowanie naprawcze ( inaczej sanacja banku handlowego) - instrument stosowany wobec banków, których sytuacja finansowa w ocenie KNF rokuje szanse naprawy.
30. Przesłanki wszczęcia postępowania naprawczego:
a)powstanie straty bilansowej – wystarczy mu,
b)groźba wystąpienia straty bilansowej
c)powstanie niebezpieczeństwa niewypłacalności.
31. Przesłanki dot. instrumentów eliminacji: likwidacji banku lub przejęcia banku.
a)jeżeli po upływie 6 m-cy od daty odbycia się nadzwyczajnego walnego zgromadzenia zwołanego w ramach postępowania naprawczego strata przekracza połowę funduszy własnych.
b)jeżeli wystąpią okoliczności grożące niewypłacalności banku lub obniżeniem jego funduszy własnych, czyli kapitału w takim stopniu, że nie spełnia on wymogu kapitałowego jaki obowiązuje przy tworzeniu banku.
32. Czy od decyzji KNF o likwidacji albo przejęciu banku podlega zaskarżeniu?
Tak, Rada Nadzorcza może wnieść skargę do sądu adm. co nie wstrzymuje wykonania tej decyzji.. Do czasu rozpatrzenia tej skargi nie wolno w przypadku likwidacji przystąpić do upłynniania majątku likwidowanego banku a w przypadku przejęcia nie wolno przekazać majątku banku bankowi przejmującemu.
33. Upadłość banku- z wnioskiem o ogłoszenie upadłości może wystąpić wyłącznie KNF(równocześnie komisja podejmuje decyzję o zawieszeniu działalności banku), jeżeli wg bilansu aktywa banku nie wystarczają na zaspokojenie jego zobowiązań. O upadłości banku decyduje sąd (ma miesiąc na rozpatrzenie wniosku). Przed wydaniem postanowienia sąd ma obowiązek wysłuchać przedstawiciela komisji. Syndykiem masy upadłościowej może być inny bank albo osoba posiadająca znajomość systemu bankowego i doświadczenie zawodowe.
W jakiej kolejności zaspokaja się wierzyciela w masie upadłościowej: a. koszty postępowania upadłościowego; b. należności na rzecz bankowego funduszu gwarancyjnego; c. zaspokaja się roszczenia posiadaczy rachunków bankowych; d. spłaca się należności podatkowe banku.
34. Jaki charakter mają czynności bankowe?...
marlena21-11