KSIĘGA BARUCHA
Imię hebrajskie Baruch (hebr. baruk – błogosławiony), oprócz 2 bliżej nie znanych osób w czasach Nehemiasza nosił sekretarz, najbliższy współpracownik i przyjaciel Jeremiasza. Po raz pierwszy Baruch pojawia się u boku Jeremiasza w latach 605/04 przed Chr., a więc za Jojakima. Spełnia on misję spisania i odczytania gróźb Jeremiasza publicznie w świątyni, po raz drugi czyni to wobec dygnitarzy królewskich, którzy przekazują zwój królowi. W wyniku tej misji ukrywają się przed represjami Jojakima. W wyniku wojny domowej Jeremiasz z Baruchem zostają uprowadzeni do Egiptu, do Tachpanches, dokąd udała się grupa niedobitków judzkich w obawie przed represjami babilońskimi.
Oprócz Prologu, zawierającego pewną najogólniejszą perspektywę historyczną, księga zawiera 3 zasadnicze części.
Pierwsza, najobszerniejsza, obejmuje modlitwę wygnańców judzkich i stylizowana jest na zbiorowe wyznanie grzechów. Ten rodzaj literacki i ton modlitwy wskazują na pochodzenie liturgiczne z okresu perskiego lub hellenistycznego. Zasadnicze myśli teologiczne pochodzą w tej części z Pwt i Jr, ale perspektywa jest zupełnie inna – wygnańcy przyznają się do nieposłuszeństwa wobec Jahwe, uznając karę Bożą za sprawiedliwą.
Druga część księgi rożni się tonem i rodzajem literackim. Izrael opuścił drogę mądrości, co pociągnęło za sobą jego tragiczny los. Argumentacja jest typowo mądrościowa z pewnym zabarwieniem deuteronomistycznym. Występują tu także wskazówki, sentencje a nawet urywki liryczne.
Ostatnia część księgi ma charakter pocieszający. Pod względem literackim zbliżona jest do lamentacji zbiorowych, które służą jako tło zapowiedzi pomyślnych: po ukaraniu ciemiężycieli Bóg wypełni swoje zbawcze obietnice i zaprowadzi swój lud do ziemi ojczystej.
Jakkolwiek wszystkie 3 części (wraz z Prologiem) posiadają pewne cechy wspólne – Prawo, kara za naród; łączność między nimi wydaję się dość powierzchowna. Chodzi prawdopodobnie o urywki różne genetycznie, częściowo nawet teologicznie. Mimo to nie wydaje się aby księga była zbiorem dowolnie zebranych fragmentów.
Pierwsza sekcja księgi, napisana w oryginale w języku hebrajskim, stanowi najstarszy rdzeń księgi. Grecki jej przekład jest dość wolną interpretacją oryginału. W pierwotnej swej wersji powstała najprawdopodobniej około połowy 2 wieku przed Chr.
Druga i trzecia część księgi są znacznie młodsze od poprzedniej, przynajmniej w dzisiejszej postaci. Napisane zostały w oryginale w języku greckim, podobnie Prolog, pochodzący od tego samego autora, co ostatnia sekcja. Za czas powstania można przyjąć koniec 2 lub początek 1 wieku przed Chr.
O popularności Barucha w okresie późnego judaizmu świadczą liczne pisma apokryficzne Do najbardziej znanych należy syryjska apokalipsa Barucha oraz późniejsza apokalipsa grecka, poza tym znane są urywki dalszych ich opracowań, mianowicie etiopskiego, łacińskiego i starosłowiańskiego; pochodzą one z 1 wieku po Chr. lub z wieków późniejszych.
Problemy teologiczne – do tematów jakie porusza księga, należą wieczność i świętość Boga oraz Jego Prawo, przedstawiane jako mądrość kierująca ku nawróceniu. Wina narodu jest zbiorowa i indywidualna, co nasuwa konieczność przebłagania za winy własne i społeczności.
Bóg jest transcendentny wobec świata. Nauka o Nim odpowiada założeniom ortodoksyjnych kół okresu machabejskiego. Wśród przymiotów Boga wymienia się – wszechmoc, wieczność, wszechwiedza, mądrość, źródło pokoju. Pojęcie grzechu jest tradycyjne: stanowi on bunt przeciw Bogu. Polega na nie posłuszeństwie słowom prorockim, na bałwochwalstwie i apostazji. Nawrócenie polega na przemianie wewnętrznej.
LIST JEREMIASZA
Jest umieszczany w Biblii łacińskiej jako 6 rozdział Księgi Barucha. List jest samodzielnym pismem deuterokanonicznym i znanym jedynie w języku greckim. Do 4 w. nie wszyscy uczeni uznawali jego kanoniczność. Dekret Soboru Trydenckiego nie wymienia oddzielnie Listu Jeremiasza, traktuje go jako część Księgi Barucha.
Ani temat, ani użyte rodzaje literackie Listu nie wskazują cech wspólnych z Księgą Barucha. Wstęp Listu określa czas trwania niewoli babilońskiej na 7 pokoleń i ostrzega Judejczyków przed bałwochwalstwem. Treścią zasadniczej części pisma jest satyra na obce bóstwa. Założenia autora zmierzają do wyeliminowania lęku przed bóstwami pogańskimi; myśl ta powraca kokilka wersów jako rodzaj refrenu. Autor zna dobrze religię babilońską, formy kultu i nadużycia.
Ani tematyka listy, ani treść polemiki w zestawieniu z wynikami badań nad religią babilońską nie dają wskazówek co do czasu powstania pisma. Także sam List nie daje żadnych wskazówek co do jego powstania. Pismo nie powstało jednak niż w 2 połowie 2 wieku przed Chr. Wśród papirusowych urywków z Qumran znaleziono urywek napisany po grecku. Ponieważ tekst oryginalny był napisany po hebrajsku (lub aramejsku), chodzi w tym fragmęcie o tłumaczenie pochodzące z 1 wieku przed Chr. wydaje się więc, że najwcześniejszą datą napisania Listu może być 3 wiek przed Chr., kiedy bałwochwalstwo typu babilońskiego stało się znów problemem. W okresie machabejskim zaznacza się wielka dbałość o czystość monoteizmu i usuwanie wszelkich naleciałości obcych.
mysia11111111