Anatomia 3 - I
BRZUCH Z MIEDNICĄ
Powrózek nasienny
są to wszystkie twory wchodzące i wychodzące z moszny, biegnące w kanale pachwinowym. Jest on otoczony osłonkami odpowiadającymi osłonkom jądra. Od zewnątrz mamy:
- powięź nasienna zewnętrzna - powięź mięśnia dźwigacza jądra
- mięsień dźwigacz jądra
- powięź nasienna wewnętrzna Skład powrózka nasiennego:
1.Nasieniowód 2.Tętnica i żyła nasieniowodu
3.Tętnica jądrowa od aorty brzusznej
4.Splot żylny wiciowaty 5.Tętnica dźwigacza jądra 6.Naczynia chłonne
7.Gałąź płciowa nerwu płciowo udowego 8.Splot autonomiczny nasieniowodowy wtórny od splotu miednicznego
9.Splot autonomiczny jądrowy wtórny od splotu trzewnego
10.Szczątek wyrostka pochwowego
11.Przyjądrze
U kobiet:
- więzadło obłe macicy
- nn. chłonne biegnące od rogu macicy do ww. chł. pachwinowych powierzchownych
- t. i ż. więzadła obłego macicy
- n. biodrowo-pachwinowy
- g. płciowa n. płciowo-udowego
Wylot kanału stanowi pierścien pachwinowy powierzchowny,który
jest otworem w rozcięgnie m.skośnego zewnętrznego brzucha.Jest on ograniczony:
bocznie przez odnogę boczną
przyśrodkowo przez odnogę przyśrodkową
od góry i przodu przez włókna międzyodnogowe
od dołu i tyłu przez lig. reflexum
1.ŻOŁĄDEK [GASTER] leży w jamie brzusznej,wewnątrzotrzewnowo,w piętrze gruczołowym,w lewym podżebrzu i częściowo w nabrzuszu właściwym.
Th11 - wpust L1 - odźwienik dno wznosi się do V lewej PMŻ
wielkość jest zmienna,żołądek jest najwiekszy u osób jedzących dużo pokarmów
roślinnych.Największą długość żołądka wynosi 25-30 cm,szerokość 12-14 cm,
pojemność 1000-3000 ml.
Kształt żołądka zmienia się w zależności od jego wypełnienia,od pozycji ciała
oraz od napięcia mięśniówki.Zmienność kształtu w zależności od stopnia
napięcia mięśniówki:
3.Sąsiedztwo -
- przednia ściana żołądka sąsiaduje z: przeponą,lewym płatem wątroby i
przednią ścianą brzucha - w.trójkącie Labbego
- tylna ściana sąsiaduje przez torbę sieciową z trzonem i ogonem trzustki,lewą
nerką,lewym nadnerczem i śledziona
- wzdłuż krzywizny większej z okrężnicą poprzeczną i jej krezką,część górna z
śledzioną
5.Umocowanie - więzadło otrzewnowe żołądka -
2.Więzadło żołądkowo-śledzionowe
3.Więzadło żołądkowo-przeponowe
4.Więzadło wątrobowo-żołądkowe
6.Unaczynienie -
1. t.żołądkowa lewa
t.żołądkowa prawa
2.Wzdłuż krzywizny większej w odległości 1.5-2 cm od niej biegnie
t.żołądkowo-sieciowa lewa [ t.żołądkowo-sieciowa prawa
3.Tt.żołądkowe krótkie
7.Krew żylna odpływa -
1.Z krzywizny większej:
- ż.żołądkowo-sieciową lewą - ż.żołądkowo sieciową prawa 2.Z krzywizny mniejszej:
- ż.żołądkowa lewa i prawa czyli z.wieńcowa żołądka 3.Z dna żołądka -żż.żołądkowe krótkie
4.Z odźwiernika - ż.odźwiernikową
2.WATROBA [HEPAR] leży w jamie brzusznej,wewnątrzotrzewnowo,w piętrze gruczolowym,w prawym podżebrzu,nabrzuszu właściwym i częściowo w podżebrzu lewym.
,rozpoczyna się od X żebra w lini pachowej środkowej prawej,
3.Sąsiedztwo płatów -
lewy plat - z żołądkiem,brzusznym odcinkiem przełyku,płat czworoboczny -
odźwiernik i opuszka XII-icy
prawy płat - z częścią zstępującą XII-icy,zgięciem wątrobowym okrężnicy,prawą
nerką,prawym nadnerczem i pęcherzykiem żółciowym.
Powierzchnia przeponowa wątroby sąsiaduje z przeponą.
4.Budowa (w tym histologiczna) -
wątroba jest zbudowana z 2 płatów - prawego i lewego.Dodatkowo wyróżnia się na
powierzchni trzewnej płat czworoboczny i ogoniasty należące do płata prawego.
Wątroba jest pokryta torebką Glissona otoczona otrzewną.W wątrobie wyróżniamy
2 powierzchnie - przeponową i trzewną łączące się ze sobą z przodu brzegiem
dolnym.Z tyłu powierzchnia przeponowa przechodzi w trzewną nie wytwarzając
ostrego brzegu,miejscem przejścia jest tylna część powierzchni przeponowej,
zwane polem nagim.Jest to miejsce nie pokryte otrzewną,zrośnięte z
przepona.Na powierzchni przeponowej granicą między płatem prawym a lewym jest
miejsce odejścia więzadła sierpowatego,a na
powierzchni trzewnej rowek strzałkowy lewy.
Na płacie prawym widoczne są wyciski:
- okrężniczy,XII-iczy,nerkowy
i nadnerczowy.
- w rowku strzałkowym lewym wyróżniamy:
1.Część przednia leżąca do przodu od wrót wątroby -
szczelina więzadła obłego,zawiera więzadło
obłe wątroby - pozostałość po ż.pępkowej lewej.
2.Część tylna leżąca do tyłu od wrót wątroby - szczelina więzadła żylnego
,zawiera więzadło żylne Arancjusza -
Wrota wątroby [porta hepatis] -
leżą pomiędzy rowkami strzałkowymi,do przodu od płata ogoniastego,a do tyłu
od płata czworobocznego.We wrotach po stronie prawej z połączenia przewodu
wątrobowego prawego i lewego powstaje przewód wątrobowy wspólny.Po
jego lewej stronie tętnica wątrobowa właściwa dzieli się
na gałąź prawą i lewą.Od gałęzi prawej odchodzi a.cystica.Do tyłu od tych
tworów żyła wrotna dzieli się na gałąź prawą i lewą.Ponadto przez
wrota wątroby przechodzą naczynia chłonne oraz włókna nerwowe autonomiczne
splotu wątrobowego.
Żyła wrotna [v.portae]
Zbiera krew z:
- śledziony,trzustki,pęcherzyka żółciowego,
- brzusznego odcinka przełyku,żołądka,jelita cienkiego,kątnicy z wyrostkiem
robaczkowym,całej okrężnicy i 1/3 górnej prostnicy
- omentum maius et minus.
Żyła wrotna powstaje w jamie brzusznej,w przestrzeni zaotrzewnowej za głową
trzustki z połączenia ż.krezkowej górnej i ż.śledzionowej,do której uchodzi
ż.krezkowa dolna.W jej przebiegu wyróżniamy:
- cz.zatrzustkową - żyła biegnie ku górze za głową trzustki
- cz.zadwunastnicza - ż.biegnie ku górze do tyłu od cz.górnej XII
- cz.sieciowa - ż.biegnie w więz.wątrobowo-XII leżąć do tyłu od pozostałych
tworów.
W trakcie jej przebiegu do ż.wrotnej uchodzą:
- ż.wieńcowa żołądka
- ż.odźwiernikowa
- żż.pęcherzykowe
- połączenia z ż.wrotną mają żż.przypępkowe Burowa i Sappey'a pozostałości po
ż.pępkowej prawej,biegną wzdłuż lig.teres hepatis.
We wrotach wątroby ż.wrotną dzieli się na g.prawą i lewą,które uchodzą do
odpowiednich płatów,tam dzielą się na gałęzie górne i dolne,te na przednie i
tylne,one na żż.międzyzrazikowe a te na żyły okołozrazikowe,z których krew
wpływa do naczyń zatokowych zrazika wątroby gdzie kończy się krążenie wrotne.
3.DROGI ŻÓŁCIOWE
Wyróżniamy drogi żółciowe wewnątrzwątrobowe i zewnątrzwątrobowe.
I.Drogi wewnątrzwątrobowe - między błonami komórkowymi sąsiadujących
hepatocytów biegną kanaliki żółciowe,które łączą
się następnie w przewodziki międzyzrazikowe,te łączą
się w przewodziki żółciowe,a te z kolei łączą się w przewód
wątrobowy prawy i lewy - odpowiednio w płacie prawym i lewym.
II.Drogi zewnątrzwątrobowe - we wrotach wątroby ductus hepaticus dexter et
sinister łączą się w przewód wątrobowy wspólny
[ductus hepaticus communis],który następnie łączy się z przewodem pęcherzykowym
[ductus cysticus] w przewód żółciowy wspólny.
pęcherzyk żółciowy [vesica fellea]
1.Położenie -
leży w dole pęcherzyka żółciowego w przedniej części rowka strzałkowego
prawego na powierzchni trzewnej wątroby.Spośród wszystkich elementow rzutujemy
na ścianę brzucha jedynie jego dno - leży w miejscu skrzyżowania prawego łuku
żebrowego z brzegiem bocznym m.prostego brzucha lub w miejscu połączenia
chrząstki żebra IX z VIII po stronie prawej.
- ma kształt gruszkowaty,
3.Sąsiedztwo - dno - z przednią ścianą brzucha pomiędzy okrężnicą poprzeczną a
brzegiem dolnym wątroby
trzon - spoczywa na okrężnicy poprzecznej
szyjka - z opuszką XII-icy
cały - z prawym i czworobocznym płatem wątroby.
anatomicznie wyróżniamy dno,trzon i szyjkę,która przedłuża się w przewod
pęcherzykowy.Pęcherzyk żółciowy jest wysłany błoną śluzową,
na zewnątrz niej leży błona mięśniowa,zbudowana z włókien mięsnych gładkich o
przebiegu spiralnym - 2 warstwy.Najbardziej na zewnątrz leży otrzewna
oddzielona od błony mięsnej tkanką podsurowiczą.
W przewodzie pęcherzykowym błona śluzowa tworzy szereg fałdów,które wspólnie
nazywamy zastawką spiralną Heistera
Przewód żółciowy wspólny [ductus choledochus]
Rozpoczyna się od miejsca połączenia przewodu wątrobowego wspólnego z
przewodem pęcherzykowym,w więzadle wątrobowo-dwunastniczym.
Przebieg:
1.Odcinek naddwunastniczy
2.Odcinek zadwunastniczy leży do tyłu od opuszki XII-icy.
3.Odcinek trzustkowy
4.Odcinek śródścienny -
4.TRZUSTKA [PANCREAS]
leży w jamie brzusznej na jej tylnej ścianie,wtórnie zaotrzewnowo w piętrze
gruczołowym.Głowa trzustki leży na poziomie kręgów L1 i L2,trzon trzustki
krzyżuje trzon kręgu L1 a ogon wznosi się do wysokości XI żebra,dochodząc do
wnęki śledziony.
1.Głowa - sąsiaduje ze wszystkimi częściami XII-icy,powierzchnia tylna z
naczyniami krezkowymi górnymi,ż.wrotną,przewodem żółciowym wspólnym,
nacznyniami nerkowymi prawymi i v.cava inferior.
2.Trzon - powierzchnia przednia przez torbę sieciową z tylną ścianą żołądka,
powierzchnia tylna z aorta brzuszną,tt.nerkowymi,ż.nerkową lewą,lewą
nerką i lewym nadnerczem.
3.Ogon - biegnie w więzadle przeponowo-śledzionowym i sąsiaduje ze śledzioną
.Głowa jest spłaszczona w kierunku
przednio-tylnym,stąd wyróżniamy na niej pow.przednią i tylną.Na dolnym brzegu
głowy trzustki znajduje się wcięcie trzustki,przez które
przechodzą naczynia (t.i ż.) krezkowe górne.Od tylnej pow.głowy trzustki
odchodzi wyrostek haczykowaty leżący do tyłu od naczyń
krezkowych górnych w miejscu ich przejścia przez wcięcie trzustki.
Przejście głowy w trzon nosi nazwę szyjki trzustki,leży ona nad wcięciem
trzustki.Trzon ma na przekroju kształt trójgraniasty.Wyróżniamy w nim:
powierzchnie tylna,przednia i dolna oraz 3 brzegi przedni,górny i dolny.
Początkowy odcinek pow.przedniej trzonu w pobliżu głowy uwupuklony jest ku
górze.To uwypuklenie nazywamy guzem sieciowym.
Ogon jest spłaszczony,leży w więzadle przeponowo-śledzionowym i dochodzi do
5.Przewody trzustki -
Trzustka ma 2 przewody odprowadzające:
- przewód trzustkowy główny Wirsunga
- dodatkowt Santoriniego
6.Umocowanie -
1.Do tylnej ściany brzucha poprzez warstwę tk.łącznej będącej pozostałością
sklejonych blaszek otrzewnej w okresie rozwoju płodowego
2.Głowa jest objęta pętlą XII i łączy się przewodami trzustkowymi z częścią
zstępującą XII
3.Otrzewna ścienna pokrywa trzustkę od przodu
4.Ogon trzustki biegnie w więzadle przeponowo-śledzionowym
5.ŚLEDZIONA [SPLEN,LIEN]
leży w jamie brzusznej wewnątrzotrzewnowo,w lewym podżebrzu,w piętrze
gruczołowym pomiędzy IX a XI żebrem,jej oś długa biegnie wzdłuż X żebra.Biegun
tylny czyli górny leży 4-6 cm na lewo od kręgu Th10,biegun przedni czyli dolny
nie przekracza lini pachowej środkowej lewej.Pochodzenie rozwojowe
mezodermalne (z mezenchymy krezki grzbietowej żołądka).
z żołądkiem,lewą nerką,zgięciem śledzionowym okrężnicy,ogonem trzustki,
przeponą i nie zawsze z lewym nadnerczem.
4.Budowa (w tym histologiczna) i czynność -
w budowie anatomicznej wyróżniamy:
1.Powierzchnię przeponową (boczną) i trzewną (przyśrodkową),na której
wyróżniamy:
powierzchnię żołądkową zawierającą wnękę śledziony
brzeg pśsredni
powierzchnię nerkową
powierzchnię okrężniczą
2.Brzegi - górny (karbowany,ostry,przedni)
dolny (tępy,tylny)
3.Końce - bieguny - tylny (górny) i przedni (dolny).
6.NERKA [REN]
jest narządem parzystym leży w jamie brzusznej,pierwotnie zaotrzewnowo,na
m.psoas maior,m.quadratus lumborum i części lędzwiowej przepony.Nerka prawa
leży na wysokości pomiędzy Th12 -L3 a nerką lewą Th11-L2.Są to granice
ekstremalne,ponieważ nerka jest zarówno ruchoma oddechowo,jak też jej wysokość
zależy od pozycji ciała.
Oś długa nerki biegnie od góry i strony przyśrodkowej ku dołowi i bocznie.
Ruchomość oddechowa: w zależności od pozycji ciała wynosi 1-3 cm (od 1/2 do
pełnej wysokości kręgu)
1.Prawa nerka - nadnercze prawe,prawy płat wątroby,część zstępująca XII-icy,
zgięcie wątrobowe okrężnicy i pętle jelita cienkiego.
2.Lewa nerka - nadnercze lewe,żoladek,trzon trzustki,śledziona,zgiecie
śledzionowe okrężnicy i petle jelita cienkiego.
Powierzchnię tylną nerki krzyżują naczynia podżebrowe,naczynia lędzwiowe
I,n.podżebrowy,n.biodrowo-podbrzuszny i n.biodrowo-pachwinowy.
Wnęka nerki - jest ograniczona wargą przednią i tylną.Warga
tylna jest większa dzięki czemu wnęka jest skierowana ku przodowi,dołowi i
przyśrodkowo.We wnęce nerki leżą naczynia nerkowe - żyła do przodu od tętnicy
- a do tyłu od nich moczowód (układ vena arteria urether).
Nerka jest bezpośrednio pokryta torebką włóknistą,której głęboka warstwa
zawiera włókna mięsne gładkie.Torebkę włóknistą można stosunkowo łatwo
oddzielić od miąższu nerki,jedynie w przypadku kłębkowego zapalenia nerek i
zawału nerki torebka zrasta się ściśle z miąższem.Na zewnątrz od torebki
włóknistej leży torebka tłuszczowa obejmująca nerkę wraz z nadnerczem.Torebka
tłuszczowa jest stosunkowo gruba - 2-3 cm,ma znaczenie ochronne dla nerki oraz
warunkuje utrzymanie nerki w jej położeniu - u osób wychudzonych,kiedy zanika
torebka tłuszczowa nerka może opadnąć - nerka ruchoma.
Na zewnątrz od torebki tłuszczowej nerka jest pokryta powięzią nerkową
Garoty,która od przodu jest pokryta otrzewną ścienną.Powięź ta jest zbudowana
z 2 blaszek:
- przedniej (powięź przednerkowa)
- tylnej (powięź zanerkowa).
na przekroju czołowym przez nerkę widoczny jest miąższ nerki i zatoka nerki
[sinus renalis].Zatoka nerkowa otwiera się w kierunku przyśrodkowym we wnękę
nerki.W zatoce nerkowej leżą kielichy mniejsze,kielichy większe,miedniczka
nerkowa,tt.i żż.międzypłatowe oraz tk.tłuszczowa.
Na przekroju miąższu wyróżniamy istotę korową i rdzenna.Istota rdzenna tworzy
tzw.piramidy nerkowe,które na przekroju mają kształt
trójkątny.Są zwrócone podstawami w kierunku kory nerki,a szczytami w kierunku
zatoki nerkowej.Szczyt piramidy nosi nazwe brodawki nerkowej i jest objęty kielichem mniejszym.Istota korowa stanowi zewnętrzną część
miąższu nerki oraz wchodzi między piramidy tworzące słupy nerkowe.Od podstaw piramid w kierunku kory wnikają drobne podłużne
pasma,zwane promienistościami rdzennymi W każdej nerce Nefron zbudowany z następujących części:
1.Ciałko nerkowe,zbudowane z kłębka naczyn włosowatych tętniczych,otoczone
torebka Bowmana.
2.Kanalik proksymalny - kręty I rzedu - wychodzący z torebki Bowmana
3.Pętla Henlego,w którym wyróżnia się ramię wstępujące i zstępujące
4.Kanalik dystalny - kręty II rzędu - wstawka
7.NADNERCZE = GRUCZOŁ NADNERCZOWY [GLANDULA SUPRARENALIS]
jest narządem parzystym.Leży w jamie brzusznej,pierwotnie zaotrzewnowo w
piętrze gruczołowym,na górnym biegunie nerki,objęte wraz z nią torebką
tłuszczową i powięzią nerkową,na wysokości Th11-Th12.
3.Sąsiedztwo:
lewe - przepona,nerka lewa,żołądek,trzon trzustki,czasem śledziona
prawe - przepona,żyła główna dolna,prawy płat wątroby,prawa nerka
4.Budowa i czynność -
na przekroju wyróżniamy korę - barwy żółtawej i rdzeń - szarawej barwy.
Odmienne jest pochodzenie rozwojowe obu tych części: kora jest pochodzenia
mezodermalnego a rdzeń ektodermalnego - podobnie jak zwoje autonomiczne z
grzebieni nerwowych.W korze wyróżniamy:
1.Warstwę kłębkowatą - produkuje mineralokortykoidy
2.Warstwa pasmowata - produkuje glikokortykosterydy
3.Warstwa siatkowata - androgeny nadnerczowe
Komórki rdzenia nadnerczy produkują adrenalinę i noradrenalinę,uwalniane
wprost do naczyń.
5.Unaczynienie:
T.nadnerczowa górna T.nadnerczowa środkowa T.nadnerczowa ż.nadnerczowa prawa i lewa
8.MOCZOWÓD -
3.Przebieg i sąsiedztwa -
rozpoczyna się w przedłużeniu miedniczki nerkowej na wysokości L2 - lewy
wyżej,w miejscu przejścia miedniczki nerkowej w moczowód wyróżniamy zgięcie
nerkowe moczowodu.Następnie biegnie zaotrzewnowo,na
m.lędźwiowym większym,przyśrodkowo i ku dołowi.
W odcinku brzusznym do tylu od moczowodu biegną:
- n.płciowo-udowy
- naczynia biodrowe wspólne
Do przodu od moczowowdu prawego:
- część zstępująca i pozioma XII-icy
- naczynia jądrowe lub jajnikowe prawe
- naczynia okrężnicze prawe
- krezka j.cienkiego
Do przodu od moczowodu lewego: - zgięcie XII-iczo-czcze
- naczynia jądrowe lub jajnikowe lewe
- naczynia okrężnicze lewe
- krezka okrężnicy esowatej
wyróżniamy zgięcie brzeżne przejście odcinka brzusznego w odcinek miedniczny
moczowodu.Moczowód biegnie następnie po ścianie miednicy małej do przodu od
t.biodrowej wewnętrznej a przyśrodkowo od naczyń i nerwu zasłonowego.
Na wysokości kolca kulszowego zmienia kierunek - zgięcie
miedniczne,biegnie przyśrodkowo w kierunku dna pęcherza...
medea